De absolute prioriteit van UNESCO inzake onderwijs is het realiseren van de Education for All-agenda. Doorgaans beschouwt men dit als een kwestie voor ontwikkelingslanden maar dat is te kort door de bocht, benadrukt UNESCO directeur-generaal Irina Bokova. Bij de opening van een bijeenkomst in het teken van kwaliteitsvol onderwijs voor Romakinderen, op de hoofdzetel van UNESCO in Parijs op 7 april 2011, omschreef ze het onderwijs voor Romakinderen als "een van de grootste onderwijsuitdagingen voor de Europese samenlevingen."

De bijenkomst bracht onderwijsexperts en regeringsvertegenwoordigers van acht landen in Centraal- en Oost-Europa samen (Bulgarije, Hongarije, Kroatië, Oekraïne, Roemenië, Servië, Slovakije, Slovenië) alsook vertegenwoordigers van de Raad van Europa en de Europese Commissie.

Grote achtergestelde groep

Met een geschatte bevolking van acht tot twaalf miljoen, zijn de Roma een van de grootste minderheden in Europa. Romakinderen moeten veel hindernissen overwinnen om hun recht op onderwijs te kunnen uitoefenen. Weinig Romakinderen lopen school en de schooluitval onder zij die toch de weg naar de schoolbanken vinden, is hoog.

Tijdens de bijeenkomst benaderden de discussies het onderwijs van Romakinderen vanuit drie perspectieven: rechten, waarden en integratie. Het is essentieel om te begrijpen welke obstakels Romakinderen de toegang tot kwaliteitsvol onderwijs verhinderen, zoals: armoede, taal, culturele verschillende en traditionele rolpatronen die vooral meisjes hun recht op onderwijs ontzeggen.

Veelzijdige aanpak vereist

De deelnemers waren het er over eens dat armoede "niet enkel een Romaprobleem" is maar desalniettemin de toegang tot kwaliteitsvol onderwijs sterk bemoeilijkt. Daarom moet er meer aandacht gaan naar het verband tussen armoede en etniciteit. Onderwijs kan een middel zijn om de vicieuze cirkel van sociale, economische, taal- en andere barrières te doorbreken, maar daarvoor is een geïntegreerde en veelzijdige aanpak nodig. Toegang tot onderwijs is niet enkel een kwestie met betrekking tot de Romakinderen maar tot de ganse Romagemeenschap, vooral ouders en leerkrachten.

Aan het slot van de bijeenkomst, bevestigde Qian Tang, adjunct-directeurgeneraal van UNESCO voor Onderwijs, dat UNESCO zich zal blijven inzetten om kwaliteitsvol onderwijs voor Romakinderen te bevorderen. Steunend op de ervaring van de Organisatie met alfabetiseringsprogramma's voor vrouwen en meisjes en met andere projecten voor achtergestelde groepen, zal UNESCO een technische bijeenkomst organiseren met experts en partners uit de regio. Bedoeling is om twee tot drie domeinen te identificeren waarop UNESCO het verschil kan maken om haar missie te volbrengen om kwaliteitsvol onderwijs te verzekeren voor "een van de meest achtergestelde groepen van Europa". In het licht van dit objectief zal UNESCO ook haar samenwerking versterken met andere partners die met deze kwestie begaan zijn, in het bijzonder UNICEF, de Raad van Europa en de Europese Commissie.

• UNESCO en inclusief onderwijs voor Romakinderen
• UNESCO en Onderwijs voor Allen (Education for All)

UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs is een 64 pagina's tellende brochure die een concreter beeld borstelt van het netwerk van met UNESCO geassocieerde scholen (ASPnet).

De brochure schetst het opzet en de doelstellingen van het ASPnet en illustreert dit verhaal uitgebreid met concrete voorbeelden van activiteiten en projecten die aangesloten scholen wereldwijd ontplooiden.

Er is aandacht voor initiatieven in vier domeinen die vooraf inhoudelijk geduid worden:

• Inclusief onderwijs
• Onderwijs voor duurzame ontwikkeling
• Onderwijs voor interculturele dialoog
• Mensenrechteneducatie

De brochure werpt een verhelderende blik op de gonzende bedrijvigheid van het ASPnet en bevat voorbeelden van initiatieven op lokaal, nationaal, regionaal en internationaal niveau.

UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Bezoek de website van de Vlaamse met UNESCO geassocieerde scholen.

Klik [hier] om de brochure UNESCO ASPnet schoolvoorbeelden voor kwaliteitsvol onderwijs te downloaden.

