"In de
Indiase mythologie wordt kennis belichaamd door de godin Saraswati
en geld door de godheid Lakshmi. Tot nu toe had deze laatste altijd
een voetje voor op de eerste," zegt Abdul Waheed Kahn, de nieuwe
Adjunct Directeur-Generaal voor communicatie, informatie en
informatietechnologie van de UNESCO. "Maar de
informatiemaatschappij die tegenwoordig steeds vastere vorm
aanneemt, biedt beide godinnen de kans om elkaar te evenaren in
macht."
Belangen
Op voorwaarde dat de trend wordt bevorderd. Het duurde amper 4 jaar om 50 miljoen mensen aan te sluiten op het internet, tegenover 38 jaar voor radio en 13 jaar voor televisie. Daar staat tegenover dat de educatieve voordelen van het internet vaak werden gefnuikt door de belangen van bepaalde groepen en bedrijven. "Debatten over ontluikende technologieën weerspiegelen doorgaans de bekommernissen van de rijke landen," schrijft de UNDP in haar elfde Human Development Report. Een goed voorbeeld is het elektronisch boek. "Grote uitgeverijen voelen het aan als een bedreiging, terwijl het een zegen zou kunnen betekenen voor onderwijsprogramma's in arme landen." Maar wie krijgt het laatste woord -uitgeverijen of Afrikaanse leerkrachten?
De fundamenten voor de brug om de digitale kloof tussen de 'haves' die over informatietechnologie beschikken en de 'have-nots' te dichten zullen vooral door de politiek moeten worden gelegd. Vandaar dat de UNESCO zich blijft inzetten om te komen tot een internationaal normbepalend instrument met betrekking tot cyberspace. Andere maatregelen die de Organisatie nastreeft om de digitale kloof te dichten, zijn de promotie van meertaligheid op het internet, betere toegang tot documenten die tot het publieke domein behoren, uitzonderingen met betrekking tot copyright voor onderwijs en onderzoek en een billijke regeling voor de toegangsprijs tot internet.
Universele toegang
Zo zal de UNESCO bijzondere inspanningen leveren voor de universele toegang tot informatie die tot het publieke domein behoort. Haar eigen website moet uitgroeien tot een 'wereldportaal voor kennis'. "We willen bestaande sites en informatie samenbrengen door een gids te creeëren met uitleg en commentaar, een soort van 'greatest hits'. De UNESCO moet synoniem zijn met kwalitatieve inhoud en universele toegang," zegt Philippe Quéau, directeur van de divisie voor informatie technologie.
Op het terrein is de prioriteit van de UNESCO het verzekeren van toegang tot communicatie voor gemeenschappen. Zo zullen nieuwe telecentra die telefoon, internet en radio combineren worden opgericht in gebieden met weinig toegang tot het netwerk. De eerste centra zullen opgericht worden in Mozambique en Tanzania. Ze treden in het spoor van succesvolle projecten zoals de Kothmandu gemeenschapsradio in Sri Lanka en de oprichting van een netwerk draagbare gemeenschapsradio's in Niger.
Een ander accent dat de UNESCO wil leggen is het langeafstandsonderwijs. Zo wil de Organisatie haar knowhow aanwenden om leerkrachten in achtergestelde streken de kans te geven opleidingen te volgen via satelliet. Momenteel loopt er een dergelijk project in Marokko, gefinancierd door de Wereldbank. Hopelijk zullen dergelijk projecten Saraswati helpen om voorgoed de bovenhand te krijgen op haar rivale Lakshmi.