Handboek over de strijd tegen fake news.

Om de haverklap duikt de term 'fake news' op in het publieke debat. Oorspronkelijk om desinformatie te labelen: verkeerde informatie die moedwillig wordt gecreëerd en verspreid om een persoon, een sociale groep, een organisatie of een land te schaden. Ondertussen is de term ook gekaapt door populisten om zich te 'verdedigen' tegen nieuws waarmee ze liever niet geconfronteerd worden.

Een van de problemen met 'fake news' is dat het geen duidelijke of algemeen begrepen betekenis heeft. 'Nieuws' is verifieerbare informatie van openbaar belang. Informatie die niet aan die normen voldoet, verdient het label van nieuws niet. In die zin is 'fake news' een contradictio in terminis die zich leent voor het ondermijnen van de geloofwaardigheid van informatie die wel degelijk voldoet aan de voorwaarden van verifieerbaarheid en openbaar belang – d.w.z. echt nieuws.

Fenomenen als 'fake news' en de transformatie van het communicatielandschap – denk onder meer aan de alomtegenwoordigheid van sociale media – roepen vragen op over de kwaliteit, de impact en de geloofwaardigheid van journalistiek. Zo komt de rol van de media als de vierde macht die toeziet op de machthebbers onder druk te staan. Terwijl vrije en onafhankelijke media die hun rol ten volle kunnen spelen, essentieel zijn voor de democratie.

Dit is de context waarin Unesco, met haar Internationaal programma voor de ontwikkeling van communicatie (IPDC), een handboek over dit zeer actuele onderwerp uitgeeft. Het is in de eerste plaats bedoeld als instrument bij de opleiding van journalisten, maar ook actieve journalisten en al wie bekommerd is om de kwaliteit van de informatie in omloop, kunnen er iets uit opsteken.

Het boek behandelt thema's zoals kritisch nadenken over de invloed van digitale technologie en sociale media, het bestrijden van desinformatie, mediageletterdheid, fact-checking en het bestrijden van online misbruik.