Jackie Silva begon haar volleybalcarrière op 14-jarige leeftijd toen ze begon te spelen voor het Braziliaanse nationaal team. In 1994 riep de Vereniging van Volleybalprofessionals haar uit tot beste speelster ter wereld. In 1996 werd ze op de Olympische Spelen van Atlanta de eerste Braziliaanse atlete die goud veroverde, samen met haar landgenote Sandra Pires.

Na een glorieuze carrière als sterspeelster in Brazilië, Italië en de Verenigde Staten, richtte ze in 1999 het Jackie Silva Instituut op en het eerste Jackie's Volleyball Club sportcentrum op. Het instituut werd geboren vanuit de overtuiging dat sport sociale banden kan smeden tussen jonge mensen. Inmiddels heeft het instituut 49 centra, verspreid over de deelstaat Rio de Janeiro die gerund worden in samenwerking met lokale overheden en ngo's. Ze proberen nieuwe talenten te ontwikkelen en kansen te bieden aan kwetsbare en achtergestelde jongeren. Er zijn zo'n 6.000 kinderen en jongeren, van 8 tot 16 jaar oud, ingeschreven in de centra. Naast sporttrainingen organiseren de centra workshops en lezingen rond hiv en aidspreventie, tienerzwangerschap en druggebruik.

Met deze nieuwe aanduiding wil UNESCO meer aandacht vragen voor haar inspanningen op het vlak van inclusief onderwijs. Deze vorm van onderwijs is gebaseerd op het universeel recht op kwaliteitsvol onderwijs en combineert educatie met persoonlijke ontwikkeling. Daarbij gaat bijzondere aandacht uit naar kwetsbare en achtergestelde groepen en streeft men naar de ontwikkeling van het potentieel van elk individu. Jackie Silva deelt de overtuiging van UNESCO dat sport kan bijdragen tot vrede en ontwikkeling. De atlete zal zich actief inzetten om onderwijsprojecten van UNESCO te promoten, vooral in Portugeessprekende landen.

Als UNESCO Champion of Sport treedt Jackie Silva in de voetsporen van sportlui zoals Justine Henin (tennis), Michael Schumacher (Formule 1), Usain Bolt (atletiek), Vitali & Wladimir Klitschko (boksen) en Sergei Bubka (atletiek).

UNESCO info 68

Vijanden van vrije meningsuiting op het internet: Reporters Zonder Grenzen luidt de alarmbel over toenemende censuur op het internet en wil mensen mobiliseren voor het recht op vrije meningsuiting in cyberspace.

Onaanvaardbare straffeloosheid voor misdaden tegen journalisten: Algemeen beschouwd doen landen te weinig om misdaden tegen journalisten te vervolgen waardoor de indruk ontstaat dat zulke misdaden ongestraft kunnen begaan worden. De UNESCO wijst landen op hun verantwoordelijkheid en vraagt hen om verantwoording af te leggen.

Biodiversiteit is de beste garantie op overleven: Als we niet willen dat het ecosysteem op aarde als een kaartenhuisje in elkaar zakt, moeten we de biodiversiteit verzekeren. Allen zo kunnen we onze toekomst veiligstellen.

Vlaanderen heeft UNESCO Leerstoel voor Eremologie: De Universiteit Gent beschikt voortaan over een UNESCO Leerstoel in het domein van de woestijnstudies.

Vluchtelingen van de toekomst zullen klimaatvluchtelingen zijn: Dat de aarde opwarmt staat buiten kijf. Hoezeer dit ons leven en dat van toekomstige generaties zal veranderen, hangt af van de beslissingen die we nu nemen.

Tweetaligheid migrantenkinderen is een troef: In dit Internationaal Jaar van de Talen is het hoog tijd dat beleidsmakers inzien dat twee- en meertaligheid een troef is en zeker geen hinderpaal tot zelfontplooiing of integratie.

De noordpool smelt: Terwijl het zeeijs in de Noordelijke IJszee steeds meer wegsmelt, lopen verschillende landen zich warm voor een rush naar de natuurlijke rijkdommen die de noordpool herbergt. De UNESCO werkt aan een systeem om een en ander in goede banen te leiden en om de toekomst van het gebied te verzekeren.

Mongolische historische documenten vrijwaren: Met steun van de UNESCO worden belangrijke historische Mongolische documenten gedigitaliseerd en ontsloten.

