UNESCO Platform Vlaanderen, thema "traditionele kennis"http://www.unesco-vlaanderen.be2014-12-06T22:40:30Het UNESCO Platform Vlaanderen legt zich in de eerste plaats toe op het zo breed mogelijk verspreiden van informatie over de activiteiten en programma’s van UNESCO. Dat doet ze onder meer via het driemaandelijks tijdschrift UNESCO info, door het uitgeven van brochures rond specifieke UNESCO-prioriteiten en door het runnen van een informatie- en documentatiecentrum waar mensen kunnen aankloppen met vragen die verband houden met UNESCO.http://www.unesco-vlaanderen.be/media/html/unesco_platform_vlaanderen_logo.pngUNESCO Platform Vlaanderen, thema "traditionele kennis"http://www.unesco-vlaanderen.benlSavoirs des femmes: médecine traditionnelle et naturehttp://www.unesco-vlaanderen.be/2012/1/24/savoirs-des-femmes-médecine-traditionnelle-et-natureTue, 24 Jan 2012 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2012/1/24/savoirs-des-femmes-médecine-traditionnelle-et-natureTraditionele geneeskunde op Réunion, Mauritius en Rodrigues.

Savoirs des femmes: médecine traditionnelle et natureDe eilanden Réunion, Mauritius en Rodrigues beschikken over unieke medicinale tradities. Ze zijn de vrucht van een proces van creolisering. De tradities en hun toepassingen zijn onlosmakelijk verbonden met de natuur waaruit ze putten. Ze zijn een sleutel tot het begrijpen van de samenlevingen op deze eilanden die voortdurende balanceren tussen traditie en moderniteit.

Deze aanvankelijk onbewoonde eilanden, werden vanaf de late zeventiende eeuw bevolkt door mensen afkomstig uit Europa, Madagaskar, Afrika, India, China, Polynesië, Australië... De dialoog tussen de medicinale kennis die specifiek zijn voor elk van hen, zorgde voor de schepping van een gemeenschappelijke kennis, voornamelijk doorgegeven door vrouwen.

Dit boek belicht de kennis van vrouwen over medicinale planten en medische procedures, waaronder de knowhow over het begeleiden van de bevalling. Het staat ook stil bij de rol van de traditionele medicinale kennis in de samenlevingen op deze eilanden nu ze een toenemende verwestersing ondergaan.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Raconte-moi... L'artisanathttp://www.unesco-vlaanderen.be/2009/12/17/raconte-moi-l'artisanatThu, 17 Dec 2009 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2009/12/17/raconte-moi-l'artisanatRaconte-moi...+L%26%2339%3bartisanatTraditionele ambachten getuigen van de verbeelding en de innovatie waarover mensen beschikken en illustreren op treffende wijze de culturele diversiteit van onze mondiale samenleving. Ze vormen echter niet enkel een herinnering aan het verleden, ze kunnen ook een rol spelen voor de duurzame ontwikkeling van de toekomst en een middel zijn voor mensen om hun persoonlijke ontplooiing verder te zetten.

Dit ook voor jongere lezers toegankelijk boekje stelt een aantal traditionele ambachten voor en legt uit hoe ze ook vandaag nog relevant zijn.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Fishers' Knowledge in Fisheries Science and Managementhttp://www.unesco-vlaanderen.be/2009/4/3/fishers'-knowledge-in-fisheries-science-and-managementFri, 03 Apr 2009 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2009/4/3/fishers'-knowledge-in-fisheries-science-and-managementFishers%26%2339%3b+Knowledge+in+Fisheries+Science+and+ManagementVissers vertrouwen op hun kennis van de natuur om in hun levensonderhoud te voorzien. De kennis waarover ze beschikken, kan ook wetenschappers van pas komen en voor beleidsmakers kan ze van nut zijn bij het uitstippelen van het beleid. Daarom stelt dit boek de kennis van vissers - zowel inheemse en artisanale kennis als die van de klein- en grootschalige commerciële visserij - centraal in dit boek dat deel uitmaakt van een reeks referentiewerken omtrent kustbeheer.

Casestudies van over de hele wereld tonen aan dat er wel degelijk iets te leren is van vissers en dat het tijd is om kaders te scheppen waarbinnen vissers hun kennis kunnen delen met wetenschappers en beleidsmakers. Een aantal van deze studies komen aan bod in dit werk.

Dit boek levert een belangrijke bijdrage tot het vergroten van het internationaal bewustzijn omtrent het belang van een ethische verzameling, bewaring, verspreiding en toepassing van de kennis van vissers.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Ideeën in de aanbiedinghttp://www.unesco-vlaanderen.be/2008/9/1/ideeën-in-de-aanbiedingMon, 01 Sep 2008 01:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2008/9/1/ideeën-in-de-aanbieding
Tijdens de bijeenkomst van Nationale UNESCO Commissies konden de deelnemers inspiratie opdoen op een infomarkt waar verschillende commissies een dertigtal projecten voorstelden.

