UNESCO lanceert een cursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs. De cursus stelt een reeks van zes dagprogramma's voor om jongeren de oorzaken en de gevolgen van klimaatverandering te helpen begrijpen.

De cursus haalt klimaatverandering uit de lessen wetenschap en introduceert het onderwerp in andere vakken zoals ethiek, maatschappijleer, economie, politieke wetenschap enz...

Leerkrachten kunnen individueel met de cursus aan de slag om zich te bekwamen in het onderwerp en hoe het over te brengen op leerlingen. De cursus kan ook gebruikt wordt als aanvulling bij bestaand pedagogisch materiaal, bijvoorbeeld in het kader van lerarenopleidingen.

De cursus werkt op basis van Flashsoftware. Op het scherm krijg je een handboek met handige links naar relevante informatie en illustratiemateriaal.

Het initiatief past binnen UNESCO's programma voor educatie voor duurzame ontwikkeling. Daarmee zet de Organisatie in op het vergroten van het bewustzijn over klimaatverandering en op het beter beschermen van mensen voor de schadelijke gevolgen van klimaatverandering.

Climate Change in the Classroom: onlinecursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs

• UNESCO en klimaatverandering
• UNESCO en educatie voor duurzame ontwikkeling
• UNESCO en leerkrachten

De richting die UNESCO de komende jaren zal uitgaan, begint vorm te krijgen. Irina Bokova,  directeur-generaal van de Organisatie, heeft haar eerste voorstellen voor de volgende middellange termijnstrategie (2014-2021), en het volgende algemene programma en begroting (2014-17) bekend gemaakt. Ze zullen in oktober worden toegelicht aan de Uitvoerende Raad en besproken door de lidstaten, vooraleer er een definitieve beslissing valt op de Algemene Conferentie volgend jaar.

De voorstellen zijn gebaseerd op een bevraging en opmerkingen van lidstaten, op de resultaten van regionale overlegrondes en op adviezen van een onafhankelijke externe evaluatie. Al deze opmerkingen brachten een duidelijke boodschap naar voor wat betreft de noodzaak van UNESCO om zich meer te focussen op die gebieden waar haar impact het grootst is en om de operationele uitvoering van haar ideeën en programma's te versterken.

Er zijn al belangrijke stappen genomen om de Organisatie te herpositioneren. UNESCO kreeg een leidende rol in het ontwikkelen en stimuleren van wereldwijde initiatieven van de VN secretaris-generaal, zoals het Education First-project dat gelanceerd wordt op 26 september 2012, de wetenschappelijke adviesraad voor duurzame ontwikkeling en het Oceans Compact-project, een initiatief van de Verenigde Naties om de samenhang tussen oceaangerelateerde mandaten te versterken.

Het is de eerste keer in tientallen jaren dat er beroep gedaan wordt op UNESCO om zo'n grote verantwoordelijkheid te nemen. UNESCO kreeg ook de taak om een globaal rapport over de creatieve economie op te maken in samenwerking met het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP). Dit alles toont aan dat UNESCO enorm is geïntegreerd in het systeem van de VN en dat haar rol als leidende instantie erkend wordt op vele belangrijke vlakken.

Met de ontwikkeling van een nieuwe strategie bereikt het hervormingsproces van UNESCO een nieuwe fase. Het biedt de mogelijkheid om zowel de functies als het functioneren van de Organisatie tegen het licht te houden. De hervorming is niet enkel een technische kwestie, het is ook een strategische kwestie. Een diepgaande hervorming is enkel mogelijk op basis van een evaluatie van de veranderingen in de wereldgemeenschap en op basis van een duidelijk zicht op hoe er best kan worden tegemoetgekomen aan de behoeften van de lidstaten van de Organisatie. Beide analyses kunnen mee aan bod komen tijdens de bespreking van de voorgestelde nieuwe strategie.

De directeur-generaal stelt voor om UNESCO te heroriënteren op twee hoofddoelstellingen (in plaats van de 5 doelen in de huidige strategie) die beiden bijdragen tot vrede en duurzame ontwikkeling. Aan deze twee hoofddoelstellingen moet worden tegemoet gekomen via zes strategische doelen (nu zijn dat er 14). Om dit alles in de praktijk te brengen, zou de algemene werking van UNESCO moeten worden geconcentreerd rond drie grote actiethema's: onderwijs;  wetenschap, technologie en innovatie;  en cultuur, creativiteit en vrijheid van meningsuiting. Dit alles moet zorgen voor meer samenhang, dankzij de herverdeling van activiteiten en de vermindering van contraproductieve versnippering en verspreiding van middelen.

Om in te spelen op de veranderingen die zich overal ter wereld voltrekken, stelt de directeur-generaal onder meer ook voor om de manier waarop UNESCO tussenkomt in landen die een veranderingsproces doormaken of die onstabiel zijn, te herbekijken. Een groeiend aantal landen maakt een transformatie door, waaronder deze waar sprake is van democratisering. De situatie in die landen kan niet worden aangepakt met de traditionele instrumenten die zijn ontwikkeld voor hulp aan landen die herstellen van een conflict of een ramp. Er is nood aan een meer samenhangende en lange-termijn aanpak.

In een nieuwe globale context van instabiliteit en onzekerheid, moet UNESCO haar belang  aantonen door samenlevingen te helpen om het onverwachte te begrijpen, er op te anticiperen en zich aan te passen via onderwijs, wetenschap en cultuur. De middellange termijnstrategie wil de rol van UNESCO belichten en een sterkere Organisatie uitbouwen die is ontworpen om te beantwoorden aan de behoeften van de 21e eeuw.

In UNESCO info 85 lees je onder meer:

Van een groene economie naar een groene samenleving: UNESCO propageert een visie op duurzame ontwikkeling die onder meer rekening houdt met de hervormende kracht van onderwijs en cultuur. De uiteindelijke betrachting is om deze benadering omgezet te zien in concrete engagementen van de internationale gemeenschap.

De verdediging van de oceaan opnemen: In de aanloop naar de Rio+20 top over duurzame ontwikkeling grijpt UNESCO de Werelddag van de Oceanen aan om beleidsmakers en andere stakeholders te sensibiliseren om meer inspanningen te leveren voor de bescherming en het duurzaam beheer van zeeën en kustgebieden.

Jazz brengt mensen dichter bij elkaar: UNESCO Goodwill Ambassadeur Herbie Hancock legt uit waarom jazz kan bijdragen tot het opbouwen van vrede.

Wetenschappelijke vooruitgang zorgt blijvend voor uitdagingen: Het ethisch onderwijs kan de ontwikkelingen van de wetenschap met moeite volgen. Meer uitwisseling en samenwerking kunnen de educatie versterken.

60 jaar lobbyen voor geletterdheid: Het UNESCO Instituut voor Levenslang Leren viert dit jaar zijn zestigste verjaardag. Een mooie aanleiding om terug te blikken op het pionierswerk van de instelling.