Consensus bevordert internationale veiligheid: Het verdedigen van de mensenrechten en het streven naar internationale consensus is de beste manier om te antwoorden op de uitdagingen van de gemondialiseerde samenleving, zo meent de topman van de UNESCO.

Officiële aftrap Internationaal Jaar van de Planeet Aarde: Het Internationaal Jaar van de Planeet Aarde is officieel gelanceerd met een tweedaags evenement. Onder het publiek bevonden zich heel wat jonge creatievelingen die bekroond werden in het kader van een internationale wedstrijd - bij hen ook drie Belgische studenten.

Download UNESCO info 68

Dubbelnummer UNESCO info 69-70

Achtergestelde kinderen zijn dubbel benadeeld op school: Een UNESCO-studie toont aan dat sociale ongelijkheid serieuze gevolgen heeft voor het basisonderwijs waardoor het moeilijk is om alle kinderen gelijke onderwijskansen te bieden.

Lezen voor een betere toekomst: Een Britse jeugdauteur brengt een nieuwe versie uit van een van haar bekroonde boeken om aandacht en middelen te werven voor UNESCO-projecten ten behoeve van achtergestelde kinderen.

Studenten bouwen aan duurzame ontwikkeling: Ingenieurstudenten van Noord en Zuid bedachten projecten ter bestrijding van de armoede en ter bevordering van duurzame ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Tien projecten kregen een financiële impuls om ze in de praktijk om te zetten.

Werelderfgoedlijst groeit verder aan: Het Werelderfgoedcomité van de UNESCO heeft 27 nieuwe sites toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst en plaatst vier sites onder verscherpt toezicht.

Internationale zichtbaarheid werkt als een schild voor bedreigde journalisten: Journalisten die hun werk doen, dienen de samenleving en de democratie, zo meent Lydia Cacho Ribeiro. Ze maakte faam als onderzoeksjournaliste in uiterst moeilijke en gevaarlijke omstandigheden. Haar engagement leverde haar de UNESCO/Guillermo Cano Prijs voor de Persvrijheid op.

Sanitaire voorzieningen voor een gezondere stad: Een internationaal project wil de volksgezondheid en de leefbaarheid van steden verbeteren door de sanitaire voorzieningen en het waterbeheer op een duurzame manier te ontwikkelen.

Richting geven aan UNESCO: De Vlaamse UNESCO Commissie en de Nationale UNESCO Commissies van Nederland en Luxemburg brachten hun collega's uit Europa en Noord-Amerika bijeen om een gezamenlijk advies te formuleren over de programma's en de onderwerpen waarop de UNESCO zich in de toekomst zou moeten concentreren.

Voedselcrisis kondigt failliet van het landbouwsysteem aan: De prijzen voor voeding en grondstoffen swingen de pan uit en het milieu en de samenleving kreunen onder de gevolgen van de huidige landbouw- en handelspolitiek. Een gezamenlijk rapport van een aantal internationale organisaties, waaronder de UNESCO, analyseert de toestand en roept op tot verandering.

Download dubbelnummer UNESCO info 69-70

UNESCO info 71

Ongelijkheid ondermijnt onderwijskansen van miljoenen kinderen: Miljoenen kinderen worden geboren met een sociale achterstand die ze al te vaak ook via het onderwijs niet kunnen inhalen waardoor niet alleen hun zelfontplooiing wordt belemmerd maar evenzeer de ontwikkeling van hun gemeenschap. Een UNESCO-rapport luidt de alarmklok.

Blauwdruk voor duurzame vrede: De in Leuven gevestigde UNESCO Chair on Building Sustainable Peace voert onderzoek naar de bouwstenen waarmee een duurzame vrede kan worden opgebouwd.

De mensenrechten mogen niet gerelativeerd worden: Naar aanleiding van de 60ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens blikt een van de auteurs terug op het totstandkomen van het baanbrekende document.

Tennislegende mentor voor gendergelijkheid: De samenwerking die de UNESCO en de spelersorganisatie van het vrouwentennis aangingen ter verbetering van de positie van de vrouw, krijgt een nieuw gezicht in de persoon van Billie Jean King.

Water is te belangrijk om er over te vechten: Een wetenschapper met ervaring in conflictbemiddeling roept op om de politiek te overstijgen en samen te werken aan de oplossing van de alsmaar groter wordende waterproblemen in het Midden-Oosten.

Meer investeren in alfabetiseren: Landen moeten meer middelen en zorg besteden aan het optrekken van de geletterdheid onder volwassenen, zo stelt een nieuw UNESCO-rapport dat de vooruitgang van het VN Decennium voor Geletterdheid evalueert.