Idee%26%23235%3bn+in+de+aanbiedingUit deze ervaring concludeerden de deelnemers dat het raadzaam is dat Nationale UNESCO Commissies samenwerken met een brede waaier van partners voor de planning en uitvoering van publieksgerichte activiteiten. Door de krachten te bundelen met organisaties uit het middenveld, jongerenvertegenwoordigers, bedrijven, parlementairen, mediapartners enz... kunnen er innovatieve projecten opgezet worden. Bovendien kunnen dergelijke vormen van samenwerking leiden tot interessante kruisbestuivingen en netwerking tussen partners.

Belangrijk vonden de deelnemers dat activiteiten en projecten uitgaan van de (meer)waarde van de UNESCO en dat het werk van andere agentschappen en organisaties niet gekopieerd wordt. Er moet bij voorkeur gemikt worden op de lange termijn en ingespeeld op hedendaagse trends en actuele onderwerpen.

Hieronder volgt een greep uit de projecten en activiteiten die op de infomarkt werden voorgesteld aan de hand van posters en presentaties.

Noorwegen - Interculturele dialoog

De Nationale UNESCO Commissie van Noorwegen startte in 2006 met een twee jaar lopend project waarin interculturele dialoog centraal stond. Bedoeling was om het debat aan te zwengelen over wat achtergestelde groepen, zoals etnische minderheden, verhindert om te participeren in de Noorse samenleving en om voorbeeldpraktijken te verzamelen over hoe daaraan verholpen kan worden.

Tussen de herfst van 2006 en de lente van 2008 werden er acht ontbijtbijeenkomsten georganiseerd in de lobby van een theater in Oslo. Telkens leidde een gastspreker het debat in waarna er met de deelnemers werd gediscussieerd. Onder de aangesneden onderwerpen: Hoe verhouden het curriculum en het lesmateriaal zich tot culturele diversiteit? Welke rol spelen de ouders in de schoolprestaties van kinderen? Hebben uitgeverijen een beleid inzake culturele diversiteit gericht op jonge lezers en studenten? Houden de media journalisten met een niet-Noorse etnische achtergrond weg uit de mainstream? Waarom spelen acteurs met een niet-Noorse achtergrond zelden grote rollen?

In mei 2007 en in mei 2008 werd er een conferentie georganiseerd in Oslo. In 2007 was het centrale thema 'modellen van diversiteit' waarbij onder andere de diversiteit in het theater, de politie en de media besproken werden. In 2008 was het centrale thema 'dilemma's van dialoog' waarbij nader ingegaan werd op de aspecten die de dialoog tussen mensen met verschillende culturele achtergronden bemoeilijkt en op de onderwerpen die voor ongemak of gêne zorgen.

Naarmate het project liep, kwamen er steeds meer mensen met een niet-Noorse achtergrond op af om deel te nemen aan de debatten. De Nationale UNESCO Commissie van Noorwegen zal op basis van de uitkomsten van het project een aantal uitdagingen formuleren en vervolgens de Noorse regering en het middenveld warm maken om deze aan te pakken.

Canada - Racisme bestrijden

De Nationale UNESCO Commissie van Canada werkt sinds 2005 aan de uitbouw van een Canadese coalitie van steden en gemeenten tegen racisme en discriminatie. Aangezien stads- en gemeentebesturen op het meest praktische niveau dicht bij hun inwoners functioneren, zijn ze buitengewoon goed geplaatst om beleid, programma's en activiteiten te ontwikkelen die bijdragen tot het elimineren van racisme en discriminatie.

De coalitie slaagde erin om mensen op verschillende niveaus en actief in diverse diensten en organisaties meer bewust te maken van racisme en discriminatie en van hun verantwoordelijkheid om daar iets aan te doen. Tastbare resultaten kunnen pas op lange termijn verwacht worden en dat strookt niet altijd met de mentaliteit van resultaatgerichte gemeentebesturen die de neiging hebben om zich te concentreren op de korte termijn. Toch groeit het besef van de voordelen die samenwerking in een dergelijk netwerk biedt, zowel met andere steden en gemeenten als met verschillende partners uit het middenveld.

Duitsland - Educatie voor duurzame ontwikkeling

Het implementeren van de objectieven van het Decennium voor Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (2005-2014) is een zaak van vele betrokkenen: federale en deelstaatministeries, het parlement, niet-gouvernementele organisaties, academische instellingen, bedrijven en media. Dit gegeven zette de Nationale UNESCO Commissie van Duitsland er toe aan om te functioneren als een platform die de verschillende betrokkenen samenbrengt om gemeenschappelijke doelstellingen af te spreken, strategieën te ontwikkelen en samen te werken bij de uitvoering ervan.

Er is een nationaal actieplan opgesteld dat meer dan 60 concrete politieke maatregelen voorstelt om educatie voor duurzame ontwikkeling meer ingang te doen vinden. Projecten ten voordele van educatie voor duurzame ontwikkeling die vruchten afwerpen, kunnen rekenen op een officiële erkenning. Een dergelijk kwaliteitslabel moet de verspreiding van voorbeeldpraktijken bevorderen en zet partners aan om innovatieve initiatieven op touw te zetten.

