Feesten, ambachten, verhalen, volksspelen en - sporten, danstradities, muziek ... dit niet-tastbaar 'immaterieel cultureel erfgoed' (ICE) doorstaat de tand des tijds. Het leeft en groeit mee door de dagelijkse inzet van mensen die het koesteren. Het is tijdsgebonden, maar staat nooit stil. De passie voor dit erfgoed doorspekt ook in Vlaanderen het leven van vele traditiedragers.

Tapis plein vzw en www.immaterieelerfgoed.be brachten hen n.a.v. 10 jaar UNESCO-'Conventie voor het borgen van immaterieel cultureel erfgoed' en Erfgoeddag 2013 voor de lens: een blik op hun werk achter de schermen, de tijd en energie die ze er dagelijks in investeren en het enthousiasme waarmee ze dit erfgoed toekomst geven.

Initiatief van tapis plein vzw en het platform voor immaterieel erfgoed i.h.k.v. 10 jaar UNESCO-'Conventie voor het borgen van immaterieel cultureel erfgoed' en Erfgoeddag 2013 'Stop de Tijd'-de Karavaan. In samenwerking met Gemeentebestuur Sint-Lievens-Houtem, Erfgoedcel Viersprong Land van Rode, Stad Geraardsbergen, Stad Dendermonde, Erfgoedcel Land van Dendermonde, Stad Leuven, Koninklijk Verbond der Jaartallen vzw, Erfgoedcel Leuven en anderen, met steun van de Vlaamse Overheid

• www.immaterieelerfgoed.be - Vlaams platform voor immaterieel cultureel erfgoed
• Infokit Immaterieel Cultureel Erfgoed - alles over de rol van UNESCO op dit gebied
• tapis plein vzw - Landelijk expertisecentrum voor actieve cultureel-erfgoedparticipatie

UNESCO stelt een bundeling van bronnen voor om informatievaardigheden te introduceren in het onderwijs. Het betreft een overzicht van beschikbare bronnen, gaande van boeken, websites, magazines en ander informatiemateriaal, in 42 talen. Het begrip informatievaardigheden omvat het vermogen om een informatiebehoefte te definiëren en om die informatie te vinden, te evalueren en efficiënt te gebruiken.

Onderwijsexperts zijn het er over eens dat er een grote behoefte bestaat aan educatieve bronnen over informatievaardigheden. Het concept is in verschillende landen bestudeerd en er bestaan heel wat publicaties over. Door een overzicht te verschaffen van beschikbare bronnen in verschillende veelgesproken talen, laat de e-publicatie van UNESCO geïnteresseerden en betrokkenen toe om relevante informatie over het concept terug te vinden in hun moedertaal.

De samenstellers van de e-publicatie willen leerkrachten en andere betrokkenen uit de onderwijssector helpen om het concept informatievaardigheden te introduceren in het klaslokaal en in leerplannen. Daarbij kunnen ze gebruik maken van bronnen die zijn opgesteld in de taal waarmee ze het meest vertrouwd zijn.

Naast informatiebronnen bevatten de 42 lijsten ook een overzicht van onderzoekers die specifiek rond informatievaardigheden werken. Er is eveneens aandacht voor duiding bij het concept informatievaardigheden.

De publicatie is beschikbaar in twee formaten: pdf en epub. Epub is een bestandstype dat geschikt is voor mobiele platformen zoals e-readers en tablets.

Overview of Information Literacy Resources Worldwide

• Overview of Information Literacy Resources Worldwide [epub]

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag (8 maart), lanceert UNESCO een eenvoudige online game om te laten zien hoe groot de verschillen zijn in onderwijs voor vrouwen en meisjes over de hele wereld. De game maakt gebruik van de statistieken van het UNESCO Instituut voor Statistiek (UIS).

Het spel vertrekt vanuit de speler. Nadat je je gegevens zoals leeftijd, geslacht, land, enz... invulde, krijg je allerlei fraai vormgegeven statistieken te zien over hoe het is gesteld met het onderwijs in de wereld en in het eigen land. Al snel maakt het spel duidelijk dat er nog veel werk is om ervoor te zorgen dat iedereen van het basisrecht op onderwijs kan genieten. Gelukkig toont het spel ook aan dat er de voorbije jaren wel degelijk vooruitgang is geboekt.

• Speel de online game Mind The Gap - Gender & Education (FR/EN/SP)

• Internationale Vrouwendag

UNESCO lanceert een cursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs. De cursus stelt een reeks van zes dagprogramma's voor om jongeren de oorzaken en de gevolgen van klimaatverandering te helpen begrijpen.