De strijd tegen aids: Viroloog Luc Montagnier bindt al jarenlang de strijd aan tegen aids met de steun van de UNESCO. Hij ziet enkele positieve evoluties die kunnen leiden tot een oplossing voor de epidemie.

Vlaamse volkscultuur kandidaat voor UNESCO-erkenning: Het Carnaval van Aalst en de Heilig-Bloedprocessie van Brugge zijn kandidaat voor de nieuwe Representatieve lijst van immaterieel erfgoed van de UNESCO

Bouwtechnisch onderhoud en beheer van het Groot Begijnhof in Leuven: Er wordt zelden stilgestaan bij het specifieke beheer dat werelderfgoedsites vergen om te garanderen dat ook toekomstige generaties kunnen genieten van hun uitzonderlijke waarde. Daarom besteden we ruime aandacht aan de ideeën achter, en de dagdagelijkse uitvoering van, het beheer van het Groot Begijnhof in Leuven, een van de dertien Vlaamse begijnhoven die erkent zijn als werelderfgoed.

Download UNESCO info 71

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

De campagne wil op 23 april 2008 wereldwijd 'de grootste les ter wereld' organiseren en daarmee een wereldrecord vestigen. Scholen worden gevraagd om zich te registreren en een les te organiseren voor leerlingen, belangstellenden en politici. Het lesplan dat voor deze speciale les ter beschikking wordt gesteld, behandelt het belang van kwalitatief onderwijs, hoeveel mensen wereldwijd niet van onderwijs kunnen genieten, de impact van onderwijs op iemands leven en de vraag wat politici kunnen doen om de onderwijssituatie in de wereld te verbeteren.

De UNESCO steunt deze actie aangezien de doelstelling ervan direct aansluit bij één van haar grootste prioriteiten: het realiseren van de Education for All (EFA of Onderwijs voor Allen) doelstellingen. De internationale gemeenschap engageerde zich in 2000 om tegen 2015 zes objectieven te vervullen: de zorg voor zeer jonge kinderen en het kleuteronderwijs uitbreiden; alle kinderen gratis en verplicht basisonderwijs aanbieden; jongeren beter voorbereiden op het functioneren in de samenleving; de alfabetiseringsgraad onder volwassenen met de helft doen toenemen; gelijke kansen voor beide geslachten bieden; en de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. De UNESCO coördineert de internationale inspanningen om deze voornemens werkelijkheid te laten worden.

Klik hier voor meer informatie over de Global Campaign for Education.

Klik hier om je in te schrijven voor 'de grootste les ter wereld'.

Klik hier om promotiemateriaal, achtergrondinformatie en het lesplan van de actieweek voor onderwijs voor iedereen te downloaden.

Klik hier voor een introductie tot Education for All.

Klik hier voor meer informatie over wat de UNESCO doet voor Education for All.

De 31e Algemene Conferentie van de UNESCO liep van 15 oktober tot 3 november en kende een recordaantal deelnemers: 2.965 in totaal waaronder 2.522 vertegenwoordigers van 185 van de UNESCO's 188 lidstaten. Drie staatshoofden -van Frankrijk, Litouwen en Nigeria- en 230 ministers en vice-ministers droegen bij tot haar werkzaamheden.

Op 20 oktober nam de Algemene Conferentie een resolutie aan die terrorisme veroordeelt en uiting gaf aan haar "verdriet en verontwaardiging voor de tragische gebeurtenissen van 11 september in de Verenigde Staten". De resolutie benadrukt dat "terrorisme nooit kan gerechtvaardigd worden, ongeacht de motieven."

Omdat we "weigerden om te plooien voor de druk, bedreigingen en acties die de voorbije weken in de ganse wereld opschudding veroorzaakten," zo zei UNESCO Directeur-Generaal Koïchiro Matsuura tijdens de slotzitting van de Algemene Conferentie, "heeft ons gedrag aangetoond dat dialoog tussen culturen en beschavingen niet alleen mogelijk is, maar ook vruchtbaar is en kan leiden tot een consensus over onderwerpen van het hoogste belang."