Duurzaam omgaan met grondwater: We zitten op een schat aan grondwater maar er is te weinig over bekend en daar waar het grondwater wel wordt aangeboord, gebeurt dat op een niet-duurzame manier. UNESCO wil het tij doen keren en het beheer van grondwaterbronnen verbeteren om het hoofd te bieden aan huidige en toekomstige uitdagingen.

Pleidooi voor liefde en vergiffenis: 40 jaar na het gruwelijke beeld van het vluchtende verbrande Vietnamese meisje, roept UNESCO Goodwill Ambassadrice voor Vrede Kim Phuc op tot liefde en vergiffenis.

Investeren in onderwijs is meer dan ooit van cruciaal belang: UNESCO levert al tien jaar lang het bewijs dat investeren in onderwijs loont. Ondanks de economische moeilijkheden moeten we blijven investeren in onderwijs omdat het de beste garantie is op een betere toekomst voor zowel rijke als arme landen.

VN nemen strategie aan ter bescherming van journalisten: UNESCO ligt aan de basis van een gezamenlijke VN-strategie om de veiligheid van journalisten te vergroten en de straffeloosheid omtrent misdaden tegen medewerkers van media te bestrijden.

Download UNESCO info 85

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

De internationale gemeenschap wil iedereen toegang tot basisonderwijs verlenen. Jarenlang was er vooruitgang op dit domein maar nu stokt de positieve evolutie. Nieuwe cijfers van UNESCO tonen aan dat er in 2010 maar liefst 61 miljoen schoolrijpe kinderen geen basisonderwijs volgden, hetzelfde aantal als in 2008. Nochtans was dat aantal de voorbije 15 jaar gestaag gedaald. Meisjes, die in 2000 nog 58% vertegenwoordigden van de kinderen die niet naar school gaan en 53% in 2010, genoten het meest van de inspanningen om de toegang tot onderwijs te verbeteren. Maar de vooruitgang is gestopt en het aantal kinderen dat geen school loopt is gestagneerd. De data waaruit deze trends blijken, zijn te raadplegen in een online-atlas van het UNESCO Instituut voor Statistiek.

Afrika: 1 op 4 niet naar school

De stagnering is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de situatie in Afrika ten zuiden van de Sahara, waar het grootste aantal kinderen woont dat geen onderwijs geniet. Bijna 1 schoolrijp kind op vier (23%) is nog nooit naar school geweest of heeft de primaire cyclus niet afgemaakt. Het totale aantal kinderen zonder toegang tot onderwijs steeg er van 29 miljoen in 2008 tot 31 miljoen in 2010. Nigeria telt 10,5 miljoen kinderen die verstoken blijven van onderwijs, Ethiopië 2,4 miljoen.

"We zijn amper drie jaar verwijderd van de vooropgestelde datum waarop we de doelstelling van universeel basisonderwijs wilden bereiken, deze trend is dus uiterst zorgwekkend. Toegang tot onderwijs is niet alleen een mensenrecht. Het is een manier om armoede te verlichten en biedt levenslange ontwikkelingskansen. De les die we uit de nieuwe cijfers moeten trekken is duidelijk: er zijn sterkere internationale engagementen en nationale beleidsmaatregelen nodig die zich focussen op de meest achtergestelde kinderen om te verzekeren dat zij kunnen leren," reageert Irina Bokova, directeur-generaal van UNESCO.

Regionale verschillen

In Zuid- en West-Azië is wel vooruitgang geboekt. Tussen 1990 en 2010 daalde het aantal kinderen zonder toegang tot onderwijs van 39 tot 13 miljoen. De overige regio's tellen aanzienlijk minder kinderen die het zonder onderwijs moeten stellen: 5 miljoen in de Arabische wereld, 2,7 miljoen in Latijns-Amerika en de Caraïben, 1,3 miljoen in Noord-Amerika en West-Europa, 0,9 miljoen in Centraal- en Oost-Europa en 0,3 miljoen in Centraal-Azië.

Van de 61 miljoen kinderen die wereldwijd niet naar school gaan, verwacht het UNESCO Instituut voor Statistiek dat amper 27% uiteindelijk toegang zal krijgen tot onderwijs. Nog eens 26% zullen onderwijs beginnen volgen maar niet beëindigen en 47% zal nooit de kans krijgen om school te lopen. Het gebrek aan toegang tot onderwijs is dikwijls verbonden met het sociaal achterstellen van kinderen. Dat is vooral het geval voor arme plattelandsbevolkingen in afgelegen gebieden, voor mensen in gebieden waar een conflict woedt of voor diegenen die behoren tot etnische, raciale en taalkundige minderheden: zij blijven het meest verstoken van onderwijs.

Iedereen gebaat bij onderwijs

Het staat buiten kijf dat het onze menselijke plicht is om ervoor te zorgen dat elk kind naar school kan. Maar universeel basisonderwijs biedt ook tal van voordelen voor ontwikkeling. In lage-inkomenslanden verhoogt elk jaar genoten onderwijs het gemiddelde inkomen van iemand met zo'n 10%. Onderwijs kan ook economische groei stimuleren. Een studie van 50 landen tussen 1960 en 2000 toonde aan dat een bijkomend jaar onderwijs het BNP met 0,37% per jaar verhoogt.

Onderwijs komt ook de volksgezondheid en het welzijn ten goede. Zo is er een sterk verband tussen onderwijs en kindersterfte. Elk bijkomend jaar onderwijs kan het risico op kindersterfte met 7% tot 9% verkleinen. Moeders die onderwijs genoten bevallen vaker in veilige omstandigheden. In Burkina Faso bijvoorbeeld, is de kans dat moeders die een secundaire opleiding genoten bevallen in een hospitaal of zorgcentrum twee keer groter dan bij moeders die niet naar school gingen. Moeders die school liepen zijn ook meer geneigd om hun kinderen te laten inenten. In Indonesië bijvoorbeeld, bedraagt de vaccinatiegraad onder kinderen van ongeschoolde moeders 19% tegenover 68% bij kinderen van moeders die minstens secundair onderwijs volgden.

En alhoewel onderwijs hiv en aids niet kan uitroeien, kan het de verspreiding van het virus wel inperken. Volgens cijfers van het Education for All Global Monitoring Report dat UNESCO uitgeeft, wist slechts 59% van de moeders die geen formeel onderwijs genoten in 16 landen ten zuiden van de Sahara dat condooms helpen beschermen tegen hiv-besmetting.

• UNESCO eAtlas of Out-of-School-Children
• UNESCO's inspanningen om iedereen basisonderwijs aan te bieden
• UNESCO Education for All Global Monitoring Report

Cultuur vormt, met al haar dimensies, een fundamenteel onderdeel van duurzame ontwikkeling.

Als sector vol activiteiten, door middel van tastbaar en ontastbaar erfgoed, creatieve industrieën en diverse vormen van artistieke uitingen, levert cultuur een niet te onderschatten bijdrage aan economische ontwikkeling, sociale stabiliteit en bescherming van de natuur.