De cursus haalt klimaatverandering uit de lessen wetenschap en introduceert het onderwerp in andere vakken zoals ethiek, maatschappijleer, economie, politieke wetenschap enz...

Leerkrachten kunnen individueel met de cursus aan de slag om zich te bekwamen in het onderwerp en hoe het over te brengen op leerlingen. De cursus kan ook gebruikt wordt als aanvulling bij bestaand pedagogisch materiaal, bijvoorbeeld in het kader van lerarenopleidingen.

De cursus werkt op basis van Flashsoftware. Op het scherm krijg je een handboek met handige links naar relevante informatie en illustratiemateriaal.

Het initiatief past binnen UNESCO's programma voor educatie voor duurzame ontwikkeling. Daarmee zet de Organisatie in op het vergroten van het bewustzijn over klimaatverandering en op het beter beschermen van mensen voor de schadelijke gevolgen van klimaatverandering.

Climate Change in the Classroom: onlinecursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs

• UNESCO en klimaatverandering
• UNESCO en educatie voor duurzame ontwikkeling
• UNESCO en leerkrachten

Elke dag ervaren studenten over de hele wereld een schending van hun fundamentele, universele mensenrecht op onderwijs tengevolge van discriminatie of geweld dat ze ondergaan omwille van hun werkelijke of vermeende seksuele geaardheid of genderindentiteit. Ze zijn het doelwit van gaybashing of homopesten. VN secretaris-generaal Ban Ki-moon noemt homopesten "een morele schande, een ernstige schending van de mensenrechten en een bedreiging voor de volksgezondheid."

Pesten op basis van seksuele voorkeur of genderidentiteit wordt homopesten genoemd. Het zijn niet enkel holebi of transgender jongeren die er het slachtoffer van worden maar ook jongeren van wie pestkoppen vermoeden dat ze tot een van deze groepen behoren, bijvoorbeeld omdat ze zich vrouwelijker of mannelijker gedragen of kleden dan wat als de norm wordt beschouwd.

Impact van homopesten

Homopesten zorgt ervoor dat leerlingen vaker afwezig blijven van school, dat ze hun opleiding niet afmaken en leidt tot slechtere schoolresultaten. Homopesten kan ook een negatieve invloed hebben op de mentale en psychische gezondheid van jongeren, hetgeen eveneens een negatieve impact heeft op hun opleiding. Studies tonen een duidelijk verband aan tussen herhaaldelijke, langdurige homofobe pesterijen en depressie, angst, verlies van (zelf)vertrouwen, sociaal isolement, schuldgevoelens en slaapstoornissen. Leerlingen die het doelwit zijn van homofobe pesterijen zijn meer dan andere leeftijdsgenoten geneigd om zichzelf pijn te doen of zelfmoord te plegen.

Homopesten heeft een impact op de slachtoffers, de pesters, de omstaanders en de hele schoolomgeving. Homopesten heeft ernstige pedagogische gevolgen. Het is een schending van het universele recht op onderwijs, het is een vorm van discriminatie en uitsluiting, en het is in strijd met het beginsel van veilige scholen. Het is met andere woorden een educatief probleem dat moet worden aangepakt door het onderwijs.

Wat doet UNESCO?

In december 2011 organiseerde UNESCO de eerste VN-bijeenkomst om het homopesten op school te bespreken. Er kwamen deskundigen van VN-agentschappen, ngo's, ministeries van Onderwijs en academische instellingen uit meer dan 25 landen op af. Na afloop van de bijeenkomst was er een duidelijk zicht op de omvang van het probleem en op bestaande voorbeeldpraktijken inzake preventie en aanpak.

De bevindingen van de bijeenkomst zijn gebundeld in een publicatie: Good Policy and Practice in HIV and Health Education - Booklet 8: Education Sector Responses to Homofobic Bullying.

De voornaamste thema's die de publicatie behandelt zijn:

• Aard en omvang van homopesten in scholen
• Manieren om homopesten op school aan te pakken
• Manieren om een beleid te ontwikkelen en uit te voeren om homopesten te bestrijden
• Leerplannen en leermethoden
• Opleiding en ondersteuning van leerkrachten
• Voorbeelden van hoe een school kan omgaan met slachtoffers, pesters en omstaanders
• Voorbeelden van samenwerking tussen het onderwijs en burgers & maatschappelijke organisaties

De publicatie is voorgesteld op een bijeenkomst op 16 maart 2012. Er kwamen vertegenwoordigers van organisaties uit Brazilië, Turkije, Europa en de VS op af, evenals regeringsvertegenwoordigers uit Namibië, Europa en de VS.