Ray Wanner, hoofd van de observatordelegatie van de Verenigde Staten betoonde zijn "regering's respect en dankbaarheid aan de Directeur-Generaal, de Algemene Conferentie en de Uitvoerende Raad voor hun ondubbelzinnige veroordeling van terrorisme en voor hun bevestiging dat niets, maar dan ook niets, dergelijke acties kan rechtvaardigen," en ging verder, "Ik dank hen en de toegewijde staf van de UNESCO voor hun krachtdadige inspanningen om via samenwerking op het vlak van onderwijs, wetenschappen, cultuur en communicatie het vertouwen, het begrip, het respect en de dialoog tussen beschavingen en naties op te bouwen die essentieel zijn voor het opbouwen van een blijvende vrede." Wanner zei ook nog dat "we zullen blijven verder werken naar de dag dat de Verenigde Staten als volwaardig lid van de UNESCO en in samenwerking met al haar lidstaten, kan samenwerken in het streven naar deze belangrijke doelstellingen."

De Algemene Conferentie nam het budget van de UNESCO voor de komende twee jaar aan dat goed is voor een bedrag van 544 miljoen dollar; een nominale groei van nul procent en in werkelijkheid een inkrimping.

De Algemene Conferentie keurde ook unaniem de door de Directeur-Generaal voorgestelde prioriteiten van de Organisatie goed, met name basisonderwijs; zoet water hulpbronnen en ecosystemen; de ethiek van wetenschap en technologie; diversiteit, intercultureel pluralisme en dialoog; en de universele toegang tot informatie.

Deze samenkomst van de Algemene Conferentie concentreerde zich op een aantal normbepalende maatregelen zoals de Universele Verklaring betreffende Culturele Diversiteit: het eerste internationale normbepalende instrument ter bevordering van de culturele diversiteit. De aanvaarding van de verklaring bewijst dat "interculturele dialoog de beste garantie voor vrede is en verwerpt het idee dat conflicten tussen culturen en beschavingen onvermijdbaar zijn," aldus Matsuura.

"Creatie ontstaat uit de wortels van culturele traditie maar bloeit in contact met andere culturen. Daarom moet erfgoed in alle vormen bewaard, ontwikkeld en overhandigd worden aan toekomstige generaties als een getuigenis van menselijke ervaringen en aspiraties om zodoende creativiteit in al haar diversiteit te koesteren en toe te laten dat ze oprechte dialoog tussen culturen inspireert," zo luidt het in het zevende artikel van de verklaring. De volledige tekst van de verklaring is op eenvoudig e-mailverzoek in het Frans of het Engels beschikbaar bij UNESCO@vlaanderen.

Voortaan beschikt de internationale gemeenschap over een uitgebreid normbepalend instrument dat "culturele diversiteit op dezelfde hoogte brengt als het gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid en dus even noodzakelijk voor de mens als biodiversiteit voor de natuur. Vanuit ethisch oogpunt kan de bescherming van culturele diversiteit niet meer worden losgekoppeld van de menselijke waardigheid," volgens Matsuura.

De Algemene Conferentie keurde ook de Conventie voor de Bescherming van Onderwater Cultureel Erfgoed goed die het plunderen en vernietigen van oude scheepswrakken moet tegengaan, evenals de commerciële exploitatie van gezonken archeologische sites. De conventie legt de nadruk op in situ bescherming van erfgoed dat al minstens 100 jaar onder water ligt.

Met betrekking tot de bescherming van erfgoed, gaf de Algemene Conferentie de UNESCO de toestemming om verder te gaan met de bescherming en ontwikkeling van het niet-tastbaar erfgoed, waaronder ook het mondeling en linguïstisch erfgoed. De Conferentie vroeg de UNESCO om te werken aan een normbepalend instrument ter bescherming van bedreigde traditionele en populaire culturen.

Ze vroeg de UNESCO ook om een Verklaring tegen de Moedwillige Vernieling van Cultureel Erfgoed voor te bereiden om misdaden zoals het vernietigen door de Taliban van de Bamian Boeddha's te voorkomen.

Op 22 en 23 oktober kwamen 52 ministers bevoegd voor wetenschap samen voor de rondetafel "Bioethics: International Implications" dat bio-ethiek aanduidde als een sleutelelement in de bescherming van de mensenrechten en fundamentele vrijheden. In een gezamenlijke verklaring benadrukten de ministers de "overheersende rol van bio-ethiek in de sociale keuzes die moeten worden gemaakt om wetenschappelijke vooruitgang te verzoenen met het onvoorwaardelijke respect voor menselijke waardigheid, integriteit en vrijheid. Hierbij moet eveneens rekening gehouden worden met de vrijheid van onderzoek."