Als verzamelplaats van kennis, betekenissen en waarden die alle aspecten van ons leven doordringen, bepaalt cultuur ook de manier waarop mensen leven en met elkaar omgaan, zowel lokaal als op wereldvlak.

UNESCO propageert een benadering van ontwikkeling waarin de waarde van cultuur en de principes van culturele diversiteit een voorname plaats krijgen. Uit het falen van bepaalde ontwikkelingsprojecten sinds de jaren 1970 is duidelijk gebleken dat ontwikkeling niet gelijk is aan economische groei alleen. Ontwikkelingsprojecten moeten zich tot doel stellen om mensen een meer bevredigend intellectueel, emotioneel en spiritueel bestaan te bieden. Aldus kan ontwikkeling niet los staan van cultuur. Het versterken van de bijdrage van cultuur aan duurzame ontwikkeling is een objectief dat is gelanceerd naar aanleiding van het Werelddecennium voor Culturele Ontwikkeling (1988-1998). Sindsdien is er vooruitgang geboekt om het bewustzijn daaromtrent de vergroten. UNESCO, de enige VN-organisatie met een cultureel mandaat, heeft daartoe beleidsrichtlijnen en actieplannen opgesteld die de unieke bijdrage van cultuur aan ontwikkeling in de kijker plaatsen en er een stevig conceptueel kader voor vaststellen.

UNESCO blijft zich onverminderd inzetten om politieke beleidsverantwoordelijken en verschillende lokale, regionale en internationale sociale spelers te overtuigen om de principes van culturele diversiteit en de waarden van cultureel pluralisme te integreren in het beleid dat ze voeren en de werking die ze ontwikkelen.

UNESCO streeft er enerzijds naar om cultuur ingang te doen vinden in alle ontwikkelingsbeleid, ongeacht of dat nu gericht is op onderwijs, wetenschappen, communicatie, gezondheid, milieu of cultureel toerisme, en anderzijds op het ontwikkelen van de culturele sector door het koesteren van culturele industrieën. Zo kan cultuur bijdragen tot de inspanningen om armoede te verlichten en de sociale samenhang versterken.

Op 20 december 2010 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aan die het belang van cultuur erkent voor het bevorderen van ontwikkeling en voor het behalen van nationale en internationale ontwikkelingsdoelen, waaronder de Millenniumdoelstellingen. De resolutie was baanbrekend voor de plaats van cultuur op het internationale agenda. Zo is er geen enkele expliciete vermelding van cultuur in de nochtans veelomvattende VN Millenniumdoelstellingen. UNESCO hoopt dat er voortaan meer aandacht zal gaan naar de culturele dimensie van het ontwikkelingsproces.

Cultuur als motor voor ontwikkeling biedt een overzicht van de bijdrage die cultuur kan leveren aan ontwikkeling, legt uit welke instrumenten UNESCO uitwerkte om dit te meten en geeft verschillende voorbeelden van projecten waarmee UNESCO het potentieel van cultuur voor ontwikkeling op het veld liet ontluiken en open bloeien.

Cultuur als motor voor ontwikkeling is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en gratis te verkrijgen via info@unesco-vlaanderen.be

Download de brochure Cultuur als motor voor ontwikkeling

• Meer over hoe UNESCO de brug slaat tussen cultuur en ontwikkeling

De Werelddag van de Oceanen is een jaarlijks terugkerende gelegenheid om te vieren wat de zeeën ons allemaal bieden. De oceanen maken de aarde bewoonbaar voor ons door het klimaat en het weer te regelen en door ons van zuurstof en voedsel te voorzien. Bovendien zorgen de oceanen ook voor verschillende sociale en economische voordelen. Aangezien de Werelddag gehouden wordt op 8 juni is het dit jaar, in de aanloop naar de VN-Conferentie over duurzame ontwikkeling (Rio+20, 20-22 juni 2012), een uitgelezen moment om te lobbyen voor hun verdediging.

Blauwe longen

De oceanen vormen de blauwe longen van onze planeet. Ze voorzien ons van het grootste deel van de zuurstof die we inademen en zijn een belangrijke bron van voedsel en medicijnen en een cruciaal onderdeel van de biosfeer. De 'blauwe economie' van de oceanen is nauwelijks te overschatten: minstens een op vier mensen is afhankelijk van zeevis en -vruchten voor hun dagelijkse portie proteïnen. Mariene en kustgebonden industrieën zijn goed voor 5% van het globale BBP en 90% van de wereldhandel wordt vervoerd met schepen. En technologische ontwikkelingen zorgen ervoor dat de economische activiteit aan de kust en op de oceaan blijft toenemen en diversifiëren.

Maar de oceaan en zijn natuurlijke rijkdommen staan onder grote druk tengevolge van verschillende vormen van vervuiling en overexploitatie. Als er niets veranderd op het vlak van de uitstoot van koolstofdioxide dreigt de oceaan tot 150% zuurder te worden tegen 2100, wat nefast kan inwerken op de gehele voedselketen en op ecosystemen zoals koraalriffen. Als we de levenskwaliteit willen behouden die we te danken hebben aan de oceaan en de integriteit van mariene ecosystemen willen bewaren, moeten er verandering komen in de manier waarop we de oceaan beschouwen, beheren en gebruik maken van de natuurlijke rijkdommen in de oceaan en kustgebieden.

Kennis vergaren

Onze kennis kan niet tippen aan het belang van de oceaan. Het is een feit dat het grootste deel van de oceaan een blinde vlek is voor ons. Willen we komen tot een beheer en maatregelen die duurzaam zijn en vertrekken vanuit de ecosystemen, dan kan dat enkel op basis van wetenschappelijk kennis die voortvloeit uit onderzoek en observatie. Al meer dan 50 jaar lang neemt de Intergouvernementele Oceanografische Commissie (IOC) van UNESCO het voortouw om internationale samenwerking te versterken en om onderzoek en expertiseopbouw te coördineren om zodoende meer te weten te komen over de oceanen en kustgebieden en kennis te vergaren om het duurzaam beheer te verbeteren en het mariene leefmilieu te beschermen. De IOC bezorgde haar lidstaten ook een wetenschappelijke basis voor het plannen en uitvoeren van hun beleid met betrekking tot de zee en de kust.

Rio+20 is een gelegenheid om nieuwe richtlijnen uit te werken voor de prioriteiten op het vlak van kust- en zeewetenschappen. Dit gegeven zette vier VN-agentschappen - IOC/UNESCO, de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO), het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) en de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) - er toe aan om hun expertise te bundelen om een reeks voorstellen uit te werken met betrekking tot de oceaan en om een context te schetsen voor de discussies op de Rio+20 top door de huidige uitdagingen te analyseren die van invloed zijn op het beheer van de zeeën en kustgebieden over de hele wereld. Het resultaat is gebundeld in de Blueprint for Ocean and Coastal Sustainability.