Kroatië - Culturele diversiteit promoten

In 2004, terwijl de voorbereiding van de Conventie over de bescherming en promotie van de diversiteit van culturele expressies in de laatste fase was aanbeland (de conventie zou in 2005 door de Algemene Conferentie van de UNESCO worden aangenomen - n.v.d.r.) startte de Nationale UNESCO Commissie van Kroatië een veelzijdig project om het gegeven 'culturele diversiteit' in de kijker te zetten. Het project richtte zich zowel op het ruime publiek als op meer specifieke doelgroepen zoals organisaties uit het middenveld en beleidsmakers.

Voor het ruime publiek waren er onder meer een aantal evenementen waarbij binnen- en buitenlandse culturele expressies aan bod kwamen en organisaties uit het middenveld konden hun mening geven over de ontwerpteksten van de conventie (de Vlaamse UNESCO Commissie organiseerde een gelijkaardig initiatief waarover in maart 2005 een extra editie van UNESCO info verscheen - n.v.d.r.) tijdens workshops. Onder impuls van de belangstelling die het project genereerde, kwam er een parlementair debat dat het belang van de conventie onderstreepte en waarbij alle partijen hun steun ervoor toezegden.

Om de belangstelling voor culturele diversiteit niet te laten wegebben, worden er jaarlijks op 21 mei, Werelddag voor culturele diversiteit, dialoog en ontwikkeling, workshops en concerten georganiseerd die regionale en internationale culturele uitingen aan bod laten komen.

Slowakije - Opleiding ethiek

Onder impuls van de Nationale UNESCO Commissie van Slowakije, werd er van 10 tot 14 september 2007 een opleiding ethiek georganiseerd voor jonge leerkrachten. 17 docenten uit verschillende vakgebieden die in aanraking komen met ethische aspecten, zoals economie, bio-ethiek, milieustudies, geneeskunde, filosofie, theologie enz... kregen een intensieve opleiding waarin de basisprincipes van het lesgeven in ethiek aan bod kwamen. Verder waren er praktisch gerichte lessen waarbij leerkrachten van elkaar konden leren hoe je het best met leerlingen communiceert en hoe bepaalde elementen kunnen worden aangebracht.

Griekenland - Vrouwelijke creativiteit

Samen met een aantal partners waaronder het UNESCO Centrum voor Vrouwen en Vrede in de landen van de Balkan, organiseerde de Nationale UNESCO Commissie van Griekenland reeds drie keer een zevendaags festival waarop de creativiteit van vrouwen uit het gebied van de Middellandse Zee en de Zwarte Zee centraal stond. Het festival ging voor het eerst door in 1997 in het kader van de activiteiten ter gelegenheid van Thessaloniki als culturele hoofdstad van Europa. Het kreeg een vervolg in 2000 en in 2006.

Onder ruime belangstelling van publiek en media, brachten de festivals zo'n 1.400 vrouwelijke artiesten samen. Er konden culturele agenda's worden gelijkgestemd en afspraken voor samenwerking worden gemaakt. De drie edities van het festival brachten ook een dialoog op gang over de grootste uitdagingen waarmee kunstenaars zich in de huidige samenleving geconfronteerd zien.

Oostenrijk - Immaterieel cultureel erfgoed ondersteunen

De Nationale UNESCO Commissie van Oostenrijk richtte in 2006 een Nationaal Agentschap voor Immaterieel Cultureel erfgoed op. Objectieven waren het begeleiden van het ratificatieproces in Oostenrijk voor het toetreden tot de UNESCO-conventie voor de bescherming van immaterieel cultureel erfgoed, het creëren van een platform voor interdisciplinair overleg over de verschillende aspecten van immaterieel erfgoed en het vergroten van het publiek bewustzijn omtrent immaterieel erfgoed.

Het agentschap zal zich in de eerste plaats niet zozeer concentreren op folklore en volkscultuur (zoals traditionele muziek, dans, enz... ) maar wel op "kennis en praktijken aangaande de natuur en het universum." De achterliggende gedachte daarbij is dat het jarenlang afgaan op technologische ontwikkeling veel traditionele kennis omtrent de natuur heeft overschaduwd terwijl dergelijke kennis van groot belang kan zijn voor bijvoorbeeld duurzame ontwikkeling. Er zijn al resultaten geboekt met het in kaart brengen van kennis in Oostenrijk betreffende traditionele geneeskunde en omtrent manieren om beter voorbereid te zijn op natuurrampen.

Turkije - Beheer van werelderfgoedsites bijsturen

De Nationale UNESCO Commissie van Turkije gaf in 2006 de aanzet voor een project dat wilde nagaan hoe het gesteld is met het beheer van de werelderfgoedsites in Turkije. Bedoeling was vooral om de verschillende betrokken partijen bijeen te brengen om hen zowel de kans te geven om hun visie te vertolken als om hun eigen participatie bij het beheer te evalueren. Aan het einde van het project werd er een workshop georganiseerd die experts en beleidsmakers rond de tafel bracht om te debatteren over hoe het beheer van werelderfgoedsites in de toekomst beter georganiseerd kan worden. De resultaten van deze workshops zullen binnenkort worden gepubliceerd en verspreid.