In hun verklaring beloofden de ministers dat ze de principes vooropgesteld door de Universele Verklaring inzake het Menselijk Genoom en de Mensenrechten (aangenomen door de UNESCO in 1997) en haar implementering zullen promoten in hun nationale wetgeving en reglementering. Verder uitten ze hun afkeur voor het klonen van mensen dat ze een "praktijk strijdig met de menselijke waardigheid" noemen. Even belangrijk is hun verklaring dat "het menselijk genoom in zijn natuurlijke staat niet de inzet mag zijn van financieel gewin". Ze riepen de UNESCO "als een toonaangevend agentschap inzake bio-ethiek op internationaal niveau" op om te werken aan een universeel wettelijk instrument dat alle aspecten van bio-ethiek omvat, een voorstel dat steun vond bij de Algemene Conferentie.

Op het vlak van onderwijs kende de Algemene Conferentie haar unanieme steun toe voor het engagement van de UNESCO om onderwijs te promoten als een fundamenteel recht. De Conferentie benadrukte ook de rol van de UNESCO in de bevordering van het inclusief onderwijs en het onderwijs dat armoede en uitsluiting helpt bestrijden. Er was eveneens grote steun voor de inspanningen om het hoofd te bieden aan de uitdagingen die HIV/AIDS met zich meebrengt en om oplossingen te formuleren voor de effecten van de epidemie op het onderwijs. De Conferentie gaf ook haar unanieme steun aan de inzet van de UNESCO ten voordele van universele toegang tot kwalitatief basisonderwijs -de ambitie geformuleerd op het Wereld Onderwijs Forum.

De geboekte vooruitgang in het bereiken van de doelstellingen van het Wereld Onderwijs Forum (Dakar, Senegal 2000) stond centraal op de eerste bijeenkomst van de High Level Group on Education for All (EFA), een groep van 29 vooraanstaande beleidsmakers op het gebied van onderwijs, die gehouden werd op 29 en 30 oktober.

De Groep stelde dat "de gebeurtenissen van 11 september nog maar eens het absolute belang aantoonden van universeel, kwalitatief hoogstaand basisonderwijs als een voorwaarde voor een gezondere, meer democratische en meer tolerante wereld," en benadrukte dat "het nastreven van de EFA doelstellingen moeten deel uitmaken van nationale armoedebestrijdingprogramma's" en moeten worden "geïmplementeerd in de context van een macro-economische kader en beleidshervormingen."

Informatie en communicatietechnologieën (ICTs) kwamen vaak aan bod in de debatten tijdens de Algemene Conferentie. Er wordt verwacht dat ICT een sleutelrol zal spelen in alle velden die tot het actieterrein van de UNESCO behoren. De Algemene Conferentie onderstreepte dat een evenwichtige toegang tot cyberspace de culturele diversiteit in al zijn vormen moet bevorderen, inclusief meertaligheid, en riep de UNESCO op om haar inspanningen voor een normbepalend instrument voor cyberspace verder te zetten.

"Het zal een werk van lange adem zijn, zoals altijd het geval is bij een normbepalend proces, vooraleer we een wettelijk instrument kunnen voorstellen dat door iedereen wordt aanvaard," zei Directeur-Generaal Matsuura tijdens de slotzitting van de Algemene Conferentie. "Nu is het vooral belangrijk dat we ons denken laten rijpen en ons beter informeren over een aantal belangrijke onderwerpen zoals bijvoorbeeld de meertaligheid in, en de universele toegang tot, cyberspace."

Eén op tien kinderen wordt geboren met een handicap. Minstens 10% van de kinderen in het Noorden en het Zuiden gaat dus "anders" door het leven. Ze kunnen blind of doof zijn, dyslexisch of autistisch, een ledemaat verloren hebben na op landmijn te zijn gelopen... Wat hun bijzondere behoefte ook is, de meeste onderwijssystemen over de wereld zijn er niet op voorzien om eraan tegemoet te komen. En het gebrek aan insluiting van die jongeren in het onderwijs en de samenleving leidt tot verdere uitsluiting en minder hoop voor de toekomst.

Integratie

De Eenheid voor het Bijzondere Behoeften Onderwijs van de UNESCO stimuleert regeringen, scholen en gemeenschappen om kinderen met bijzondere behoeften op te nemen in het dagelijkse leven. Lena Saleh, hoofd van de eenheid, pleit ervoor dat "alle onderwijssystemen deze integratie zouden bevorderen door kinderen met bijzondere behoeften op te nemen in de klassen, naast en tussen de 'gewone' kinderen. We willen bereiken dat de scholen en uiteindelijk de samenleving, het verschil van kinderen met een bijzondere behoefte, als normaal gaan beschouwen, een deel van het leven dat ze accepteren en waarmee ook zij leren leven."

