Brochures

In dit tijdperk van globalisering zijn de ontwikkeling en verspreiding van wetenschap en technologie een zaak van de hele wereld geworden. Het is dan ook van groot belang om gemeenschappelijke normen en waarden en ethische principes op dat vlak te ontwikkelen en te verspreiden, om de wetenschappelijke en technologische vooruitgang in goede banen te leiden en om ervoor te zorgen dat ook iedereen op deze wereld van de voordelen van die vooruitgang kan genieten.

UNESCO, als VN-organisatie met een bijzondere opdracht op het vlak van sociale en menswetenschappen, is uitstekend geplaatst om een internationaal ethisch netwerk voor wetenschap en technologie uit te bouwen en te promoten. Daartoe ontwikkelde de Organisatie een aantal programma’s, instrumenten en strategieën die uitgebreid aan bod komen in deze brochure.

Een aantal principes staan centraal in de visie van UNESCO op ethiek. Deze moet volgens de Organisatie wortelen in een filosofische reflectie, moet zich baseren op het systeem van de mensenrechten, en moet werken binnen de wetenschappen maar op een onafhankelijke en kritische manier.

Deze principes vormen een stevige basis waarop verder wordt gebouwd aan een doeltreffende samenwerking met wetenschappen, aan de introductie van ethiek in het onderwijs en aan de versterking van de ethische link tussen de wetenschappelijke en technologische ontwikkeling enerzijds en de culturele, juridische en religieuze context waarin deze ontwikkeling plaatsvindt anderzijds.

Werelderfgoed in België

De poster Werelderfgoed in België toont en beschrijft de rijkdom en de eigenheid van de plaatsen en monumenten die in ons land als werelderfgoed erkend zijn. Het gaat om de Vlaamse begijnhoven, de Grote Markt van Brussel, de scheepsliften van het Canal du Centre en omgeving (La Louvière en Le Roeulx), de Brugse binnenstad, de Onze-Lieve-Vrouwe-kathedraal van Doornik, de neolithische open vuursteenmijnen van Spiennes, het complex woning-atelier-museum Plantin-Moretus in Antwerpen en de belforten van België en Frankrijk.

De achterzijde van de poster biedt achtergrondinformatie over het opzet en de werking van de Werelderfgoedconventie en geeft meer gedetailleerde uitleg over de waarde en de karakteristieken van het Belgisch werelderfgoed. Er wordt onder meer verteld waarom de Werelerfgoedconvetie zo bijzonder is en hoe een site op de Werelderfgoedlijst terechtkomt. De publicatie maakt ook duidelijk dat niet op alles wat de UNESCO doet ter bescherming van het cultureel erfgoed het etiket ‘werelderfgoed’ mag gekleefd worden.

De klimaatverandering. Hoever laten we het komen?

De titel van deze brochure is de centrale vraag van een campagne waarmee het UNESCO Platform Vlaanderen aandacht vraagt voor de klimaatverandering en wijst op de gevolgen ervan voor het werelderfgoed.

De klimaatverandering kan tegenwoordig (terecht) op heel wat mediabelangstelling rekenen maar de UNESCO is er al langer dan vandaag mee bezig. Met programma’s op het gebied van natuur- en sociale wetenschappen, cultuur, communicatie en onderwijs is de Organisatie een uitgelezen forum voor het bespreken van de klimaatverandering en de invloed ervan op de maatschappij. Talrijke activiteiten spitsen zich toe op het vergroten van de wetenschappelijke kennis over alle aspecten van het klimaat, op het nagaan hoe mens en milieu reageren op klimaatverandering, op het uitzoeken hoe de schadelijke gevolgen van klimaatverandering zoveel mogelijk beperkt kunnen worden en op het verzamelen van data die bij dit alles kunnen helpen.

Dat het bovenstaande niet zomaar een praatje is, blijkt uit dit overzicht van de programma’s en projecten die de UNESCO oprichtte of ondersteunt om mee te werken aan de oplossing van het klimaatprobleem.

De impact van klimaatverandering op werelderfgoed

Met Case Studies on Climate Change and World Heritage publiceerde het Werelderfgoedcentrum van de UNESCO een belangrijk rapport om de ogen te openen van de publieke opinie in het algemeen en de verantwoordelijken voor het beheer van (wereld)erfgoedsites in het bijzonder. Met voorbeelden uit 26 werelderfgoedsites toont het rapport aan dat de klimaatverandering nu reeds ernstige gevolgen heeft voor ons meest kostbare natuurlijk en cultureel erfgoed en dat er dringend actie moet ondernomen worden vooraleer de toestand van ernstig naar hopeloos evolueert.

