De transatlantische slavenhandel is een van de zwartste bladzijden uit onze geschiedenis. Bovendien laten de gevolgen ervan zich de dag van vandaag nog op verschillende manieren voelen: niet alleen in de samenlevingen die er in het verleden rechtstreeks door werden getroffen maar bijvoorbeeld ook in het nog steeds verder leven van het racisme dat werd ontwikkeld om deze misdaad tegen de menselijkheid te vergoelijken. We mogen dit donkere verleden de rug niet toekeren maar moeten het integendeel in alle eerlijkheid belichten en er lessen uit trekken. Dat is alvast het uitgangspunt van het Slavenroutes programma van de UNESCO en ligt ook aan de grondslag van de beslissing van de Verenigde Naties om 2004 uit te roepen tot het Internationaal jaar ter herdenking van de strijd tegen slavernij en haar afschaffing.
Het herdenkingsjaar valt samen met de tweehonderdste verjaardag van de onafhankelijkheid van Haïti: de eerste zwarte staat die autonomie verwierf nadat een opstand er definitief de ketens van de slavernij doorbrak. Hieronder zal blijken dat de bevolking nog dagelijks met de gevolgen van de slavernij geconfronteerd wordt. De inwoners van Haïti en buurstaat de Dominicaanse Republiek worstelen nog steeds met het verleden terwijl ze hun culturele identiteit verder trachten te ontwikkelen. De sporen van de slavernij laten zich niet alleen voelen, ze zijn ook zichtbaar. Zoals in de culturele smeltkroes die het Stenen Dorp van Zanzibar is en in de herdenkingsmonumenten langs de Afrikaanse westkust die hieronder aan bod komen.