Good Policy and Practice in HIV and Health Education - Booklet 8: Education Sector Responses to Homofobic Bullying

Stopping Violence in Schools: A guide for Teachers

En finir avec la violence à l'école: Guide à l'intention des enseignants

Elk jaar wordt op 17 mei de Internationale dag tegen homofobie en transfobie gehouden. Dit jaar was het centrale thema het "bestrijden van homo/transfobie IN en DOOR het onderwijs". UNESCO en het comité dat de internationale dag coördineert, grepen deze gelegenheid aan om een lesplan op te stellen voor leerkrachten en leerlingenbegeleiders. Bedoeling is om een veiligere leeromgeving te creëren, om discriminatie aan te pakken en om het respect en de verdraagzaamheid onder en tussen leerlingen te vergroten. Het plan bevat vier activiteiten voor het basis- en secundair onderwijs, twee voor elk niveau.

Lesplan homofobie en homopesten

• Elio De Bolle, voorzitter van de Vlaamse Scholierenkoepel, roept in een open brief op om in het onderwijs aandacht te besteden aan holebiseksualiteit en homofobie.
• De Internationale dag tegen homofobie en transfobie
• Educatieve map: Bank vooruit! Op naar een holebivriendelijke school (çavaria)

Homofobie: de situatie in de Europese Unie

Educatie voor duurzame ontwikkeling kan op bijzonder veel belangstelling rekenen. Naarmate het bewustzijn groeit dat de klimaatverandering onomkeerbaar is en dat de gevolgen ervan zich steeds harder laten voelen, groeit het besef dat we allemaal ons steentje zullen moeten bijdragen willen we onze levenskwaliteit behouden en mensen in ontwikkelingslanden en opkomende economieën een uitzicht bieden op een betere toekomst.

Maar wat is educatie voor duurzame ontwikkeling? Welke onderwerpen dienen er aan bod te komen en hoe breng je de boodschap het best over zodat er daadwerkelijk gedragsverandering uit voortvloeit? Het antwoord staat te lezen op 11 kaarten die verzameld zijn in een map.

De kaarten zijn geïllustreerd met tekeningen en schilderijen die kinderen van over de hele wereld maakten rond het thema 'vrede'. Elke kaart beeldt een aspect van educatie voor duurzame ontwikkeling uit en toont hoe kinderen denken over een betere en meer eerlijke toekomst. Elke kaart bevat ook een kort woordje uitleg in verband met educatie voor duurzame ontwikkeling.

Als je de boodschap begrepen hebt, kun je de fiches als postkaart verzenden om ook kennissen te overtuigen van het belang van educatie voor duurzame ontwikkeling en om hen aan te sporen om bewuste, meer duurzame, keuzes te maken in hun consumptiepatroon en levenswijze.

De kaartenset Educatie voor duurzame ontwikkeling door kinderogen is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

UNESCO stelt haar baanbrekende achtdelige boekenreeks over de geschiedenis van Afrika gratis online ter beschikking. Internetgebruikers kunnen zowel de volledige als de verkorte edities van de reeks downloaden als pdf-bestand.

Toen UNESCO in 1964 het project General History of Africa lanceerde, kon men het succes ervan niet vermoeden. Het doel was de Afrikaanse geschiedenis uit de vergeethoek te halen. De grootste uitdaging hierbij was de geschiedenis te ontdoen van raciale en koloniale vooroordelen. Het Afrikaanse perspectief moest voorop staan.

Baanbrekende boekenreeks

UNESCO deed hiervoor een beroep op de meest gerenommeerde Afrikaanse en niet-Afrikaanse specialisten. Meer dan 230 historici en andere autoriteiten werkten 35 jaar lang aan dit project onder toezicht van een Internationaal Wetenschappelijk Comité. Opmerkelijk was dat tweederde van de leden van dit comité bestond uit Afrikanen.

Het resultaat was de achtdelige Algemene geschiedenis van Afrika (fase één van dit project). Toen het laatste deel in 1999 uitkwam, had het werk al grote invloed verworven in de academische en wetenschappelijke wereld. Vandaag wordt de Algemene geschiedenis van Afrika dan ook gezien als de belangrijkste bijdrage tot de Afrikaanse geschiedschrijving en kennis over dit continent.

Pedagogisch project

Omwille van het maatschappelijke belang, werd de Algemene geschiedenis van Afrika vertaald in dertien talen waaronder het Engels, het Frans en drie Afrikaanse talen. In navolging van de reeds geleverde inspanning, lanceerde UNESCO onlangs de tweede fase van dit project onder de naam Het pedagogisch gebruik van de Algemene geschiedenis van Afrika.