Een blauw-groene economie

Het concept van een groene economie is de laatste jaren opgedoken als een algemeen aanvaard alternatief voor het traditionele gedachtegoed, waarin milieubescherming en -beheer volledig los werden gezien van economische ontwikkeling. Ondertussen erkent men wel dat ontwikkeling gekoppeld moet worden aan het milieu en aan de sociale pijlers van een samenleving. Een groene economie moet ten goede komen aan gemeenschappen in de kustgebieden van ontwikkelingslanden die afhankelijk zijn van een gezonde zee om te kunnen overleven. Gezonde zeeën zijn van cruciaal belang voor de duurzame ontwikkeling voor miljoenen mensen. Om die reden moeten we evolueren naar een blauw-groene economie.

Een blauw-groene economie kan sociale, economische en milieuwinst opleveren. Er bestaat een duidelijk verband tussen armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling en een betere bescherming en herstel van onze zeeën en hun biodiversiteit. Landen kunnen optimale economische en sociale voordelen halen uit een gezonde zee en tegelijkertijd het milieu op lange termijn beschermen door de principes van een blauw-groene economie te aanvaarden en de institutionele kaders daaraan aan te passen.

• Alles over de Werelddag van de Oceanen en over UNESCO's inzet voor zeeën en kustgebieden

Statement van UNESCO directeur-generaal Irina Bokova ter gelegenheid van de Werelddag van de Oceanen

Rio+20, de VN-Conferentie over duurzame ontwikkeling (20-22 juni 2012) is een gelegenheid om nieuwe richtlijnen uit te werken voor de prioriteiten op het vlak van kust- en zeewetenschappen. Dit gegeven zette vier VN-agentschappen - UNESCO, de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO), het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) en de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) - er toe aan om hun expertise te bundelen om een reeks voorstellen uit te werken met betrekking tot de oceaan en om een context te schetsen voor de discussies op de Rio+20 top door de huidige uitdagingen te analyseren die van invloed zijn op het beheer van de zeeën en kustgebieden over de hele wereld. Het resultaat is gebundeld in de Blueprint for Ocean and Coastal Sustainability. De kernpunten van het document staan hieronder opgesomd.

Doel 1 - De druk op mariene ecosystemen verlichten en hun structuur en functies herstellen om te komen tot een evenwichtig en duurzaam gebruik van de natuurlijke rijkdommen

• De strijd aanbinden tegen de verzuring van de oceaan
• Een wereldwijd programma ontwikkelen en uitvoeren voor het herstel van natuurlijke leefgebieden in de oceaan en aan de kust en een wereldwijde blauwe koolstofmarkt opzetten om economische voordelen te koppelen aan de bescherming van natuurlijke leefgebieden
• Een wettelijk kader creëren voor de bestrijding van uitheemse binnendringende soorten in het water

Doel 2 - Het concept van de groene economie ondersteunen en ingang doen vinden om armoede te verlichten en het duurzaam beheer en gebruik van de oceaan te bevorderen

• Groene samenlevingen bouwen in kleine eilanden en kuststaten - de meest kwetsbare gebieden
• Meer inspanningen leveren voor verantwoorde visserij en aquacultuur binnen een groene economie
• De voedselproductie duurzamer maken om het leven in de oceaan te herstellen en te beschermen

Doel 3 - Het beleid en de wetgeving, ook een vooral op internationaal niveau, aanpassen en het mandaat en de coördinatie versterken van de VN-instanties die werken rond de oceaan en het mariene leefmilieu

• Een wettelijk en institutioneel kader uitwerken en toepassen om natuurlijke leefgebieden en biodiversiteit te beschermen dat verder reikt dan nationale rechtsgebieden
• Regionale organisaties belast met het beheer van de oceaan hervormen
• De coördinatie, samenhang en doeltreffendheid verbeteren van de oceaangerelateerde VN-instanties

Doel 4 - Marien onderzoek, monitoring, evaluatie, technologie en kennisuitwisseling uitbreiden om betere gewapend te zijn om allerlei uitdagingen aan te pakken en de oceaan duurzaam te beheren

• Institutionele capaciteit en menselijke vaardigheden verder ontwikkelen voor het observeren, opvolgen en onderzoeken van de oceaan en het mariene leefmilieu en de evaluatie verbeteren van de uitvoering van internationale engagementen

A Blueprint for Ocean and Coastal Sustainability

A Blueprint for Ocean and Coastal Sustainability (Summary)

Plan pour la durabilité de l'océan et des zones côtières (Resumé)

De VN-Conferentie over duurzame ontwikkeling (Rio+20) biedt de wereld een unieke kans om duurzame ontwikkeling nogmaals bovenaan op de agenda te zetten. De drie belangrijkste doelstellingen van deze conferentie zijn: een hernieuwd politiek engagement voor duurzame ontwikkeling garanderen, de resultaten en hiaten van de overeengekomen afspraken evalueren, en nieuwe uitdagingen aangaan. De twee thema's van de conferentie zijn: groene economie in het kader van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding, en een institutioneel raamwerk voor duurzame ontwikkeling. Rio+20 vindt plaats van 20-22 juni 2012 in Rio de Janeiro, Brazilië.

We hoeven niet van nul te beginnen. De principes die zijn vastgelegd in de Agenda 21 tijdens de wereldtop in Rio twintig jaar geleden, blijven van kracht. De context is wel veranderd: er zijn nieuwe uitdagingen ontstaan en nieuwe gevaren gerezen. Denken we maar aan de toenemende sociale ongelijkheid, de bevolkingsgroei, de voortschrijdende klimaatverandering, de toenemende milieuvervuiling, het niet-duurzame gebruik van zoetwater, het leegvissen van de zeeën en het toenemende aantal rampen veroorzaakt door de natuur en door de mens.

De armste, kwetsbaarste en meest gemarginaliseerde samenlevingen krijgen de hardste klappen. Ze hebben bovendien het meest te lijden onder de financiële, energie-, voedsel- en milieucrisis. Dit alles doet serieuze twijfels rijzen over de betrouwbaarheid van de huidige ontwikkelingsmodellen.

We hebben een ontwikkelingsmodel nodig dat uitgaat van individuele waardigheid, dat gericht is op menselijke groei en dat overtuigende antwoorden biedt op de complexe sociale, economische en milieuvraagstukken die we nu het hoofd moeten bieden. We hebben nieuwe indicatoren nodig om ons te leiden en nieuwe maatregelen om vooruitgang te boeken. Echt duurzame groei is inclusief, is gericht op sociale gelijkheid en heeft respect voor natuur en milieu. De mantra "eerst groeien, later de rommel opruimen" houdt niet langer stand - niet voor rijke landen en niet voor arme landen. De tijd dat we moeilijke beslissingen voor ons uit konden schuiven, is voorbij. Er zijn geen sluipwegen meer, we moeten recht op ons doel af.

