Nationale UNESCO Commissies maken integraal en formeel deel uit van de operationele structuur van de Organisatie.

Vlaanderen richtte in 2004 een Vlaamse UNESCO Commissie op om de duurzame samenwerking tussen Vlaanderen en UNESCO verder uit te bouwen.

Scholen die actief zijn in het ASPnet onderscheiden zich door een uitgesproken engagement voor het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs en voor het toepassen van innovatieve onderwijsmethoden. Vertrekkend vanuit de idealen van UNESCO streven ze ernaar om leerlingen beter voor te bereiden op een actief burgerschap in een steeds complexer wordende samenleving die alsmaar sneller evolueert.

Het ASPnet wil scholen over de hele wereld mobiliseren om de rol van het onderwijs in het promoten van de vredescultuur en de verdraagzaamheid te versterken. De met UNESCO geassocieerde scholen worden aangemoedigd om, onafhankelijk of in samenwerkingsverband, (piloot)projecten te ontwikkelen in een van de vier studiegebieden waarrond het ASPnet werkt, daarbij evenwel steeds rekening houdend met het belangrijkste element van de vrede: leren om met elkaar samen te leven.

• Vlaamse UNESCO ASPnet-scholen
• UNESCO ASPnet Internationaal

De gesprekken tijdens de bijeenkomst vonden voornamelijk plaats in thematisch afgelijnde werkgroepen in plaats van in de meer gebruikelijke plenaire zittingen. Zo kwam er een interactie tot stand tussen de deelnemers die iedereen bij de les hield en het eindresultaat zeker ten goede kwam.

Het nieuwe recept dat de drie organiserende commissies bedachten voor het houden van dergelijke zogenaamde regionale consultaties, kon de deelnemers bekoren en smaakte bijgevolg naar meer. Gehoopt wordt dat hiermee een nieuwe aanpak is gelanceerd die in de toekomst navolging zal vinden.

Hoe de bijeenkomst verliep en tot welke voorstellen ze leidde, lees je in dit dossier. Om een beter beeld te schetsen van de werking van Nationale UNESCO Commissies, stellen we eveneens een greep voor uit het aanbod van voorbeeldpraktijken die de deelnemers tijdens de bijeenkomst uitwisselden en besteden we aandacht aan het kader dat de UNESCO voor Nationale UNESCO Commissies creëerde en aan de unieke plaats die de Vlaamse UNESCO Commissie daarin inneemt.

Trouw aan de doelstelling van het Unesco Platform Vlaanderen om niet alleen van buitenaf te informeren over waar de UNESCO mee bezig is maar ook te berichten over hoe Vlaanderen daar tegen aankijkt of eventueel aan meewerkt, laten we in dit dossier een aantal bevoorrechte waarnemers uit Vlaanderen aan het woord die inschatten welke effecten de beslissingen van de Algemene Conferentie zullen sorteren en die het programma van de UNESCO onder een Vlaamse loep schuiven.

Hoewel de verschillen zich op verschillende niveaus en in verschillende mate manifesteren, is er nog steeds sprake van genderverschillen, zowel in ontwikkelingslanden, landen in overgang als in geïndustrialiseerde landen. In ontwikkelingslanden draait het vaak om elementaire en cruciale kwesties zoals gelijke rechten, toegang tot onderwijs en emancipatie terwijl het bij ons onder andere gaat om fenomenen zoals het glazen plafond dat boven de werkvloer hangt en dat vrouwen lijkt te verhinderen om door te stoten tot de hoogste regionen van het bedrijfsleven.

De economische status van de vrouw en de positie die ze bekleedt op de arbeidsmarkt zijn onderling verbonden factoren die een sterke invloed hebben op haar welzijn, welvaart en onafhankelijkheid. Vandaar dat dit dossier daarop de nadruk legt bij het voorstellen van de inspanningen van de UNESCO om vrouwen dezelfde rechten en kansen te bieden als mannen. Vanuit het mondiaal perspectief zoomen we ook in op de situatie in ons land en staan we stil bij de geschiedenis van het gelijkekansenbeleid op federaal en Vlaams niveau.

Het herdenkingsjaar valt samen met de tweehonderdste verjaardag van de onafhankelijkheid van Haïti: de eerste zwarte staat die autonomie verwierf nadat een opstand er definitief de ketens van de slavernij doorbrak. Hieronder zal blijken dat de bevolking nog dagelijks met de gevolgen van de slavernij geconfronteerd wordt. De inwoners van Haïti en buurstaat de Dominicaanse Republiek worstelen nog steeds met het verleden terwijl ze hun culturele identiteit verder trachten te ontwikkelen. De sporen van de slavernij laten zich niet alleen voelen, ze zijn ook zichtbaar. Zoals in de culturele smeltkroes die het Stenen Dorp van Zanzibar is en in de herdenkingsmonumenten langs de Afrikaanse westkust die hieronder aan bod komen.

De Verenigde Naties riepen 2003 uit tot het Internationaal Jaar van het Zoetwater met de bedoeling de publieke opinie en de internationale gemeenschap te sensibiliseren voor de problematiek en erop te wijzen dat we in deze allemaal verantwoordelijkheid dragen.

De situatie is ernstig, maar niet hopeloos. Dit dossier laat een aantal aspecten van het zoetwaterprobleem aan bod komen maar toont evenzeer aan dat er her en der inspanningen geleverd worden om het op te lossen. Alleen zullen we deze inspanningen aanzienlijk moeten opdrijven willen we vermijden dat de wereld tegen de helft van deze eeuw aan een wereldwijde watercrisis ten prooi valt.