De tweede fase van het project startte in maart 2009 en zal gedurende vier jaar lopen. Bedoeling is vooral om bij te dragen tot de hervorming van het geschiedenisonderwijs in het basis- en secundair onderwijs in Afrika en om het gebruik van de Algemene geschiedenis van Afrika in het hoger onderwijs te stroomlijnen.

UNESCO realiseerde gelijkaardige boekenreeksen over de geschiedenis van de mensheid, de beschavingen van Centraal-Azië, Latijns-Amerika, de Islamitische cultuur en de Caraïben.

• Download de Algemene geschiedenis van Afrika
• Bestel deAlgemene geschiedenis van Afrika
• Ontdek alle geschiedenisreeksen (waarvan de meeste ook als download beschikbaar zijn) van UNESCO

UNESCO is voortaan actief op iTunes U, een bijzonder onderdeel van de multimediawinkel iTunes waar prominente educatieve instellingen gratis audio en video aanbieden. Het is een nieuwe stap in de betrachting van de Organisatie om zoveel mogelijk jonge mensen te bereiken met waardevolle informatie betreffende onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie.

UNESCO stelt honderden video's, podcasts en documenten ter beschikking in drie talen (Engels, Frans en Spaans), gaande van lesmateriaal tot beleidsadviezen, lezingen, interviews en reportages, die gebruikers gratis kunnen downloaden op een computer, iPad, iPhone of iPod Touch. Het aanbod zal geregeld worden aangevuld met nieuwe informatie van UNESCO's programma's. De dienst zal ook gebruikt worden om 65 jaar aan archiefmateriaal te ontsluiten.

Het zwaartepunt van het aanbod bij de lancering van UNESCO op iTunes U ligt op onderwijs voor meisjes, biosfeerreservaten, Afrika en erfgoed.

"UNESCO heeft een grote rijkdom aan informatie te delen en iTunes U is een fantastisch instrument om dit te doen," aldus Irina Bokova, directeur-generaal van de Organisatie. "UNESCO is al langer een groot voorstander van Open Educational Resources en streeft ernaar om kennis zo breed mogelijk toegankelijk te maken. We beschouwen dit als een fundering voor het opbouwen van kennismaatschappijen - waar informatie wordt omgezet in kennis die de ganse samenleving ten goede komt, waar niemand wordt uitgesloten en ieders stem gehoord wordt."

• UNESCO op iTunes U

Met trots stellen we u de volledig vernieuwde versie van onze website voor. De voornaamste doelstellingen van de website zijn om u zo gemakkelijk mogelijk bij de juiste informatie te brengen, en deze zo leesbaar mogelijk aan u te presenteren. Daarnaast willen we met de nieuwe site beter op de actualiteit kunnen inspelen door de tools te gebruiken die het internet te bieden heeft.

Wegwijs

Een eerste uitdaging was het volume aan veelzijdige informatie. Na tien jaar informatievergaring en -verspreiding, vaak over onderwerpen die niet zo snel verouderen, is het een hele opgave om de juiste boom in het bos te vinden. Natuurlijk hebben we een zoekfunctie op trefwoord en delen we de informatie op in rubrieken (nieuws, dossiers, UNESCO boeken en Onze publicaties) maar dat levert vaak lange lijsten resultaten op - en niet noodzakelijk de meest relevante voor u.

Daarom zijn we nog een stap verder gegaan, door aan elk bericht op de site een aantal thema's (tags) toe te kennen. In totaal hebben we een 70-tal zulke thema's (mensenrechten, duurzame ontwikkeling, culturele diversiteit, alfabetisering, enz...). Deze thema's spelen een cruciale rol. In de eerste plaats kan u ze gewoon aanklikken bij Uitgebreid zoeken, zodat u een lijst krijgt van alle artikels over dit thema. Maar daarnaast stelt deze aanpak ons in staat om bij elk bericht een aantal verwante artikels voor te stellen, net als een aantal verwante thema's. De bedoeling is dat u aangenaam verrast wordt door deze keuzes: bij een artikel over het verval van de archeologische site van Pompeï bijvoorbeeld, krijgt u een duidingsartikel over het belang van cultureel erfgoed, een boekbespreking over het belang van archeologische sites, een bericht over de terugkeer van de Aksum Obelisk naar Ethiopië, enz…

Arsenaal

De tweede grote ambitie was om over een instrument te beschikken waarmee we snel en duidelijk kunnen verwoorden wat UNESCO denkt en doet rond bepaalde onderwerpen in de actualiteit - wereldwijd, maar met een sterke focus op Vlaanderen.