Om dit rapport toegankelijker te maken, publiceert het UNESCO Platform Vlaanderen er een vlotte Nederlandstalige samenvatting van. Je leest onder meer hoe gletsjers wegsmelten en welke daarvan de gevolgen zijn, hoe het leven in zee bedreigt wordt, hoe het voortbestaan van bepaalde plant- en diersoorten in het gedrang komt of hoe ze gedwongen worden om andere oorden op te zoeken (wat op zijn beurt allerlei problemen veroorzaakt), hoe de schatten van archeologische sites verloren gaan en hoe historische steden niet alleen hun glans en glorie doffer zien worden maar ook hoe het leven er steeds minder aangenaam wordt tengevolge van de klimaatverandering.

Dit syntheserapport is uitgegeven naar aanleiding van een campagne waarmee het UNESCO Platform Vlaanderen waarschuwt voor de gevolgen van de klimaatverandering.

UNESCO - Wat ze is en wat ze doet

Van bij haar oprichting kreeg de UNESCO een ruim speelveld toegemeten: onderwijs, wetenschap (zowel natuur- en exacte wetenschappen als sociale en menswetenschappen) en cultuur. Later zou daar nog communicatie & informatie bijkomen. Ook de basisdoelstelling van de Organisatie was niet min: bouwen aan een betere wereld voor ons allemaal waarin iedereen vreedzaam met elkaar samenleeft en kan genieten van de voordelen die de vooruitgang te bieden heeft, zonder onderscheid van ras, geslacht, taal of godsdienst. Vandaag vult de UNESCO haar taak in door te trachten om een goed klimaat te scheppen voor een dialoog tussen de verschillende beschavingen, culturen en volkeren, met respect voor gemeenschappelijke waarden zoals evenwaardigheid, eerbied voor de mensenrechten, vrijheid van meningsuiting, erkenning van diversiteit, bestrijding van armoede en uitschakeling van alle ongelijkheden in de wereld.

Deze informatiebrochure illustreert hoe de UNESCO deze ambitieuze doelstellingen tracht te realiseren door binnen elk actiegebied van de Organisatie, de prioriteiten en de belangrijkste programma's voor te stellen. De korte introductie van elk programma wordt aangevuld met een internetlink zodat geïnteresseerden gemakkelijk meer achtergrondinformatie kunnen opzoeken of lezen welke concrete projecten er in het veld uitgevoerd worden.

Er is ook nog een beknopte terugblik op de geschiedenis van de UNESCO en een woordje uitleg bij hoe de Organisatie institutioneel in mekaar steekt en werkt.

UNESCO en duurzame ontwikkeling

In 2005 ging het VN Decennium voor Educatie voor Duurzame Ontwikkeling van start, een initiatief dat wordt gecoördineerd door de UNESCO en beoogt om enerzijds meer publieke belangstelling en bewustzijn te genereren voor duurzame ontwikkeling en anderzijds ervoor te zorgen dat er in de klas meer aandacht naar uitgaat.

'Duurzame ontwikkeling' is een term die is ontstaan in de schoot van de milieubeweging om een benadering van ontwikkeling te benoemen die de natuurlijke rijkdom voor de toekomst veiligstelt. Ondertussen dekt de vlag een bredere lading en kan het begrip eigenlijk op alle facetten van de samenleving van toepassing zijn. Het is allerminst een concept dat beperkt blijft tot milieubescherming en natuurbehoud. Zoveel wordt duidelijk in dit 40 pagina's tellende boekje van het Unesco Platform Vlaanderen dat de UNESCO vanuit het perspectief van duurzame ontwikkeling bekijkt.

Deze brochure vult het concept duurzame ontwikkeling in met voorbeelden van Unesco-programma's in alle werkgebieden van de Organisatie. Op die manier krijgt de lezer een concreter idee van het concept en maakt hij meteen kennis met de brede waaier aan activiteiten die de UNESCO ontvouwt.

Na een introductie van de herkomst van het concept duurzame ontwikkeling en van de internationale evenementen die het invulling gaven, is er aandacht voor een ganse resem programma's en projecten waarin duurzame ontwikkeling centraal staat. Er zijn hoofdstukken over onderwijs, jongeren, waterhulpbronnen, natuur- en sociale wetenschappen, hiv/aidsbestrijding, cultuur en erfgoed, en informatie- en communicatietechnologie. Het boekje sluit af met een overzicht van referentiedocumenten en normatieve instrumenten die je allemaal kan raadplegen op het internet via de meegegeven adressen.

