Zoek op rubriek
Zoek op trefwoord
Zoek op thema
Unesco Platform Vlaanderen Logo
 
 
Unesco Platform Vlaanderen Logo
zoekfunctie
thema

Het mariene erfgoed bewaren

Het mariene milieu van Samoa betaalt de prijs van de vooruitgang. Een door UNESCO gesponsord project loopt niet in de val van het eco-kolonialisme en beperkt de schade door met de plaatselijke bevolking samen te werken.
Voeg deze pagina toe aan uw Facebook.
Tweet deze pagina
Bekijk de RSS feed van deze pagina
Print deze pagina
 
Gepubliceerd op donderdag 1 april 1999

«Toen de missionarissen in Samoa aankwamen, waren ze volledig aangekleed, terwijl de lokale bevolking er volledig naakt bijliep. De eersten verplichtten de laatsten om hun lichaam volledig te bedekken, tot ze tot het besef kwamen dat het er wel zeer warm was. Dus deden ze kleren uit. Vandaag zijn de missionarissen in Samoa half gekleed en is de inheemse bevolking volledig aangekleed.»

Dat verhaal, vertelt door Peter Varghese van Samoa's Onderwijs Departement en coördinator van het door UNESCO gefinancierde Saanapu-Sataoa project, illustreert de omwenteling die Samoa doormaakte de laatste tweehonderd jaar. De introductie van vreemde waarden veranderde het vreedzame bestaan en de sociale structuur van de inwoners. De traditionele waarden worden geconfronteerd met een drang naar hogere winsten en meer productie. Het mariene mileu krijgt de rekening voorgeschoteld.

Peter Varghese legt uit hoe het eilandleven, met zijn afhankelijkheid van toerisme en zelfvoorzienende landbouw, veranderd is.

Peter Varghese: Het gros van Samoa's 165.000 inwoners leeft op de twee hoofdeilanden van de archipel: Upolu en Savai'i. Van hen, wonen er 60.000 in de steden. Monocultuur, markteconomie en winstpotentieel -een term die 20 jaar geleden niet eens voorkwam in de woordenschat van Samoa- veroorzaakten een grondige mentaliteitsverandering en menig conflict.

Hoe lijdde het mariene milieu daaronder?

Traditioneel gemeenschappelijk vissen voor het ganse dorp wordt steeds zeldzamer. De zeeworm 'palolo' die vroeger werd weggegeven, wordt nu verkocht. Mangrove moerassen staan droog. Traditionele vismethoden behoren tot het verleden. Vissen met behulp van dynamiet scheert hoge, en gevaarlijke, toppen. Er is gewoon geen gezond mariene milieu meer in Samoa, er is dringend nood aan duurzaam beheer voor hernieuwbare natuurlijke rijkdommen.

Wanneer besefte je dat er iets moest worden gedaan?

De cyclonen van 1990 en 91 verwoestten de economie van het land. De visvoorraad ging er drastisch op achteruit. De regering stemde daarop een wet die steunt op de technische ondersteuning van de dorpen. De inwoners stellen zelf hun regels op, en kunnen inbreuken vervolgen. Er werden ook mariene reservaten, waar vissen volledig verboden is, ingericht. Al deze maatregelen moesten de visvoorraad er terug bovenop helpen.

Je organiseert een pilootproject in samenwerking met UNESCO's Platform voor Milieu en Ontwikkeling in Kuststreken en Kleine Eilanden (CSI). Wat houdt het project in?

Ons project heet 'Saanapu-Sataoa', genoemd naar twee dorpen in het hart van een mangrove zone die werd uitgekozen om haar relatieve onbezoedeldheid. Om de uitputting van natuurlijke rijkdommen te voorkomen, besloten we ons toe te leggen op de noodzaak om het mariene milieu te beschermen en te bewaren. Dat zullen we doen via opleiding en sensibilisering, maar ook door de dorpelingen direct bij het project te betrekken.

Wat zijn de voornaamste doelstellingen?

We zullen gegevens inzamelen over de lokale ecosystemen en de mate van vervuiling waaronder ze lijden, maar we gaan ook de traditionele kennis en de plaatselijke ideeën over de ecosystemen opnemen. We zullen de bedreigingen voor het milieu identificeren, en de lokale gemeenschappen aanmoedigen om er duurzame oplossingen voor te formuleren. We willen informatie over onze bevindingen publiceren die kan worden gebruikt in het onderwijs. We willen opleidingsprogramma's aanbieden aan de lokale bevolking en jongerengroeperingen om een beter en duurzaam beheer van het milieu te stimuleren. We willen de studenten ook de kans bieden hun verworven kennis uit te dragen naar anderen, en hen stimuleren om mee te werken aan veldonderzoek.

Als je het vissen controleert, zullen de vissers het moeilijker hebben om van hun stiel te leven. Heb je nagedacht over alternatieve activiteiten?

Ja. We zullen alternatieve inkomensbronnen aanbrengen, en de gemeenschappen helpen om ze in de praktijk te brengen. De projectzone kan bijvoorbeeld door scholen worden bezocht, waarvoor ze een inkomstgeld moeten betalen. Dat is een nieuwe bron van inkomsten. Ook toeristen kunnen een tochtje in de zone maken, met een gids en tegen betaling. Uiteraard wordt er op toegezien dat de bezoekers de natuur niet verstoren.

Hoe past de educatieve aanpak in dit plaatje?

We richten ons op twee basisscholen (die deel uitmaken van het Geassocieerde Scholen netwerk) en humaniorastudenten die we zullen aanmoedigen om uitstappen en onderzoeken te organiseren naar het mangrove ecosysteem. Het doel is hen te leren hoe ze de biodiversiteit van de zone kunnen beschermen, en zo hun natuurlijke erfgoed bewaren. We hopen ook de culturele identiteit te stimuleren door de inheemse kennis en gebruiken te erkennen en toe te passen. Zo helpen we de gemeenschap om de symptomen en oorzaken van ecologische problemen te herkennen, en er door kritisch nadenken oplossingen voor te vinden.

In Samoa worden sommige ngo's ervan beticht dat ze hun eigen opvattingen over milieubescherming opdringen aan de plaatselijke bevolking. Houdt dit project rekening met dat risico?

Wij hebben hoegenaamd geen problemen met eco-kolonialisme aangezien de plaatselijke bevolking direct bij het project betrokken is. Zij doen het werk, en we onderhouden steeds contact.

Laat een reactie achter