]]>
Op de frontlinie van de klimaatveranderinghttp://www.unesco-vlaanderen.be/2008/6/18/op-de-frontlinie-van-de-klimaatveranderingWed, 18 Jun 2008 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2008/6/18/op-de-frontlinie-van-de-klimaatveranderingEen forum voor inheemse volken en mensen die in kwetsbare gemeenschappen of op kleine eilanden wonen, wil deze tot nu toe genegeerde groepen een stem geven in het internationaal debat over klimaatverandering. Op+de+frontlinie+van+de+klimaatveranderingIn het internationaal debat over klimaatverandering komen een aantal betrokken partijen, zoals inheemse volken en inwoners van kwetsbare gebieden, te weinig aan bod. Daarom lanceren twee programma's van de UNESCO, het Coast and Small Islands Platform en het Local and Indigenous Knowledge Systems Programme een internetforum gewijd aan de belangen, grieven en ervaringen van deze mensen.

Het Climate Frontlines forum zal aandacht besteden aan de ervaringen van afgelegen of inheemse gemeenschappen van kleine eilanden, het gebied rond de Noordpool, hooggelegen gebieden, laaggelegen kustzones, tropische wouden, woestijngebieden en andere kwetsbare omgevingen. Voor veel mensen is klimaatverandering nog een verafgelegen gevaar maar voor deze kwetsbare gemeenschappen is het dagdagelijkse realiteit. Kleine eilanden, bijvoorbeeld, krijgen nu reeds te maken met een stijgende zeespiegel en verzilting van zoetwaterbronnen en landbouwgronden tengevolge van stormen die zeewater landinwaarts stuwen.

Landelijke en inheemse bevolkingen zijn goed geplaatst om de impact van klimaatverandering waar te nemen. Door de eeuwen heen zagen ze zich geconfronteerd met veranderingen van het leefmilieu en bouwden ze kennis en vaardigheden op om zich aan te passen aan de nieuwe situaties. Deze kennis kan van groot belang zijn bij de debatten over de impact van klimaatverandering en de strategieën om erop te reageren.

Ondanks hun bijzondere kwetsbaarheid en de strategieën voor aanpassing en de kennis waarover ze beschikken, blijven inheemse volken uitgesloten van het debat over klimaatverandering. Ze uitten hun frustratie daarover met een demonstratie op 7 december 2007 tijdens de VN-conferentie over klimaatverandering in Bali (Indonesië) en op de recentste bijeenkomst van het Permanent forum voor inheemse aangelegenheden van de VN in mei 2008 in New York (VS).

Het nieuwe forum van de UNESCO komt tegemoet aan de vraag van inheemse volken om gehoord te worden. Het zal niet alleen zorgen voor meer aandacht voor kwetsbare gemeenschappen in internationale debatten maar zal eveneens een platform bieden aan gemeenschappen om ervaringen uit te wisselen. Het forum werkt voorlopig met drie talen, Engels, Frans en Spaans; maar in de toekomst kunnen daar nog andere talen aan worden toegevoegd.

Klik hier voor het nieuwe forum waarmee de UNESCO een stem geeft aan kwetsbare gemeenschappen in het internationaal debat over klimaatverandering.

Klik hier om de gratis Nederlandstalige brochure van het UNESCO Platform Vlaanderen te bestellen waarin een overzicht gegeven wordt van de programma's waarmee de UNESCO de strijd aanbindt tegen klimaatverandering.

]]>
The Challenge of Indigenous Education: Practice and Perspectiveshttp://www.unesco-vlaanderen.be/2007/9/4/the-challenge-of-indigenous-education-practice-and-perspectivesTue, 04 Sep 2007 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2007/9/4/the-challenge-of-indigenous-education-practice-and-perspectivesLinda King en Sabine Schielmann The+Challenge+of+Indigenous+Education%3a+Practice+and+PerspectivesMiljoenen mensen over de wereld kunnen nog steeds niet genieten van het recht op onderwijs. Inheemse volken behoren tot de meest benadeelde groepen op dit vlak. Daar komt bij dat het recht van inheemse volken op onderwijs vaak foutief wordt geïnterpreteerd als het recht op toegang tot niet-inheems onderwijs. Het resultaat is dat lesmateriaal dat correcte informatie bevat en een accuraat beeld schetst van hun cultuur, al te schaars zijn en dat schoolboeken geschiedenis hen dikwijls in een negatief daglicht stelt. In veel gevallen bieden de onderwijsprogramma's niet de kans aan inheemse volken om deel te nemen aan het uitstippelen van het beleid, de ontwikkeling van leerplannen of de selectie van leerkrachten en leermethodes.