In Myanmar slaagde een UNESCO project er onlangs in om de houding van de regering te veranderen. In April reisde UNESCO consulent Dr Owen Wrigley naar Myanmar om er een project van de Eenheid voor het Bijzondere Behoeften Onderwijs te lanceren om de situatie van dove kinderen te verbeteren. Dr Wrigley kon een workshop rond doofheid organiseren; een ontmoeting regelen tussen een afvaardiging van dove Thaise experts en dove jongeren in Mandalay en Yangon; belangrijke gegevens verzamelen en diepte-interviews afnemen van doven.

Info-arm

"De presentaties waren zeer belangrijk voor de jonge dove mensen," zegt Dr Wrigley. "De groepen kwamen voor het eerst in hun leven in contact met de informatie die ik kon delen. Je kan ze gerust beschrijven als 'info-armen'." Aangezien er nog nooit overheidssteun was geweest voor de integratie van doven in het onderwijs of de samenleving, was Dr Wrigley verheugd met het resultaat van zijn bezoek: de toestemming van de overheid om "Dovenclubs" op te richten.

"Het vooruitzicht om een nationale belangenvereniging voor doven op te richten in Myanmar is nog geen mogelijkheid, gezien de politieke beperkingen," schrijft Dr Wrigley in een rapport over het project, "maar het oprichten van Dovenclubs wordt, ietwat verassend, toegestaan door de overheid. Het is een tastbaar resultaat van onze inspanningen en een stap vooruit in de goede richting." De Dovenclubs zullen zich toeleggen op vier onderwerpen om het leven van de dove jongeren te verbeteren: persoonlijk leven, thuisleven, leven na de school en werkgelegenheid. Alle besprekingen zullen in gebarentaal gevoerd worden. De clubs zullen de deelnemers helpen om werk en stageplaatsen te vinden.

Waarden

"De algemene tendens onder de ontwikkelingslanden is om zeer weinig te voorzien voor deze jonge mensen," verklaart UNESCO programmaspecialiste Sai Väyrynen. "Vooral na de basisschool wordt het zeer moeilijk: de enige voorzieningen zijn aanbiedingen van NGOs. De integratie van deze mensen is afhankelijk van waarden, waarden die in sommige landen jammer genoeg nog steeds niet hoog in het vaandel gedragen worden."

De achtjarige Kötô Dopavogui is verlamd aan haar linkerzijde, weerspanning en onderheving aan lach- en huilbuien. Een kind dat moeilijk in een gewoon klaslokaal past dus. Was het niet van een vijf dagen durende UNESCO workshop geweest, die hij in 1997 volgde, dan zou haar onderwijzer Richard Dore haar waarschijnlijk naar huis hebben gestuurd. Maar door de kennis die hij daar opdeed, slaagde Dore erin Kötô te integreren in de klas.

Haar medestudenten houden een oogje in het zeil, en zorgen ervoor dat ze haar spullen niet verliest. Inmiddels slaagde Dore erin om Kötô te leren een krijtje vast te houden met haar linkerhand. Ze maakt nu echt deel uit van de groep, daar waar ze anders als een verloren zaak zou worden bestempeld.

Onontgonnen terrein

«Als het erop aankomt kinderen met bijzondere noden te integreren in de 'gewone' scholen, blijkt Afrika nog onontgonnen terrein te zijn. Maar doordat het continent niet gebukt gaat onder zware structuren, blijkt er een grotere openheid voor te bestaan dan in veel andere delen van de wereld.» weet Lena Selah, hoofd van UNESCO's Bijzondere Noden Onderwijs programma.

Een speciaal project van UNESCO moedigt zes Franstalige Afrikaanse landen aan om programma's te ontwikkelen die de integratie van kinderen met bijzondere noden in het dagdagelijks onderwijs moeten vergemakkelijken. Vaak is een dergelijke integratie de enige kans die die kinderen ooit zullen hebben om te genieten van onderwijs.

Guinea telt zes gespecialiseerde scholen voor gehandicapten, allemaal gevestigd in de hoofdstad. Omdat 90% van de minder-valide kinderen zo nooit aan onderwijs toekwamen, startte men een pilootproject op waarbij leraars van gewone scholen opleiding genoten die hen in staat moet stellen de komst van gehandicapte kinderen naar hun klas op een adequate manier op te vangen. Op die manier dienden vier scholen, verspreid over het ganse land, als 'demonstratieschool' voor de rest van het land.