Moet er nog zand zijn?

De Verenigde Naties riepen 2006 uit tot Internationaal Jaar van de Woestijnen en Woestijnvorming. Voor de vzw Wegwijzer Reisinfo de aanzet om in samenwerking met het Unesco Platform Vlaanderen en het Provinciaal Noord-Zuidcentrum de fototentoonstelling Ontmoetingen met de Sahara in te richten. Deze samenwerking was voor het Unesco Platform Vlaanderen dan weer de aanleiding om een publicatie te produceren die een introductie geeft tot het werk van de UNESCO rond woestijnen en woestijnvorming.

Moet er nog zand zijn? - UNESCO's werk rond woestijnen en woestijnvorming besteedt onder andere aandacht aan het Unesco-project The Sahara of Cultures and People dat deel uitmaakt van de inspanningen die de UNESCO levert om de armoede te bestrijden en erop gericht is om de landen van de Sahara en de verschillende toeristische spelers die in de regio actief zijn, te laten samenwerken om een duurzaam toeristisch beleid op te stellen en uit te voeren. Verder komt ook het werelderfgoed in de Sahara aan bod en wordt stilgestaan bij het Internationaal Jaar van de Woestijnen en Woestijnvorming en het Mens- en Biosfeerprogramma van de UNESCO dat de brug wil slaan tussen de natuur- en de sociale wetenschappen. Er is ook een voorstelling van de educatieve kit over woestijnvorming die de UNESCO voor het onderwijs produceerde en er zijn verwijzingen naar verschillende interessante websites.

Klik [hier] om Moet er nog zand zijn? - UNESCO's werk rond woestijnen en woestijnvorming te downloaden in pdf-formaat.

jonger&wijzer - de GIDS voor verantwoord verbruiken

De uitgebreide informatiebrochure jonger&wijzer - de GIDS voor verantwoord verbruiken plaatst diverse ecologische, economische en sociale aspecten van duurzame ontwikkeling in een mondiaal kader. De gids spitst zich vooral toe op hoe we ons als consumenten gedragen (welke producten kopen we, hoe springen we met energie om, hoe gedragen we ons op reis enz &) en reikt concrete tips aan over hoe we in het dagdagelijkse leven kunnen bijdragen tot duurzame ontwikkeling. Internationale voorbeelden en cijfermateriaal worden aangehaald, maar er is ook aandacht voor Vlaamse initiatieven.

Op naar de kennismaatschappij: UNESCO op het vlak van informatie en communicatie

De UNESCO is ervan overtuigd dat de moderne informatie- en communicatietechnologieën (ict's) belangrijke instrumenten zijn om de ontwikkeling te bevorderen en de culturele diversiteit te vrijwaren. Maar dat potentieel kan enkel ten volle tot bloei komen indien ict's als een middel en niet als een doel beschouwd worden. De inhoud die via ict's aangeboden wordt, moet met andere woorden afgestemd zijn op de behoeften van verschillende doelgroepen en mag niet louter Westerse belangen dienen. Alleen zo kunnen ontwikkelingslanden en landen in overgang de digitale kloof overbruggen en via ict's hun achterstand op de rest van de wereld kleiner maken.

Deze visie van de UNESCO komt uitgebreid aan bod in de nieuwe brochure Op naar de kennismaatschappij, UNESCO op het vlak van informatie en communicatie, uitgegeven naar aanleiding van de World Summit on the Information Society die de Verenigde Naties organiseerden van 10 tot 12 december 2003 in Genève.

De brochure is volledig gewijd aan de activiteiten van de UNESCO op het vlak van informatie en communicatie. Ze vertrekt vanuit de strategie van de Organisatie: hoe kijkt ze tegen de problematiek aan en wat wil ze realiseren? Vervolgens worden de verschillende programma's voorgesteld waarmee de UNESCO haar doelstellingen tracht de bereiken. Het einddoel is duidelijk: een evenwichtige kennismaatschappij die voor iedereen toegankelijk is en iedereen een kans op ontplooiing biedt.

Cultureel erfgoed: Het verleden van de toekomst

Cultureel erfgoed: Het verleden van de toekomst maakt duidelijk dat de term "cultureel erfgoed" een brede lading dekt en toont aan dat het cultureel erfgoed een belangrijke rol kan spelen in het bevorderen van de dialoog en de verstandhouding tussen culturen.