Om dit waar te maken biedt het internet van vandaag ons een waaier aan mogelijkheden, zoals:

Twitter: om berichten te brengen die te tijdelijk of te kort zijn om er een volledig artikel op de website aan te wijden en om te tonen waar UNESCO overal opduikt.

de integratie van video: zowel UNESCO als allerlei media-organisaties of privé-personen stellen filmpjes ter beschikking die vaak een waardevolle illustratie kunnen vormen bij onze artikels.

Facebook en Laat een reactie achter: langs deze twee kanalen hopen we om een actieve dialoog te kunnen opbouwen met u.

Elektronische nieuwsbrief: om u op de hoogte te houden van nieuwtjes, publicaties en evenementen, maar ook om oproepen te lanceren en om terugkerende interesse te wekken voor de website.

Over de layout tenslotte, de presentatie van de informatie, laten we u zelf oordelen. Laat dus gerust een reactie achter...

• UNESCO Platform Vlaanderen op Twitter
• UNESCO Platform Vlaanderen op Facebook

Omdat jongeren, zeker in sommige delen van de wereld, niet altijd even gemakkelijk met iemand kunnen praten over hiv/aids en hoe je je ertegen kan beschermen, lanceert UNESCO een racegame om jongeren op een ontspannende manier toegang te geven tot wetenschappelijk onderbouwde informatie omtrent hiv/aids. Het is een samenwerking tussen de sector Communicatie & Informatie van UNESCO en het Werelderfgoedcentrum, met medewerking van een aantal wetenschappelijke instellingen met een bijzondere expertise inzake hiv/aids.

De speler kan racen op twee circuits op elk van de vijf continenten. Telkens is er een beginnerscircuit en een volwaardig racecircuit. Wie wat gas wil terugnemen, kan tijdens het spel een virtueel bezoek brengen aan een aantal werelderfgoedsites en wat cultuur opsnuiven.

Op elk circuit zijn er een aantal controlepunten waar de speler een meerkeuzevraag moet beantwoorden over hiv/aids. Een goed antwoord levert een tijdsbonus op.

Klik [hier] om het computergame Fast Car: Travelling Safely Around The World gratis te downloaden. Er zijn versies in Engels, Frans, Spaans en Russisch beschikbaar.

Sinds 2005 biedt Vlaanderen huisvesting en ondersteuning aan het UNESCO/IOC Project Office for IODE in Oostende. Dit centrum levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de internationale oceanografie en aan de bevordering van het duurzaam gebruik en de ontwikkeling van kustgebieden. Een nieuwe brochure van het UNESCO Platform Vlaanderen legt uit hoe dit allemaal in zijn werk gaat en schetst het ruimere kader waarin het centrum voor oceanografisch databeheer actief is.

Het centrum in Oostende, dat ook als het IODE Project Office bekendstaat, is in de eerste plaats een opleidingscentrum waar data- en informatiebeheerders uit voornamelijk ontwikkelingslanden de nodige kennis en vaardigheden komen opdoen om te functioneren in de internationale context van de oceanografie en de zeewetenschappen. Het is tevens een ontmoetingsplaats voor onderzoekers om gemeenschappelijke projecten uit te werken en nieuwe technologieën en ontwikkelingen uit te testen.

De brochure Recht door zee illustreert de werking en het belang van het IODE Project Office door een aantal concrete realisaties voor te stellen, zoals de eerste kustatlas voor Afrika die een waardevol instrument is om de kusten aldaar op een duurzame manier te beheren, de bijdrage van het IODE Project Office tot de ontwikkeling en de implementering van een wereldwijd tsunamiwaarschuwingssysteen, en het opzetten van een systeem dat een schat aan oceanografische data van over de hele wereld ontsluit waardoor onderzoekers veel efficiënter kunnen werken.

Naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de Intergouvernementele Oceanografische Commissie van UNESCO (IOC), de internationale koepel waaronder het IODE Project Office valt, legt de brochure uit waarom dit wereldwijd het belangrijkste orgaan is voor de studie van de oceanen en beschrijft ze de rol ervan in de ontwikkeling van de oceanografie die evolueerde van een wetenschap die lokale processen bestudeerde naar een discipline die volledige oceanen en wereldwijde processen beschrijft.

De brochure Recht door zee is gratis en kan je bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Klik [hier] om de brochure Recht door zee te downloaden.