Steeds meer laten inheemse gemeenschappen hun stem horen en vragen ze onderwijs dat hun diverse culturen en talen respecteert en hen tezelfdertijd niet uitsluit van bredere participatie in de nationale onderwijssystemen. De huidige tendens tot decentralisatie en diversificatie van het onderwijsaanbod, die wordt aangewakkerd door het streven naar Onderwijs voor Allen, lijkt nieuwe mogelijkheden te bieden voor inheems onderwijs. Zo worden er innovatieve benaderingen gepromoot op het gebied van intercultureel tweetalig onderwijs en op het vlak van het inrichten van eigen onderwijsprogramma's en -instellingen door inheemse volken.

Dit boek bespreekt de uitdagingen voor de verstrekkers van onderwijs voor inheemse volken en voor de inheemse gemeenschappen zelf en probeert een kader te schetsen waarbinnen kwalitatief inheems onderwijs kan voorzien worden. Het eerste deel behandelt de moeilijkheden die opduiken bij inheems onderwijs, inclusief de wettelijke en politieke context. Het tweede deel bespreekt de aspecten die een invloed uitoefenen op de kwaliteit van het inheems onderwijs. En in het derde deel worden bestaande onderwijsprogramma's die zich onder andere richten tot inheems volken, geanalyseerd om na te gaan hoe ze omgaan met kwesties als toegang en kwaliteit.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Traditionele geneeskunde van de Chinese Miao gemeenschap geselecteerd voor Harmony Listhttp://www.unesco-vlaanderen.be/2005/7/6/traditionele-geneeskunde-van-de-chinese-miao-gemeenschap-geselecteerd-voor-harmony-listWed, 06 Jul 2005 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2005/7/6/traditionele-geneeskunde-van-de-chinese-miao-gemeenschap-geselecteerd-voor-harmony-listDe jury voor de 'Harmony List' koos de traditionele geneeskunde van de Chinese Miao gemeenschap als culturele praktijk die in 2005 het meest bijdraagt aan duurzame ontwikkeling. De Miao geneeskunde is gebaseerd op principes uit de traditionele Chinese geneeskunde volgens dewelke het lichaam gezien wordt als een gesloten circuit. Om de oorsprong van een ziekte te achterhalen, zoekt de Miao traditie naar een onevenwicht tussen Yin en Yang. Vervolgens gaat men er van uit dat het lichaam capabel is dit onevenwicht te herstellen en zodoende zichzelf te genezen.

De stad Guiyan, in de provincie Guizhou, liet zich inspireren door deze inzichten en ontwikkelde een project ter bevordering van de lokale ontwikkeling. Het project ziet de omgeving als een gesloten circuit en laat zich leiden door het motto 'reduceer, hergebruik en recycleer'.

De Harmony List kwam vorig jaar tot stand uit een partnerschap tussen het International Fund for the Promotion of Culture (IFPC) en I.DE.A.M - Groupe Crédit Agricole. De jury selecteert de beste traditionele of innovatieve culturele praktijken die significant en duurzaam bijdragen aan de levenskwaliteit op aarde en die de culturele dimensie weten te integreren in sociale, omgevings- en economische ontwikkeling.

Respect voor de omgeving, de capaciteit om oplossingen te genereren voor problemen die zich stellen in de moderne wereld, het behoud van harmonie tussen bevolkingsgroepen en hun traditionele levensstijl en de mogelijkheid tot transfer, adaptatie en reproductie van desbetreffende praktijk, zijn de selectiecriteria die gehanteerd worden.

Elk jaar worden tien praktijken voorgeselecteerd en minstens één daarvan wordt opgenomen in de Harmony List. De betrokkenen bij de geselecteerde praktijk kunnen vervolgens een vraag voorleggen aan het IFPC ter financiële ondersteuning van een cultureel project dat bijdraagt aan de ontwikkeling van hun gemeenschap.

]]>
Cultureel erfgoed: het verleden van de toekomsthttp://www.unesco-vlaanderen.be/2003/1/20/cultureel-erfgoed-het-verleden-van-de-toekomstMon, 20 Jan 2003 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2003/1/20/cultureel-erfgoed-het-verleden-van-de-toekomstVoorstelling van wat de term 'cultureel erfgoed' allemaal inhoudt en van hoe UNESCO zich inzet voor de bescherming ervan.

Cultureel erfgoed

Cultureel erfgoed: Het verleden van de toekomst maakt duidelijk dat de term "cultureel erfgoed" een brede lading dekt en toont aan dat het cultureel erfgoed een belangrijke rol kan spelen in het bevorderen van de dialoog en de verstandhouding tussen culturen.

De brochure bestaat uit drie luiken. Het eerste deel is een schets van de evolutie van de definitie van het begrip cultureel erfgoed. Daar waar het begrip vroeger vooral betrekking had op de traditionele monumenten en relicten, kwam er door de jaren heen ook aandacht voor de omgeving waarin het erfgoed voortkomt en nog later voor de vaardigheden die aan de basis lagen van het erfgoed. Zo komt het dat er nu sprake is van materieel (monumenten, relicten, enz &) en immaterieel (ambachten, talen, muziek, enz &) cultureel erfgoed. Naarmate het begrip een breder veld omspande, groeide ook het besef over het belang van het cultureel erfgoed en de rol die het in onze samenlevingen speelt.

