Als
je een brug wil bouwen, neem je een ingenieur onder de arm. Waarom
zou er dan geen professionele expertise nodig zijn wanneer het om
archeologische sites gaat? Het is een vraag die Honor Frost, een
van de pioniers van de mariene archeologie, zich luidop stelt.
"Mariene archeologie begon pas echt met de uitvinding van de
aqualong (duikerspak met een zuurstoffles) die pakweg 50 jaar
geleden door Jacques Cousteau gepopulariseerd werd. Niemand wist
iets van opgravingen af en dus modderde men maar wat aan en bracht
de mooiste spulletjes mee naar de oppervlakte."
Vanaf de jaren 1950 deed Honor Frost enkele van de belangrijkste onderwater ontdekkingen, zoals bij Isola Linga ten westen van Sicilië, de enige voorbeelden van oorlogsschepen uit de klassieke oudheid die bekend staan als de Punische schepen van Marsala en dateren uit de derde eeuw voor onze jaarrekening. Samen met andere pioniers zoals George Bass en Peter Throckmorton, ontwierp ze verschillende methoden voor onderwater onderzoek die nog steeds in gebruik zijn.
In 1968 onderzocht ze de uitgestrekte haven van Alexandrië in opdracht van de UNESCO. Opgravingen op de site leveren nu waardevolle vondsten op die verband houden met het zevende wereldwonder, de vuurtoren van Pharos uit de derde eeuw voor onze jaarrekening.
Maar zijn er wel nog nieuwe mariene sites te ontdekken? Volgens Frost wel. "De recente ontdekkingen in Pisa en Sardinië zijn goede voorbeelden." Nabij de beroemde toren van Pisa ontdekte men een "maritiem Pompei": een grote collectie boten en maritieme voorwerpen die dateren uit de derde tot de vijfde eeuw voor onze jaarrekening. Ze werden waarschijnlijk vernield door een grote ramp, een storm of een aardbeving, die de haven overspoelde. Meer recent werd een gelijkaardige vondst gedaan in Sardinië.
Vraag is of wrakken al dan niet moeten worden geborgen, en door wie. "Ik denk dat elk geval afzonderlijk moet worden bekeken. Veel bekende wrakken die werden bovengehaald zijn nationale symbolen, zoals bijvoorbeeld de Vasa in Zweden en de Mary Rosy in Engeland," zegt ze. "Het grootste probleem is de middelen die nodig zijn om een schip degelijk op te graven. De opgraving van de Ulu Burun, een 14de eeuws Turks schip, die revolutionair was voor ons begrip van het bronzen tijdperk in het Middellandse Zeegebied, nam 16 jaar in beslag. Het bewaren van het hout van een dergelijk schip is een enorme taak."
"En wat als er enorme hoeveelheden amfora of porselein worden bovengehaald? De budgetten van musea zijn niet oneindig. Een plaatselijk museum zal ze niet kunnen aankopen, laat staan ze bewaren. Ik ben van mening dat, tenzij er een dringende reden is die opgraving rechtvaardigt, het best is om het erfgoed te laten waar het is," besluit Frost.