De objectieven en activiteiten van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (UNESCO) laten zich niet in een slagzin vatten. Deze vaststelling inspireerde het UNESCO Platform Vlaanderen om UNESCO - Vrede opbouwen in de menselijke geest te realiseren, een DVD die een rijkgeschakeerd beeld schetst van de werking en de doelstellingen van UNESCO.

De twaalf minuten durende film belicht de verschillende facetten van UNESCO en biedt kijkers een veelomvattend beeld van de Organisatie. De film legt uit hoe UNESCO bijdraagt tot het opbouwen van vrede, het uitroeien van armoede, duurzame ontwikkeling en interculturele dialoog via onderwijs, wetenschappen, cultuur en communicatie & informatie. Verder stipt de film aan hoe alle programma's van UNESCO bijzondere aandacht besteden aan Afrika en gelijke kansen voor vrouwen en mannen en dat al haar activiteiten geworteld zijn in de principes van de mensenrechten.

De DVD UNESCO - Vrede opbouwen in de menselijke geest is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs is een 64 pagina's tellende brochure die een concreter beeld borstelt van het netwerk van met UNESCO geassocieerde scholen (ASPnet).

De brochure schetst het opzet en de doelstellingen van het ASPnet en illustreert dit verhaal uitgebreid met concrete voorbeelden van activiteiten en projecten die aangesloten scholen wereldwijd ontplooiden.

Er is aandacht voor initiatieven in vier domeinen die vooraf inhoudelijk geduid worden:

• Inclusief onderwijs
• Onderwijs voor duurzame ontwikkeling
• Onderwijs voor interculturele dialoog
• Mensenrechteneducatie

De brochure werpt een verhelderende blik op de gonzende bedrijvigheid van het ASPnet en bevat voorbeelden van initiatieven op lokaal, nationaal, regionaal en internationaal niveau.

UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Bezoek de website van de Vlaamse met UNESCO geassocieerde scholen.

Klik [hier] om de brochure UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs te downloaden.

In 1999 verscheen een eerste editie van deze kit. De kit was gebaseerd op de inbreng van leerlingen en leerkrachten uit 130 landen die deelnamen aan regionale en internationale discussiefora omtrent werelderfgoed.

Het is niet eenvoudig om pedagogisch materiaal te ontwikkelen voor leerkrachten van het secundair onderwijs. Alhoewel de kit steunt op de educatieve aanpak en activiteiten van leraars over de hele wereld en rekening hield met de suggesties en aanbevelingen van leerlingen en leerkrachten uit alle continenten, spreekt het voor zich dat het in deze kit aangeboden materiaal moet worden aangevuld en/of aangepast aan de lokale en nationale situatie.

De kit bestaat uit een boek dat bulkt van praktische tips die zo in de les inzetbaar zijn. Het behandelt de verschillende aspecten van de werelderfgoedconventie en gaat in op de band tussen werelderfgoed en culturele identiteit, toerisme, milieu en vredescultuur. Verder is er illustratiemateriaal bestaande uit een poster met de verschillende werelderfgoedsites en een reeks van 26 fotofiches met uitleg over verschillende culturele en natuurlijke sites. Tot slot omvat de kit ook de volledige tekst van de conventie en een lijst met een korte beschrijving van alle op de werelderfgoedlijst ingeschreven monumenten en landschappen.

U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

Eerder verscheen in deze laagdrempelige reeks een werkje over de activiteiten en prioriteiten van de UNESCO.

U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

De tentoonstelling vertrekt in eigen land door te kijken hoe bepaalde thema's door de tijden heen in schoolboeken behandeld werden. Welke rol krijgt de vrouw toebedeeld in schoolboeken? Is er aandacht voor seksuele voorlichting en op welke manier gebeurt die? Hoe wordt een omstreden gegeven als de kruistochten behandeld? En wat kunnen we leren over het gehanteerde leerproces?

Interessant is ook de vraag hoe schoolboeken er in andere delen van de wereld uitzien en in welke mate ze verschillen van de onze. Zo is er bijvoorbeeld aandacht voor de veranderingen aan schoolboeken in Zuid-Afrika na de machtswissel en wordt er stilgestaan bij hoe er les wordt gegeven in streken waar helemaal geen schoolboeken voorhanden zijn.

Gekaft! werpt een blik op diverse schoolse (on)waarheden schuilend onder de kaften van leerboeken. De tentoonstelling richt zich tot iedereen (vanaf 12 jaar) die op de schoolbanken zit of ooit heeft gezeten. Voor secundaire scholen is er een interactief spel doorheen de tentoonstelling en een educatief pakket voor de leerkrachten uitgewerkt.