Naast de definiëring van het begrip, besteedt de brochure ruime aandacht aan de verschillende vormen van zowel het materieel als het immaterieel cultureel erfgoed. Maar liefst twintig vormen worden voorgesteld en geduid, gaande van historische steden en cultuurobjecten naar cultureel onderwatererfgoed, traditionele geneeskunde en mondelinge tradities.

Het laatste, en meest uitgebreide luik, vertelt hoe de UNESCO haar rol van voortrekker op het vlak van de promotie en de bescherming van het cultureel erfgoed vervult. Zo is er aandacht voor de verschillende internationale wettelijke beschermingsinstrumenten die mede dankzij de Organisatie tot stand kwamen en wordt uitgelegd op welke andere manieren ze toeziet op de bescherming van het cultureel erfgoed. Daarnaast komt aan bod hoe de UNESCO het cultureel erfgoed tot een motor voor de ontwikkeling maakt en welke programma's ze uitvoert om het potentieel van het cultureel erfgoed als stimulator van de interculturele dialoog ten volle tot uiting te laten komen en te benutten.

De brochure Cultureel erfgoed: Het verleden van de toekomst is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

]]>
Biosfeerreservaten: Duurzame ontwikkeling van de natuurhttp://www.unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/biosfeerreservaten-duurzame-ontwikkeling-van-de-natuurThu, 01 Nov 2001 00:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/biosfeerreservaten-duurzame-ontwikkeling-van-de-natuurHet Mens en Biosfeer (MAB)-programma van de UNESCO bestaat 30 jaar in november. Binnen de natuur- en sociale wetenschappen ontwikkelt het de basis voor het duurzaam gebruik en behoud van de biologische diversiteit en voor de verbetering van de relatie tussen de mens en zijn omgeving.

Het MAB-programma stimuleert interdisciplinair onderzoek en onderwijs omtrent het beheer van natuurlijke grondstoffen. Dat leidt niet enkel tot een beter begrip van het milieu, maar ook tot meer betrokkenheid van de wetenschap en wetenschappers bij het opstellen van beleidsmaatregelen gericht op het verstandig gebruik van onze biologische diversiteit.

De komende decennia zal het MAB-programma zich vooral inzetten voor duurzame ontwikkeling door het promoten van conservatie en verstandig gebruik van de biologische diversiteit. Gebruikmakend van de transdisciplinaire en interculturele mogelijkheden die het mandaat van de UNESCO biedt op het vlak van onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie, promoot het MAB-programma zowel wetenschappelijk onderzoek als het leren uit de traditionele kennis met betrekking tot het gebruik van grondstoffen. Het draagt bij tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Conventie over Biologische Diversiteit en van Agenda 21 die voortvloeien uit de VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling van 1992 (Rio de Janeiro).

Wereldwijd zijn het vooral de zogenaamde biosfeerreservaten die het gezicht van het MAB-programma vormen. Dat zijn gebieden aan de kust of in het binnenland waarvan de ecosystemen internationaal zijn erkend als bevoorrechte sites waar een evenwichtige relatie tussen mens en natuur wordt bevordert. Dergelijk reservaten staan voor een innoverende vorm van natuurbeheer en -behoud waarbij ecologische, economische en sociale belangen met elkaar worden verzoend. Het betreft een doeltreffend en dynamisch concept ter bevordering van de duurzame ontwikkeling van onze biologische diversiteit, zoals blijkt uit onderstaand dossier.

Wie meer informatie wil over het concept en de werking van biosfeerreservaten kan gratis de nieuwe publicatie van het Unesco Platform UNESCO@vlaanderen bestellen. Meer daarover in de rubriek "Eigen Publicaties" onder "Extra"

]]>
Een verdeelde wereldhttp://www.unesco-vlaanderen.be/1999/11/1/een-verdeelde-wereldMon, 01 Nov 1999 02:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/1999/11/1/een-verdeelde-wereldDe kloof tussen Noord en Zuid wordt verder uitgediept, door een wetenschappelijke vooruitgang met twee snelheden. Nochtans zijn de middelen er om die trend tegen te gaan. Nu de wil nog.

"Wetenschappelijke innovatie en kennis zullen het belangrijkste goed worden van de volgende eeuw. Zonder toegang tot wetenschappelijke kennis, kun je nooit een gelijkwaardige burger van de wereld zijn" zo zegt professor C.N.R. Rao, voorzitter van het Jawaharlal Nehru Centrum voor Gevorderd Wetenschappelijk Onderzoek (JNCASR) in India, en van de Derde Wereld Academie voor Wetenschappen (TWAS).