We moeten werken aan een inclusieve, groene samenleving en economie door te investeren in menselijke ontwikkeling en sociaal kapitaal. Nieuwe uitdagingen vereisen vernieuwende oplossingen die ook gebruikmaken van inheemse kennis voor duurzame ontwikkeling. Deze zullen voortspruiten uit een andere manier van denken en handelen van mensen van alle leeftijden en levensbeschouwingen. Geen enkele samenleving mag mensen aan de kant laten staan. In een groene samenleving krijgen mannen en vrouwen gelijke kansen om een bijdrage te leveren aan een duurzamere toekomst. We hebben dus een verandering van cultuur nodig om de klimaatverandering aan te kunnen pakken.

UNESCO zal tijdens Rio+20 een visie naar voren brengen voor duurzame ontwikkeling die gebaseerd is op de hervormende kracht van onderwijs, wetenschappen, cultuur en de media. Wat deze visie behelst en hoe de Organisatie zich inzet om deze in de praktijk te brengen, lees je in het rijkelijk met feiten & cijfers en praktijkvoorbeelden geïllustreerde boekje Van een groene economie naar een groene samenleving dat is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen.

Onderwijs: de eerste stap

Onderwijs is een van de beste wapens in de strijd tegen armoede en ongelijkheid. Elk jaar onderwijs verhoogt de individuele inkomsten met 10 %. In onderwijs gaat het in wezen om waarden. Het opent deuren om de wereld beter te begrijpen en om te kunnen handelen. Onderwijs voor duurzame ontwikkeling is de voedingsbodem voor houdingen en gedragingen met het oog op een nieuwe, duurzame cultuur. Via het onderwijs moeten nieuwe kennis en vaardigheden worden ontwikkeld en overgedragen. Technische en beroepsopleidingen moeten de nodige competenties en instrumenten aanreiken die nodig zijn voor een groene economie.

De wetenschap als brandstof voor groene hervormingen

De wetenschap kan antwoorden bieden op een groot aantal complexe vraagstukken. Daarom moeten we de wetenschap mobiliseren. We moeten landen helpen bij de opbouw van capaciteit, bij het uitstippelen van nationale beleidslijnen op het vlak van wetenschap, technologie en techniek, en bij het opzetten van internationale netwerken. Groene technologie en vaardigheden moeten worden gedeeld en verspreid. Hernieuwbare energie is fundamenteel. De huidige uitdagingen gaan over de grenzen van de verschillende disciplines heen en omvatten de volledige cyclus van vernieuwing - van onderzoek en kennisontwikkeling tot de toepassing ervan. Wetenschap, technologie en innovatie moeten de brandstof vormen voor ons streven naar een meer evenwichtige en duurzame ontwikkeling.

Cultuur: een drijvende kracht

Nieuwe benaderingen van duurzame ontwikkeling zullen enkel effect hebben als ze in de context worden ingebed. Cultuur moet vanaf het begin een wezenlijke rol spelen in deze ontwikkeling - het achteraf overgieten met een cultuursausje heeft geen enkele zin. Cultuur is op zich eindeloos hernieuwbaar en dus een belangrijke bron van innovatie. In 2009 zorgde cultuur voor banen en inkomsten met een waarde van 1,3 biljoen dollar. De culturele industrie groeit, maar heeft nog steun nodig om zich verder te kunnen ontwikkelen tot een krachtige hefboom voor economische ontwikkeling, sociale samenhang en milieubescherming. Dat betekent onder andere dat we traditionele kennissystemen en praktijken meer moeten waarderen en gebruiken.

Een informatierevolutie voor een groene evolutie

Groene hervormingen zullen in belangrijke mate afhangen van de media om goed onderbouwde beleidsbeslissingen mogelijk te maken. Daarom moeten we werken aan de capaciteitsopbouw van mediaprofessionals om issues in verband met duurzame ontwikkeling te onderzoeken en erover te berichten. We moeten de vrije, onafhankelijke en pluralistische media ondersteunen bij de bewustmaking van het grote publiek en het streven naar solidariteit.

Groen kan niet zonder blauw

Onze zeeën en hun rijkdommen worden vervuild en geplunderd. En het zijn juist de zeeën die onze aarde bewoonbaar maken voor mensen. Bovendien zijn ze belangrijk voor onze economie en vormen ze voor heel wat mensen een bron van inkomsten:  zee- en kustrijkdommen en de daarmee samenhangende industrieën zijn goed voor meer dan 5 % van het BBP. Om de snelle achteruitgang van onze zeeën tegen te gaan, moet Rio+20 dringend een nieuw beleid uitstippelen.

Ongeveer 80 % van de wereldbevolking leeft in gebieden waar de drinkwatervoorziening niet is gegarandeerd. Tegen 2025 zal naar schatting 60 percent van de wereldbevolking in gebieden leven waar een ernstig gebrek aan drinkwater zal zijn, en evenveel mensen zullen geen toegang hebben tot adequate sanitaire voorzieningen. Rio +20 moet een nieuwe impuls geven aan een beter en rechtvaardiger beheer van de zoetwaterbronnen op deze aarde.

We moeten de natuur koesteren en de biodiversiteit beschermen. De huidige, wereldwijde vraag naar rijkdommen van de aarde overschrijdt het natuurlijke aanbod van onze planeet met naar schatting 20 %. We moeten ons inzetten voor het behoud en dus het duurzaam gebruik van de biodiversiteit en de ecosystemen op deze aarde. Hiervoor zijn een duidelijker beleid en een betere samenwerking op nationaal en regionaal niveau noodzakelijk.

Rio+20 moet de geschiedenis in gaan als een keerpunt - als het begin van een wereldwijde groene hervorming. Dit is de visie van UNESCO en die draagt al onze inspanningen om gebruik te maken van onderwijs, wetenschap, cultuur, informatie en communicatie voor een duurzame toekomst.

Van een groene economie naar een groene samenleving (80 p.) is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en gratis te verkrijgen via info@unesco-vlaanderen.be

Download de publicatie Van een groene economie naar een groene samenleving - UNESCO's inzet voor duurzame ontwikkeling

• Overzicht van UNESCO's bijdrage aan Rio+20
• Het Team Duurzame Ontwikkeling van het Departement Diensten van het Algemeen Regeringsbeleid van de Vlaamse Overheid verzorgt een nieuwsoverzicht in de aanloop naar Rio+20
• Officiële website van Rio+20 United Nations Conference on Sustainable Development

In UNESCO info 84 lees je onder meer:

40 jaar Werelderfgoedconventie: De Werelderfgoedlijst is het uithangbord bij uitstek van UNESCO. Veertig jaar na haar goedkeuring, blijft de Werelderfgoedconventie een van de meest gerespecteerde instrumenten om de bescherming van ons erfgoed te verzekeren en richt ze zich steeds meer op duurzame ontwikkeling in het algemeen.

De weg naar democratie in Egypte: UNESCO hield een debat om de balans op te maken van de Arabische lente en om te onderzoeken welke weg Egypte naar echte democratie kan leiden.

Bouwen aan een groene maatschappij: Juni belooft een cruciale maand te worden voor duurzame ontwikkeling. UNESCO spant zich in om beleidsmakers maximaal te motiveren om duidelijke engagementen aan te gaan en om eens en altijd echt te kiezen voor duurzame ontwikkeling.