Gekaft! Wereld en waarheid in het schoolboek loopt van 15 oktober tot 30 november in het Open Onderwijshuis, Lange Gasthuisstraat 29, 2000 Antwerpen (op wandelafstand van de Groenplaats, gemakkelijk bereikbaar met het openbaar vervoer). Op weekdagen kan je de tentoonstelling tussen 9u00 en 16u30 bezoeken, op zaterdag van 12u00 tot 16u30. Voor meer informatie: www.unescocentrum.be

De gewoonte om op 23 april Wereldboekendag te vieren en zo het lezen te promoten, ontstond in 1995 na een beslissing van de Algemene Conferentie van de UNESCO. Geïnspireerd door de Catalaanse traditie om op Sint-Jorisdag een roos en een boek aan iemand te schenken, worden er sindsdien op 23 april in diverse landen allerlei festiviteiten georganiseerd om het boek in de kijker te zetten, gaande van literaire wedstrijden tot speciale boekenbeurzen.

Meer over Wereldboekendag en de ermee gepaard gaande activiteiten vindt u op www.unesco.org/culture/bookday

Het schoolboekenprogramma maakt deel uit van een reeks maatregelen die de UNESCO neemt om het onderwijs in Irak terug op het goede spoor te brengen. Daartoe werkt de Organisatie samen met een reeks andere partners zoals het Iraakse ministerie van Onderwijs, Irakese onderwijsspecialisten, private bedrijven (voornamelijk voor de productie van boeken), VN organisaties en agentschappen enz...

Voor 1990 beschouwden onderwijsexperts het Iraakse onderwijssysteem als een van de beste in de Arabische regio. Onderwijs was gratis, de inschrijvingsgraad en de geletterdheid hoog. De Golfoorlog van 1990-1991 en de daarop volgende economische sancties leidden echter tot een snel verval van het onderwijs: lesmateriaal werd schaars, veel leerlingen gingen van school af en gekwalificeerd onderwijspersoneel was moeilijk te vinden tengevolge van lage lonen en hersenvlucht. Volgens een recente studie van de UNESCO over de toestand van het onderwijs in de Arabische landen, behoort de geletterdheidsgraad in Irak tot de laagste van de regio.

Het Olie voor Voedsel programma dat de VN in 1995 lanceerden bracht weliswaar enige verbetering, maar de positieve gevolgen bleven voornamelijk beperkt tot het noorden van Irak, waar de UNESCO en Unicef de verantwoordelijkheid voor onderwijs kregen. In het centrale en zuidelijke deel van het land bleef de implementering van het programma in handen van de Iraakse overheid, waardoor de verhoopte positieve invloed grotendeels uitbleef. Jaren van verwaarlozing door een gebrek aan middelen, in combinatie met de schade berokkent door de recente oorlog en plunderingen, lieten de meeste schoolgebouwen in erbarmelijke staat achter. Ook de inschrijvingen in het onderwijs kelderden: zelfs voor het recente conflict liep naar schatting 24% van de kinderen tussen 6 en 11 jaar geen school in het centrum en het zuiden van het land.

De UNESCO is reeds verschillende jaren actief op het gebied van onderwijs in Irak. Voor het recente conflict uitbrak, werkten 20 internationale en 100 nationale personeelsleden in het land - voornamelijk in het noorden maar ook in het zuiden. Via haar nationale personeel op het veld, onderhield de UNESCO contact met de Irakese onderwijsverantwoordelijken en ook nu werkt de Organisatie reeds terug samen met het ministerie van Onderwijs om aan de meeste dringende behoeften te voldoen. Eerste doelstelling is het onderwijssysteem terug te doen functioneren en het te heroriënteren zodat het aan de nieuwe noden van de Iraakse samenleving voldoet.

Het schoolboekenprogramma zal onder meer toezien op de aanpassing van de bestaande lesmaterialen om ervoor te zorgen dat de inhoud juist is en wantrouwen, discriminatie en interculturele misverstanden niet in de hand werkt. De UNESCO zal de revisie overzien en zorgen voor het drukken en verspreiden van de nieuwe schoolboeken.

Tijdens het voorbije Wereld Water Forum in Kyoto (16 t/m 23 maart) stelde UNESCO directeur-generaal Koïchiro Matsuura het plan voor ter oprichting van een nieuwe instantie die zich binnen de Organisatie zal toeleggen op het voorkomen en oplossen van zoetwatergeschillen tussen landen. "De instantie zal reageren, assisteren of tussenkomen bij conflicten wanneer de betrokken partijen dat vragen," zegt Matsuura. "Staten, particuliere partijen en intergouvernementele organisatie zullen kunnen aankloppen bij de instantie om te helpen bij het oplossen van conflicten of problemen met betrekking tot internationale waterhulpbronnen of lokale geschillen met internationale weerslag, zoals een geschil over een nieuwe dam in een grensoverschrijdende rivier of de vervuiling van een internationale waterbron."