Laks

Hij heeft het moeilijk met de lakse houding van India ten opzichte van de wetenschappen, die hij beschouwt als de sleutel voor de vooruitgang van elke gemeenschap. Je kan begrip opbrengen voor zijn frustratie, als je weet dat Rao zeven dagen per week werkt in zijn laboratorium in Bangalore. Die stad wordt beschouwd als India's Sillicon Valley, maar krijgt niettemin regelmatig af te rekenen met stroomonderbrekingen, en veel inwoners krijgen er slechts om de andere dag drinkwater.

"Er zijn meer dan 120 landen in het Zuiden -samen goed voor drievierden van de wereldbevolking- en ze moeten een optimale competentie hebben in de wetenschappen, om op wereldvlak te kunnen meespelen" argumenteert hij. Zeker nu, voegt hij er aan toe, in een tijd waarop de wereld worstelt met "ongekende problemen inzake wereldbevolking en migratie, die gepaard gaan met een steeds groter wordende kloof tussen de minst ontwikkelde landen en de geïndustrialiseerde landen. In India, bijvoorbeeld, zullen we binnenkort een bevolking hebben van een biljoen. Het is zeer triest dat, na 50 jaar onafhankelijkheid, nog steeds een groot deel van onze burgers getroffen wordt door ondervoeding, armoede en ziekte. Ook analfabetisme is nog zeer dominant aanwezig in onze samenleving."

Kloof

De kloof tussen de wetenschappelijke 'haves' en 'have-nots' is breed en diep. Volgens UNESCO's Wereld Rapport over Wetenschappen uit 1998, is 75% van de wetenschappelijke activiteit geconcentreerd in Noord Amerika en West Europa. En, logisch gevolg, het gros van 's werelds wetenschappers is daar waar aan wetenschap gedaan wordt: de landen in ontwikkeling, tellen gemiddeld 300 wetenschappers en ingenieurs per miljoen mensen, tegen 3.300 per miljoen in de geïndustrialiseerde landen.

Het probleem is niet enkel de beschikbare middelen, maar ook hoe ze worden aangewend. Maar al te vaak wordt het nationaal wetenschappelijk programma gekaapt door de politieke agenda, zoals ook in India het geval is, zegt professor Rao. "Van de 40 biljoen Rs die India in de wetenschappen investeert, gaat amper 2 biljoen naar basisonderzoek zoals fysica, chemie biologie en techniek. Al de rest wordt versluisd naar defensieprojecten en nucleaire reactoren. Het is niet genoeg om een bom te doen ontploffen. Wat we nodig hebben, is een visie."

Kolonisatie

Een ander gevaar dat om de hoek loert, is de "technologische kolonisatie." Volgens het Wereld Rapport voor Wetenschappen, worden bijvoorbeeld meer dan 70% van de patenten in India aangevraagd door buitenlanders. "We moeten onze traditionele kennis en biodiversiteit behouden" zo zegt hij. "We herontdekken de traditionele waterwinning en traditionele geneeskunde."

De nadruk die de overheid legt op de wetenschappen, kan ook belangrijke economische gevolgen hebben. Zoals professor Rao aantoont: "Toen Zuid-Korea 50 jaar geleden vrij werd, telde het zeer weinig wetenschappers. Vandaag is het een OECD land, omdat het 5% van zijn BNP investeert in wetenschappelijk capaciteit. Andere landen, zoals Singapore, die vooral investeerden in handelsindustrieën, beseffen nu dat ze veel meer moeten investeren in wetenschap, willen ze hun welvarendheid behouden. Ik denk dat elk land minstens 1% van zijn BNP aan wetenschappen zou moeten besteden."

Wil

Ook de internationale wetenschappelijke gemeenschap zou veel meer kunnen doen om de kloof te dichten. De huidige communicatiemiddelen maken het veel gemakkelijker en goedkoper dan ooit om informatie uit te wisselen, maar dan moeten zij die de informatie bezitten, natuurlijk wel bereid zijn om die te delen.

]]>
Het mariene erfgoed bewarenhttp://www.unesco-vlaanderen.be/1999/4/1/het-mariene-erfgoed-bewarenThu, 01 Apr 1999 03:00:00 GMThttp://www.unesco-vlaanderen.be/1999/4/1/het-mariene-erfgoed-bewarenHet mariene milieu van Samoa betaalt de prijs van de vooruitgang. Een door UNESCO gesponsord project loopt niet in de val van het eco-kolonialisme en beperkt de schade door met de plaatselijke bevolking samen te werken.

«Toen de missionarissen in Samoa aankwamen, waren ze volledig aangekleed, terwijl de lokale bevolking er volledig naakt bijliep. De eersten verplichtten de laatsten om hun lichaam volledig te bedekken, tot ze tot het besef kwamen dat het er wel zeer warm was. Dus deden ze kleren uit. Vandaag zijn de missionarissen in Samoa half gekleed en is de inheemse bevolking volledig aangekleed.»

Dat verhaal, vertelt door Peter Varghese van Samoa's Onderwijs Departement en coördinator van het door UNESCO gefinancierde Saanapu-Sataoa project, illustreert de omwenteling die Samoa doormaakte de laatste tweehonderd jaar. De introductie van vreemde waarden veranderde het vreedzame bestaan en de sociale structuur van de inwoners. De traditionele waarden worden geconfronteerd met een drang naar hogere winsten en meer productie. Het mariene mileu krijgt de rekening voorgeschoteld.