Strijd tegen droogte in de Hoorn van Afrika: Vlaanderen steunt UNESCO bij het aanreiken van oplossingen om de droogte in de Afrikaanse Hoorn te bestrijden.

De koningin van de informatie: Doorheen alle ontwikkelingen in de wereld en in de informatie- en communicatietechnologie wist radio zich steeds aan te passen en zijn relevantie te behouden. Vandaar, een Wereldradiodag.

Je moedertaal spreken is geen handicap: Het besef groeit dat inheemse moedertalen niet minderwaardig zijn, een belangrijke stap in de richting van echt intercultureel onderwijs.

De school naar kinderen brengen: Kinderen in afgelegen gebieden in Laos kunnen vaak niet zelf naar school gaan, dus helpt UNESCO om de school tot bij hen te brengen.

Kusterosie is kopbreker in West-Afrika: Nieuw project van de Intergouvernementele Oceanografische Commissie van UNESCO wil oplossingen bieden voor een probleem dat de ontwikkeling en de toekomst van kustgebieden en hun bevolking hypothekeert.

Haïti twee jaar na de aardbeving: Twee jaar geleden sloeg het noodlot ongenadig hard toe in Haïti met een verwoestende aardbeving. UNESCO ging meteen aan de slag om mee te werken aan de heropbouw maar er is nog een lange weg af te leggen naar het herstel.

Download UNESCO info 84

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

"Vrouwen in landelijke gebieden worden al te vaak naar de marge verdrongen en moeten het hoofd bieden aan grote uitdagingen als ze hun mensenrechten willen uitoefenen, zichzelf willen ontplooien of hun ambities nastreven," zo zegt UNESCO directeur-generaal Irina Bokova ter gelegenheid van Vrouwendag (8 maart).

Families in landelijke gebieden met een vrouw als gezinshoofd behoren tot de meest kwetsbare groepen onder de 1,4 miljard mensen die in extreme armoede leven in ontwikkelingslanden. Vrouwen en meisjes maken 60 procent uit van de mensen in de wereld die chronisch honger lijden.

Atlas over onderwijskansen voor vrouwen

UNESCO grijpt Vrouwendag dit jaar aan om een gratis interactieve atlas te lanceren over de educatieve uitdagingen waarmee vrouwen wereldwijd kampen - en in landelijke gebieden in het bijzonder. In Burkina Faso bijvoorbeeld, gaat slechts 22 procent van de plattelandsmeisjes naar school, in tegenstelling tot 72 procent van de meisjes en 82 procent van de jongens die in steden wonen. En in Marokko, waar de voorbije jaren veel vooruitgang is geboekt betreffende de verschillen op basis van geslacht in het onderwijs, hebben vrouwen nog steeds achterstand op de mannen. Iets meer dan de helft van de mannen (55 procent) in plattelandsgebieden genoot minstens vijf jaar onderwijs, tegenover iets meer dan een derde van de vrouwen (37 procent).

Vrouwen en meisjes die in landelijke gebieden wonen, krijgen wereldwijd de minste onderwijskansen. UNESCO schat dat ongeveer 80 procent van de 67 miljoen kinderen die geen onderwijs volgen, in landelijke gebieden woont. En meisjes vormen de grootste groep in dit aantal. Jonge meisjes van arme afkomst op het platteland hebben de minste kans van om het even welke sociale klasse om naar school te gaan of ooit toegang te krijgen tot onderwijs. Het analfabetisme op het platteland is bijna dubbel zo groot in landelijke dan in stedelijke gebieden. Dit alles bemoeilijkt het realiseren van ontwikkelingsdoelen en zet een rem op de ontwikkeling van landelijk streken. Het verbeteren van het onderwijs voor vrouwen en meisjes in landelijke gebieden is van groot belang voor zowel het bereiken van gendergelijkheid als voor het bestrijden van armoede.

Vrouwen maken het nieuws

Een jaarlijks weerkerend initiatief ter gelegenheid van Vrouwendag is Women Make the News, dat gericht is op het promoten van gendergelijkheid in de media. Ook hier ligt de focus dit jaar op plattelandsvrouwen, meer bepaald op hun toegang tot informatie. Er zal worden gekeken naar welke beleidsmaatregelen en goede praktijkvoorbeelden er bestaan om de toegang tot media en informatie te verbeteren, vooral voor vrouwen die in landelijke gebieden wonen.

• De UNESCO Wereldatlas over gendergelijkheid in het onderwijs
• Vrouwen maken het nieuws 2012

Boodschap van UNESCO directeur-generaal Irina Bokova n.a.v. Internationale Vrouwendag 8 maart 2012

Het Bureau dat UNESCO's Internationaal Programma voor de Ontwikkeling van Communicatie (IPDC) in goede banen leidt, kwam vorige week bijeen op de hoofdzetel van de Organisatie in Parijs om zich te buigen over ingediende projectvoorstellen. Het Bureau kende een totaal bedrag van 2 miljoen dollar toe aan 83 projecten verspreid over vier continenten. Het gaat om projecten die de ontwikkeling van de media willen bevorderen in Afrika (33 projecten), in Azië en het gebied van de Stille Oceaan (21), Latijns-Amerika en de Caraïben (18) en in de Arabische wereld (11). Er is ook steun toegekend aan een interregionaal project.

De ondersteunde projecten sluiten allemaal aan bij de prioriteiten van het IPDC, namelijk het bevorderen van de vrijheid van meningsuiting en het mediapluralisme, het ontwikkelen van gemeenschapsmedia en het aanscherpen van de professionele vaardigheden van journalisten.

Een project in Kenia zal opleiding verschaffen aan de medewerkers van vijf lokale radiozenders om luisteraars aan te zetten om te participeren in debatten rond thema's zoals goed bestuur, mensenrechten en gendergelijkheid. Een ander project in Oost-Timor zal de oprichting van de eerste Persraad in het land begeleiden, wat zal leiden tot zelfregulering van de media en hogere professionele standaarden voor journalisten.

In Colombia krijgen 15 journalisten die berichten over drugshandel en georganiseerde misdaad, een opleiding over onderzoeksjournalistiek en over hoe ze zichzelf beter kunnen beschermen tegen represailles. En in Algerije krijgt de internetradio Voix de femmes, een initiatief van een nationale vereniging van vrouwen uit de media, steun onder de vorm van opleidingen en materiaal om aldus de inspanningen ter bevordering van gendergelijkheid alle kansen te geven.

Op een na worden alle geselecteerde projecten gefinancierd door het IPDC dat zijn fondsen verzamelt door middel van bijdragen van UNESCO-lidstaten. Noorwegen stelt extra middelen ter beschikking van het IPDC ter ondersteuning van een project gericht op het vergroten van de vrijheid van de media in Tunesië.