Diensten

Afhankelijk van de aard van het conflict en het verzoek van de betrokken partijen, zal de instantie een aantal diensten aanbieden waaronder technisch en juridisch advies, opleiding in wateronderhandelingen, verzoening, fact-finding missies en het scheppen van een klimaat voor het voeren van onderhandelingen op hoog niveau.

"De UNESCO zal de 'watergemeenschap' voorzien van de nodige middelen, de juiste sfeer, de politieke steun, professionele hulp en juridische mechanismen om waterconflicten te voorspellen, voorkomen en op te lossen," aldus Matsuura. Het International Hydrological Programme van de UNESCO (IHP) zal zijn wereldwijd netwerk van experts ter beschikking stellen om de besprekingen vooruit te helpen en het onderzoek tussen landen te coördineren en tezelfdertijd regeringen helpen om hun institutionele en technische capaciteit om waterhulpbronnen te beheren, te verbeteren.

Samenwerking

De nieuwe instantie is een gezamenlijk initiatief van de UNESCO en de World Water Council, de meest gerenommeerde denktank inzake waterbeleid. Die partner zal helpen bij het mobiliseren van politieke steun voor de instantie en zal beleidsadviezen formuleren aan de partijen die in een dispuut verwikkeld zijn. Daarnaast zal het Permanent Arbitragehof, gevestigd in Den Haag (Nederland), juridisch advies verlenen en functioneren als een neutraal forum voor partijen die hun watergeschillen willen opgelost zien. "De instantie geeft een nieuwe dimensie aan de inspanningen van het Permanent Arbitragehof om disputen over natuurlijke rijkdommen op een vreedzame manier op te lossen," zegt Tjaco van den Hout, secretaris-generaal van het hof.

Het Universities Partnership for Transboundary Waters, waarbij 10 universiteiten op vijf continenten betrokken zijn, zal educatief materiaal en opleidingsprogramma's ontwikkelen voor wateronderhandelingen. "We hebben echt niet nog meer verklaringen nodig, actie is wat we nodig hebben," zegt Matsuura. Ongeveer eenderde van de 263 internationale rivierbekkens wordt gedeeld door twee of meer landen, en 19 door vijf of meer. Een groot deel van Afrika en het Midden Oosten is afhankelijk van 'buitenlandse' waterbronnen (die in een ander land ontspringen) voor meer dan de helft van hun waterbehoefte. Dit is ook het geval in het zuidelijke deel van Latijns-Amerika.

Conflicten

Algemeen wordt aangenomen dat de groeiende vraag naar water zal leiden tot een groeiend aantal conflicten, of zelfs oorlogen, over water. Daar staat tegenover dat verschillende studies van de UNESCO aantonen dat schaarste niet noodzakelijk in catastrofes of conflicten uitmondt. Het Wereldwaterrapport (zie eerder) presenteert onder andere een studie van elke watergerelateerde interactie tussen twee of meer landen van de voorbije 50 jaar. Van de in totaal 1.831 interacties ging de overgrote meerderheid, 1.228 om precies te zijn, over samenwerking. Van de 507 conflictsituaties, kwam bij 37 geweld kijken. 21 daarvan brachten militaire actie teweeg.

Alhoewel waterschaarste duidelijk de spanningen tussen staten opdrijft, ligt de echte oorzaak van conflicten of destabilisatie bij het gebrek aan verdragen of institutionele structuren om de gemeenschappelijke hulpbronnen gezamenlijk te beheren. Er zijn drie gevarensignalen te onderscheiden bij internationale rivierbekkens: de 'internationalisatie' van bekkens of het creëren van nieuwe onafhankelijke staten (zoals het geval was na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie), unilaterale ontwikkelingsprojecten zoals het oprichten van een dam in een bekken waarvoor geen bilaterale juridische overeenkomsten of onderhandelingsstructuren bestaan, en algemene vijandigheid over andere kwesties dan water.

Volgens deze vaststellingen worden 15 internationale rivierbekkens aangeduid als potentiële haarden van conflict in de komende 5 tot 10 jaar. Momenteel bevinden 4 andere bekkens zich in een conflictsituatie of worden er onderhandelingen rond gevoerd: Aral, Jordaan, Nijl en Tigris-Eufraat. De plannen voor de nieuwe instantie ter verhindering en oplossing van waterconflicten komen dan ook niets te vroeg.