Dit dossier schetst de huidige situatie op het vlak van Onderwijs voor Allen, schuift een reeks voorbeelden naar voor die aantonen dat de doelstellingen haalbaar zijn en bespreekt een aantal kwesties die dringend moeten worden aangepakt.

De vooruitgang van het genetisch onderzoek weekt verhitte discussies los. Al te vaak wordt het debat echter verengd tot het opperen van doemscenario's over het klonen van mensen en het kweken van een superras. Dit dossier gaat deze kwestie niet uit de weg, maar toont eveneens aan dat een aantal andere, minder 'spectaculaire' vraagstukken ethisch even belangrijk zijn en bovendien dringend een wettelijk antwoord vereisen, willen we inderdaad niet op een dag wakker worden in een of andere Brave New World of Gattaca.

Door het ontbreken van een internationaal wettelijk instrument ter bescherming, ligt veel onderwater cultureel erfgoed zomaar voor het grijpen op de zeebodem. Problematisch zijn niet zozeer de sportduikers die van deze lacune gebruik maken, maar wel de professionele schattenjagers. Met geavanceerde apparatuur plukken zij die zaken van de bodem die hen het meeste geld kunnen opbrengen, zonder zich daarbij te bekommeren om de historische waarde van dergelijke sites. Op die manier verkopen ze een stuk van ons collectief geheugen.

De UNESCO wil een einde maken aan de plunderingen van het onderwater cultureel erfgoed en stelt daartoe een nieuwe Conventie betreffende de Bescherming van Onderwater Cultureel Erfgoed voor. Een document waarover een aantal misverstanden bestaan en dat nog steeds niet in werking is getreden. Dit dossier schenkt klaar water omtrent de conventie en maakt het belang ervan duidelijk.

De komende twee jaar zal de Organisatie zich daartoe concentreren op 5 thema's: basisonderwijs; waterhulpbronnen; de ethiek van wetenschap en technologie; culturele diversiteit, pluralisme en interculturele dialoog; en gelijke toegang tot informatie en kennis. Daarnaast stipte de UNESCO twee grensoverschrijdende prioriteiten uit -waaraan in alle deelgebieden van de UNESCO zal worden gewerkt: uitroeiing van (extreme) armoede en de bijdrage van informatie en communicatietechnologie (ICT) tot de ontwikkeling van onderwijs, wetenschap en cultuur en de uitbouw van een kennismaatschappij.

Dit dossier legt uit hoe de UNESCO hoopt om via deze prioriteiten de globalisering tot de motor van gemeenschappelijke vooruitgang te maken.

Het MAB-programma stimuleert interdisciplinair onderzoek en onderwijs omtrent het beheer van natuurlijke grondstoffen. Dat leidt niet enkel tot een beter begrip van het milieu, maar ook tot meer betrokkenheid van de wetenschap en wetenschappers bij het opstellen van beleidsmaatregelen gericht op het verstandig gebruik van onze biologische diversiteit.

De komende decennia zal het MAB-programma zich vooral inzetten voor duurzame ontwikkeling door het promoten van conservatie en verstandig gebruik van de biologische diversiteit. Gebruikmakend van de transdisciplinaire en interculturele mogelijkheden die het mandaat van de UNESCO biedt op het vlak van onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie, promoot het MAB-programma zowel wetenschappelijk onderzoek als het leren uit de traditionele kennis met betrekking tot het gebruik van grondstoffen. Het draagt bij tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Conventie over Biologische Diversiteit en van Agenda 21 die voortvloeien uit de VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling van 1992 (Rio de Janeiro).

Wereldwijd zijn het vooral de zogenaamde biosfeerreservaten die het gezicht van het MAB-programma vormen. Dat zijn gebieden aan de kust of in het binnenland waarvan de ecosystemen internationaal zijn erkend als bevoorrechte sites waar een evenwichtige relatie tussen mens en natuur wordt bevordert. Dergelijk reservaten staan voor een innoverende vorm van natuurbeheer en -behoud waarbij ecologische, economische en sociale belangen met elkaar worden verzoend. Het betreft een doeltreffend en dynamisch concept ter bevordering van de duurzame ontwikkeling van onze biologische diversiteit, zoals blijkt uit onderstaand dossier.

Wie meer informatie wil over het concept en de werking van biosfeerreservaten kan gratis de nieuwe publicatie van het Unesco Platform UNESCO@vlaanderen bestellen. Meer daarover in de rubriek "Eigen Publicaties" onder "Extra"

Preventie en voorlichting zijn belangrijke middelen om de wereldbevolking voor de strijd tegen HIV/AIDS te wapenen. Ze kunnen echter enkel het gewenste effect sorteren als ze uitgaan van, en rekening houden met, de verschillende culturele gevoeligheden en tradities van onze rijkgeschakeerde wereld, zo waarschuwt de UNESCO. Een dossier over de strijd tegen een ziekte die al veel inkt, maar jammer genoeg nog meer bloed, deed en doet vloeien.

De IOC voert al ruim 40 jaar oceanografisch onderzoek. Veertig jaar waarin meer kennis over de oceaan werd verzameld dan ooit tevoren. Veertig jaar waarin een mondiale gemeenschap ontstond van wetenschappers die hun professionele leven wijden aan het doorgronden van de oceaan. Dit dossier geeft een indruk van de werkzaamheden van de IOC en geeft aan hoe belangrijk de problematiek van het water en de oceaan voor ons allen is. Naast de hieronder besproken activiteiten, bestudeert de IOC onder meer ook nog de vervuiling van de zeeën, tracht ze de oceanen volledig in kaart te brengen, werkt ze aan een integraal kustbeheer en zet ze internationale waarschuwingssystemen tegen tsunami's op.