Peter Varghese legt uit hoe het eilandleven, met zijn afhankelijkheid van toerisme en zelfvoorzienende landbouw, veranderd is.

Peter Varghese: Het gros van Samoa's 165.000 inwoners leeft op de twee hoofdeilanden van de archipel: Upolu en Savai'i. Van hen, wonen er 60.000 in de steden. Monocultuur, markteconomie en winstpotentieel -een term die 20 jaar geleden niet eens voorkwam in de woordenschat van Samoa- veroorzaakten een grondige mentaliteitsverandering en menig conflict.

Hoe lijdde het mariene milieu daaronder?

Traditioneel gemeenschappelijk vissen voor het ganse dorp wordt steeds zeldzamer. De zeeworm 'palolo' die vroeger werd weggegeven, wordt nu verkocht. Mangrove moerassen staan droog. Traditionele vismethoden behoren tot het verleden. Vissen met behulp van dynamiet scheert hoge, en gevaarlijke, toppen. Er is gewoon geen gezond mariene milieu meer in Samoa, er is dringend nood aan duurzaam beheer voor hernieuwbare natuurlijke rijkdommen.

Wanneer besefte je dat er iets moest worden gedaan?

De cyclonen van 1990 en 91 verwoestten de economie van het land. De visvoorraad ging er drastisch op achteruit. De regering stemde daarop een wet die steunt op de technische ondersteuning van de dorpen. De inwoners stellen zelf hun regels op, en kunnen inbreuken vervolgen. Er werden ook mariene reservaten, waar vissen volledig verboden is, ingericht. Al deze maatregelen moesten de visvoorraad er terug bovenop helpen.

Je organiseert een pilootproject in samenwerking met UNESCO's Platform voor Milieu en Ontwikkeling in Kuststreken en Kleine Eilanden (CSI). Wat houdt het project in?

Ons project heet 'Saanapu-Sataoa', genoemd naar twee dorpen in het hart van een mangrove zone die werd uitgekozen om haar relatieve onbezoedeldheid. Om de uitputting van natuurlijke rijkdommen te voorkomen, besloten we ons toe te leggen op de noodzaak om het mariene milieu te beschermen en te bewaren. Dat zullen we doen via opleiding en sensibilisering, maar ook door de dorpelingen direct bij het project te betrekken.

Wat zijn de voornaamste doelstellingen?

We zullen gegevens inzamelen over de lokale ecosystemen en de mate van vervuiling waaronder ze lijden, maar we gaan ook de traditionele kennis en de plaatselijke ideeën over de ecosystemen opnemen. We zullen de bedreigingen voor het milieu identificeren, en de lokale gemeenschappen aanmoedigen om er duurzame oplossingen voor te formuleren. We willen informatie over onze bevindingen publiceren die kan worden gebruikt in het onderwijs. We willen opleidingsprogramma's aanbieden aan de lokale bevolking en jongerengroeperingen om een beter en duurzaam beheer van het milieu te stimuleren. We willen de studenten ook de kans bieden hun verworven kennis uit te dragen naar anderen, en hen stimuleren om mee te werken aan veldonderzoek.

Als je het vissen controleert, zullen de vissers het moeilijker hebben om van hun stiel te leven. Heb je nagedacht over alternatieve activiteiten?

Ja. We zullen alternatieve inkomensbronnen aanbrengen, en de gemeenschappen helpen om ze in de praktijk te brengen. De projectzone kan bijvoorbeeld door scholen worden bezocht, waarvoor ze een inkomstgeld moeten betalen. Dat is een nieuwe bron van inkomsten. Ook toeristen kunnen een tochtje in de zone maken, met een gids en tegen betaling. Uiteraard wordt er op toegezien dat de bezoekers de natuur niet verstoren.

Hoe past de educatieve aanpak in dit plaatje?

We richten ons op twee basisscholen (die deel uitmaken van het Geassocieerde Scholen netwerk) en humaniorastudenten die we zullen aanmoedigen om uitstappen en onderzoeken te organiseren naar het mangrove ecosysteem. Het doel is hen te leren hoe ze de biodiversiteit van de zone kunnen beschermen, en zo hun natuurlijke erfgoed bewaren. We hopen ook de culturele identiteit te stimuleren door de inheemse kennis en gebruiken te erkennen en toe te passen. Zo helpen we de gemeenschap om de symptomen en oorzaken van ecologische problemen te herkennen, en er door kritisch nadenken oplossingen voor te vinden.

In Samoa worden sommige ngo's ervan beticht dat ze hun eigen opvattingen over milieubescherming opdringen aan de plaatselijke bevolking. Houdt dit project rekening met dat risico?

Wij hebben hoegenaamd geen problemen met eco-kolonialisme aangezien de plaatselijke bevolking direct bij het project betrokken is. Zij doen het werk, en we onderhouden steeds contact.

]]>