De brochure bestaat uit drie luiken. Het eerste deel is een schets van de evolutie van de definitie van het begrip cultureel erfgoed. Daar waar het begrip vroeger vooral betrekking had op de traditionele monumenten en relicten, kwam er door de jaren heen ook aandacht voor de omgeving waarin het erfgoed voortkomt en nog later voor de vaardigheden die aan de basis lagen van het erfgoed. Zo komt het dat er nu sprake is van materieel (monumenten, relicten, enz &) en immaterieel (ambachten, talen, muziek, enz &) cultureel erfgoed. Naarmate het begrip een breder veld omspande, groeide ook het besef over het belang van het cultureel erfgoed en de rol die het in onze samenlevingen speelt.

Naast de definiëring van het begrip, besteedt de brochure ruime aandacht aan de verschillende vormen van zowel het materieel als het immaterieel cultureel erfgoed. Maar liefst twintig vormen worden voorgesteld en geduid, gaande van historische steden en cultuurobjecten naar cultureel onderwatererfgoed, traditionele geneeskunde en mondelinge tradities.

Het laatste, en meest uitgebreide luik, vertelt hoe de UNESCO haar rol van voortrekker op het vlak van de promotie en de bescherming van het cultureel erfgoed vervult. Zo is er aandacht voor de verschillende internationale wettelijke beschermingsinstrumenten die mede dankzij de Organisatie tot stand kwamen en wordt uitgelegd op welke andere manieren ze toeziet op de bescherming van het cultureel erfgoed. Daarnaast komt aan bod hoe de UNESCO het cultureel erfgoed tot een motor voor de ontwikkeling maakt en welke programma's ze uitvoert om het potentieel van het cultureel erfgoed als stimulator van de interculturele dialoog ten volle tot uiting te laten komen en te benutten.

Onderwijs voor Allen, Een haalbare doelstelling

Met 'Onderwijs voor Allen' ging de internationale gemeenschap in april 2000 op het Wereldonderwijsforum in Dakar (Senegal) een ambitieuze doelstelling aan: tegen 2015 alle kinderen van de wereld voorzien van basisonderwijs -en daarbij speciale aandacht besteden aan het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs en het terugdringen van de verschillen op basis van geslacht- en het analfabetisme onder volwassenen met de helft verminderen.

Deze bondige brochure presenteert de voornaamste aspecten van 'Onderwijs voor Allen' op een gebalde manier toont dat het vooropgestelde doel haalbaar is.

Bijzonder aan de brochure is dat ze vergezeld wordt van een website. Een on-line-informatiekit gaat dieper in op de voornaamste aspecten van dit wereldwijde streven, schetst de huidige trends in de verschillende relevante deelgebieden en stippelt mogelijke paden voor toekomstige actie uit die moeten leiden tot de realisatie van de doelstellingen van 'Onderwijs voor Allen' tegen 2015.

Het wereldwijd netwerk van biosfeerreservaten

Biosfeerreservaten zijn voorbeelden bij uitstek van de nieuwe benadering van natuurbehoud waarbij een geïntegreerde aanpak verschillende ecologische, politieke, economische, culturele en sociale belangen met elkaar in harmonie brengt en duurzaam gebruik van grondstoffen leidt tot duurzame ontwikkeling.

Via haar Mens en Biosfeer Programma (MAB) bouwt de UNESCO een wereldwijd netwerk van dergelijke biosfeerreservaten uit: gebieden waarvan de ecosystemen beschermd worden en waar een evenwichtige relatie tussen mens en natuur wordt ontwikkeld. Elk biosfeerreservaat moet drie complementaire basisfuncties vervullen: bijdragen tot het behoud van landschappen, ecosystemen, soorten en genetische diversiteit; economische ontwikkeling bevorderen die zowel op ecologisch als socio-cultureel vlak duurzaam is; en tenslotte onderzoek, toezicht, vorming en informatieuitwisseling in verband met globale problemen inzake natuurbehoud en duurzame ontwikkeling op lokaal, regionaal en wereldvlak verzekeren.

Deze dubbelzijdig, in vierkleurendruk, bedrukte wereldkaart geeft de locatie aan van de verschillende ecosystemen die door biosfeerreservaten in stand worden gehouden om de biologische diversiteit op onze planeet te vrijwaren. De publicatie gaat eveneens dieper in op het concept: oorsprong, doelstelling, noodzaak, structuur, voordelen en selectie van biosfeerreservaten worden van naderbij bekeken en geïllustreerd met concrete voorbeelden uit de praktijk.