Het IPDC is een multilateraal platform binnen de Verenigde Naties dat het pad wil helpen effenen voor vrije, onafhankelijke en pluralistische media in ontwikkelingslanden en landen in overgang. Het Bureau ervan bestaat uit acht vertegenwoordigers van UNESCO-lidstaten met bijzondere expertise op het gebied van de prioriteiten van het IPDC.

De volledige lijst van goedgekeurde projecten

• Het International Programme for the Development of Communication (IPDC) van UNESCO
• Het werk van UNESCO op het vlak van mediaontwikkeling

Jongeren zijn van essentieel belang om de toekomst vorm te geven en daarom moeten ze zich ten volle kunnen ontplooien. UNESCO wil jongeren daarbij helpen door hen een stem te geven, te beantwoorden aan hun verwachtingen en ideeën en door hen te assisteren om vaardigheden aan te leren waar ze een leven lang nut van ondervinden.

Vanuit deze doelstelling organiseert UNESCO, in samenwerking met de Goi Peace Foundation uit Japan, jaarlijks een internationale opstelwedstrijd voor jongeren waarbij ze hun ideeën kunnen delen over hoe we concepten zoals vredescultuur en duurzame ontwikkeling in de praktijk kunnen brengen. De wedstrijd wil de samenleving inspireren om te leren van jongeren en na te denken over hoe elk van ons een verschil kan maken in de wereld.

Het thema van dit jaar is Creating the Future We Want. De toekomst begint immers bij onze visie. De wedstrijd polst naar welke toekomst jongeren willen creëren voor zichzelf en de wereld. En naar hoe ze denken deze dromen en ideeën om te zetten in realiteit.

De wedstrijd staat open voor iedereen tot en met 25 jaar. Inzendingen moeten 800 woorden of minder tellen en geschreven zijn in het Engels, Frans, Spaans of Duits. De deadline is 30 juni 2012. Er zijn geldprijzen te winnen en diegene die de hoofdprijs wegkaapt, mag zijn prijs op kosten van de organisatoren gaan ophalen in Japan.

Lees de oproep en de richtlijnen voor de wedstrijd

• Lees de winnende opstellen van vorig jaar
• Registreer je deelname aan de wedstrijd

"De VN-Veiligheidsraad is gisteren bijeengekomen in New York om de situatie in Syrië te bespreken… "Mitt Romney versloeg zijn rivaal Newt Gingrich in Florida…" Overal ter wereld worden mensen wakker met de radio. Vergeet televisie, tablets of computers, de dag start bijna altijd met het radionieuws. Ruisend en krakend of kristalhelder, radio is de eerste bron van informatie.

De vooruitgang en veranderingen op het gebied van informatie zijn niet te vergelijken met de vooruitgang en veranderingen op het vlak van mobiliteit. De auto mag dan wel alle andere vormen van transport naar de achtergrond hebben verwezen, de voorspelde dood van de radio is, om Mark Twain te parafraseren "sterk overdreven." Televisie, internet, Facebook en tablets zijn er niet in geslaagd om de radio te verdringen. Het is een medium dat het nieuws blijft brengen en maken.

In tegendeel, radio hielp nieuwe informatie- en communicatietechnologieën om een groter publiek te vinden. Dankzij podcasts is radio niet langer een vluchtig medium. Je kan nu luisteren naar een programma dat je hebt gemist en anders nooit zou hebben gehoord, waardoor radio als het ware het eeuwige leven kreeg.

Planeet radio

Nieuwe technologieën die radio naar de kroon wilden steken, maakten het medium universeel. Vandaag kan je, zonder er dure of ingewikkelde apparatuur voor nodig te hebben, eenvoudigweg je computer opstarten en luisteren naar de meest lokale of afgelegen radiozenders. De radiofonische planeet is slechts een muisklik verwijderd met als enige horde de linguïstische toren van Babel.

Vanuit je luie zetel in Brussel kan je met je laptop of iPad luisteren naar Amy Goodman in New York met haar programma Democracy Now!, het radionieuws volgen van radio Cooperativa in Santiago (Chili) of afstemmen op FM Radio Sen in Dakar (Senegal).

Radio wist te overleven omdat het een van de meest goedkope en meest toegankelijke technologieën is. Een radiostation bouwen of een studio inrichten is bijna altijd haalbaar,  zelfs in de meest arme of geïsoleerde gemeenschappen en ook de aanschaf van een radiotoestel is geen onoverkomelijk obstakel.

Meer nog, en minstens even betekenisvol, is het feit dat radio alle mediaontwikkelingen overleefde omdat hij telkens weer zijn nut wist te bewijzen. In veel landen bleven radiostations, vooral deze van openbare omroepen, een gerespecteerd platform voor informatie en democratisch debat.

Op sleutelmomenten gedurende de dag, vooral in de ochtend, is radio "de opinie". Radio biedt de feiten en de ideeën die de dag zullen beheersen. 's Avonds, wanneer veel mensen voor de televisie zitten, neemt radio de tijd om af te stemmen op de wereld, mensen en gemeenschappen. Er is plaats voor niches, uitwisseling, cultuur en entertainment en zodoende voor echte diversiteit terwijl er op televisie, zoals Bruce Springsteen zingt "57 channels and nothin' on" is.

Sociale banden smeden

In de armste landen brengt radio niet enkel het nieuws van de dag. Het is een hefboom voor ontwikkeling, respect voor de mensenrechten en burgerparticipatie. Gemeenschapsradiozenders smeden sociale banden, onderwijzen, informeren en bieden voorlichting. Daardoor is radio een essentieel onderdeel van het maatschappelijk weefsel.

"Radio," zo zegt Mohamed Keita, vertegenwoordiger voor Afrika ten zuiden van de Sahara in het Committee to Protect Journalists (CPJ), "is het medium met de hoogste penetratiegraad in Afrika. Gemeenschapsradio in het bijzonder gaf een stem aan de lokale bevolking die werd gemarginaliseerd door de commerciële media."

De waarden die aan de basis liggen van radio kunnen het lot van landen en bevolkingen bepalen. Het is ten dele door de radio dat Hitler erin slaagde om de massa aan zijn wil te onderwerpen. Haatradio zoals RTLM (Radio Télévision Libre des Mille Collines) in Rwanda in 1994 toonde zijn verwoestende potentieel aan in een samenleving waarin verschillende identiteiten elkaar naar het leven stonden.

Maar radiozenders droegen eveneens bij tot het uitdragen van vrede en het verzoenen van gemeenschappen. Met onpartijdige informatie en pluralisme, slaagden de "vredesradio's" van de VN er in Sierra Leone en Congo in om een tegenvoorbeeld te tonen. "Tijdens humanitaire crisissen of conflicten zijn radiostations vaak gebruikt om mensen te helpen om hun familie terug te vinden, om informatie te bieden over veiligheid en om aan te geven waar mensen terecht kunnen voor hulp," zegt Mohamed Keita. "In Oost-Congo gaven vrouwelijke radiojournalisten een stem aan de slachtoffers van seksueel misbruik. En soapseries op de radio helpen om gemeenschappen te verzoenen en vrede op te bouwen."