Pilootproject

«We begonnen met de hand te reiken aan ouders van gehandicapte kinderen en hen uit te leggen dat hun kinderen veel beter zouden leren in een gewone school dan in een gespecialiseerde instelling.» legt Kadiatou Bah, de leidster van het pilootproject, uit. De lokale radiostations hielpen mee om de bevolking rond het thema te sensibiliseren, en er kwam een opleidingsseminarie voor leerkrachten.

«Die opleiding is een absolute must» benadrukt Ibrahima Keita, een leraar van een 'demonstratieschool' uit Conakry. «Zonder de opleiding zou ik nooit in staat zijn geweest om met deze kinderen om te gaan.» Keita ilustreert zijn betoog met het verhaal van de twaalfjarige Hawacondé. «Het meisje leed aan depressie en moest haar eerste schooljaar maar liefst vijf keer over doen. Niemand wist wat ze met haar moesten aanvangen. Het kostte me veel geduld, maar uiteindelijk ging ze over, en alle leerlingen van haar klas profiteerden van de extra inspanningen. Dat jaar was het algemene slaagpercentage van mijn klas hoger dan gewoonlijk.» Het pilootproject integreerde in totaal 17 kinderen met een of andere handicap in het klaslokaal.

Keita haalt in zijn verhaal over Hawacondé een belangrijk punt aan: niet alleen de gehandicapte kinderen plukken de vruchten van de integratie en de extra inspanningen van de leraars die ermee gepaard gaan, ook de andere leerlingen profiteren ervan. Aliette Verillon, die opleidingen verzorgde voor de leraars die betrokken zijn bij het pilootproject, en werkt voor het Frans Instituut voor Pedagogisch Onderzoek, legt uit: «Uit onze ervaring blijkt dat twee derden van de bijzondere maatregelen die worden genomen om gehandicapte kinderen in de school te integreren, ook de andere kinderen vooruit helpen. Niet praten terwijl je met je rug naar de leerlingen staat als je op het bord schrijft, helpt zowel dove en slechthorende kinderen als kinderen die gemakkelijk worden afgeleid.»

Tegenkanting

Ondanks de positieve resultaten, is niet iedereen overtuigd. Een gespecialiseerde school voor blindenonderwijs weigert bijvoorbeeld om mee te werken aan het project en haar kennis te delen met de leraars uit de 'demonstratiescholen'. Er zijn ook andere problemen. Soms kunnen de ouders hun kinderen gewoon niet alle dagen naar school brengen. Projectleidster Bah zou daarom graag zien dat er een busdienst komt om het absenteïsme te bestrijden. Belangrijk voor het welslagen van het project is ook de inzet van de leerkrachten zelf. Keita: «als Hawacondé afwezig was, ging ik bij haar thuis langs om te kijken wat er scheelde.»

Niettegenstaande het project nog met bepaalde moeilijkheden kampt, zoals hierboven beschreven, slaagt het er toch in om uit te deinen naar het onderwijssysteem. Toekomstige leerkrachten krijgen tijdens hun opleiding een speciaal programma dat hen moet leren omgaan met kinderen met diverse leermoeilijkheden. «Op die manier zullen 6.000 toekomstige onderwijzers over de volgende drie jaar met dat programma kenis maken» meldt een tevreden Bah.

Bovendien komen steeds meer ouders hun gehandicapte kinderen inschrijven, en wordt het pilootproject binnenkort met twee scholen uitgebreid. Er wordt ook een campange gelanceerd om ook andere scholen bewust te maken van het potentieel van de door het pilootproject ondersteunde werkwijze. «We moedigen ze aan om kinderen met moeilijkheden naar een school uit het pilootproject door te sturen, of om iemand van het project bij hen uit te nodigen om hen ter plaatse te helpen en op te leiden.» legt Keita uit.

Resulaten

De eerste resultaten van het project laten het beste vermoeden voor de toekomst, zelfs al gaat het voorlopig nog om een relatief klein aantal kinderen. «In het begin zijn de kinderen compleet gesloten, maar langzaam aan bloeien ze open en de meeste van hen doen het goed. Ook de ouders zijn ons dankbaar, want vaak wisten zij geen raad met hun kind.» Lucien Bafodé Camara, lid van het pilootproject, herinnert zich dat «de kinderen in het begin door hun klasgenootjes gepest werden, maar nu maken ze echt deel uit van de groep, en worden ze niet langer beschouwd als buitenstaanders met een handicap.» Ook die vorm van integratie is een pluim waard.