Vrijheid

De vrijheid om uit te zenden is van cruciaal belang. Radio kan zijn rol slechts ten volle spelen als journalisten onbevreesd en in alle vrijheid kunnen werken. Maar autoritaire regimes controleren en censureren keer op keer de radio's die berichten over hun misbruiken en excessen omdat ze zich maar al te zeer bewust zijn van de impact van "populaire" media. Ze stoppen niet bij het opdoeken van radiozenders en het lastigvallen en bedreigen van journalisten. Ze verstoren ook de ether om roet in het eten te gooien van zij die een achterpoortje vonden en toch onafhankelijke informatie uitzenden voor een aan censuur onderworpen bevolking.

Wereldradiodag (13 februari) is een mooi eerbetoon aan een flexibel en roestbestendig medium dat zich aanpaste aan een veranderende wereld. Deze dag moet er ook een zijn voor het vieren van de vrijheid van radiojournalistiek want het is dankzij deze vrijheid dat de radio de koningin van de informatie is.

Jean-Paul Marthoz schreef dit artikel ter promotie van Wereldradiodag.
De auteur is adviseur van het Commitee to protect Journalists (New York), columnist internationale politiek voor de krant Le Soir en vice-voorzitter van de divisie Europa en Centraal-Azië van Human Richts Watch. Hij doceert internationale journalistiek aan de UCL (Louvain-la-Neuve) en informatie-ethiek aan het Institut des Hautes Etudes des Communications Sociales in Brussel.

• Alles over Wereldradiodag bij UNESCO
• Radioboodschap van UNESCO directeur-generaal Irina Bokova naar aanleiding van Wereldradiodag
• Radioarchief van UNESCO naar aanleiding van Wereldradiodag
• UNESCO steunt gemeenschapsradio
• UNESCO Radio-in-a-box voor hulp in noodgebieden

In UNESCO info 83 lees je onder meer:

Ook UNESCO heeft nu haar Palestijnse kwestie: Op het eindejaarsmenu van UNESCO staan gebakken peren. Nadat de lidstaten van de Organisatie stemden voor de toetreding van Palestina, zetten de Verenigde Staten de financiering van UNESCO stop waardoor er een gat van ruim 20 procent ontstond in de begroting.

Inzetten op vredescultuur en duurzame ontwikkeling: Tijdens het eerste Leidersforum over de toekomstige invulling van het mandaat van UNESCO, dient Vlaanderen zich aan als een trouwe partner voor het uitdragen van een vredesboodschap en het bevorderen van duurzame ontwikkeling.

Helemaal ga ga voor radio: De Algemene Conferentie van UNESCO keurde een voorstel goed om voortaan jaarlijks een Wereldradiodag te vieren om het potentieel en de vele toepassingen van het medium onder de aandacht te brengen.

Bijdragen tot het duurzaam beheer van oceanen en kustgebieden: Het UNESCO/IOC Project Office for IODE in Oostende trekt de kaart van het afstandsonderwijs om wereldwijd de expertise over het beheer van oceanografische data en informatie te vergroten.

Hoe jongeren verandering sturen: Ruim 200 jongeren wisselden ideeën uit over hoe ze de wereld kunnen beïnvloeden en hoe UNESCO hen daarbij kan ondersteunen.

UNESCO@vlaanderen: immaterieel & roerend erfgoed

Het borgen van immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen: Sinds ons land in 2006 toetrad tot de UNESCO-Conventie voor de borging van het immaterieel cultureel erfgoed, werkt Vlaanderen een beleid uit dat de geest van het verdrag weerspiegelt.

Rijkgeschakeerde waaier van immaterieel cultureel erfgoed: Een korte voorstelling van de elementen die voor ons land zijn uitgestald in de wereldetalage van het immaterieel cultureel erfgoed.

Ludodiversiteit in Vlaanderen en elders: De wijze waarop Vlaanderen de voorwaarden schept om volkssporten te laten gedijen, is door UNESCO erkend als een project dat wereldwijd inspiratie kan bieden voor het borgen van immaterieel cultureel erfgoed.

Documentair erfgoed in Vlaanderen: Vlaanderen beschikt over twee internationaal gerenommeerde archieven die een uniek inzicht bieden in de ontwikkeling van de internationale handelsbetrekkingen en de geschiedenis van de boekdrukkunst.

Download UNESCO info 83

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

De lidstaten van UNESCO besloten tijdens de 36ste bijeenkomst van de Algemene Conferentie, van 25 oktober tot 10 november 2011, om voortaan op 13 februari Wereldradiodag te vieren. De datum herinnert aan de eerste uitzending van VN Radio in 1946. Wereldradiodag wordt toegevoegd aan de lijst van officiële internationale dagen die uitgaan van de Verenigde Naties.

De talrijke voordelen van radio

Het initiatief om jaarlijks een Wereldradiodag te houden, komt van Spanje, daarin aangemoedigd door de Academia Española de la Radio. Het is ingegeven door de populariteit van radio en zijn unieke kwaliteiten als een relatief goedkope technologie - zowel voor uitzenden als ontvangen - waarmee een internationaal, nationaal en lokaal publiek kan worden aangesproken. Omdat radioproductie relatief eenvoudig en goedkoop is, heeft het medium bewezen ideaal te zijn om in te zetten in gebieden waar veel analfabetisme is of om bijzondere doelgroepen te bereiken zoals linguïstische of culturele minderheden. Bovendien is radio in veel streken het enige medium waarover mensen beschikken en zeker het enige dat open staat voor meningen van vrouwen, jongeren en armen. Radio is ook een essentieel onderdeel bij systemen die waarschuwen voor nakende natuurrampen en bij hulpverlening achteraf. En door de mogelijkheden van de digitale technologie maakt radio een evolutie door die nieuwe vormen mogelijk maakt zoals internetradio en podcasts die toegankelijk zijn via computers en mobiele toestellen zoals gsm's of muziekspelers en zo een bredere verspreiding in de hand werken.

Ondanks de vele voordelen van radio, wordt het potentieel ervan niet ten volle benut. Ongeveer een miljard mensen blijven verstoken van radio ook al worden er voortdurend innovatieve toepassingen voor gevonden. Er is dus nog ruimte zat voor het vergroten van de belangstelling en de steun voor radio, onder meer om het uitwisselen van ideeën en goede voorbeeldpraktijken te bevorderen. Alhoewel radio voor miljarden mensen het enige toegankelijke massamedium is, dreigt het te worden overvleugeld door digitale technologieën die hoog op de internationale agenda staan ingeschreven. Een Wereldradiodag kan het belang van het medium beklemtonen en een stimulans geven aan nieuwe initiatieven en toepassingen op het vlak van beleid, verspreiding en gebruik.

Wat heeft UNESCO met radio?

UNESCO beschouwt radio als een bijzonder instrument voor het uitvoeren van haar mandaat. Het helpt bij het vervullen van het engagement van de Organisatie om "de communicatiemiddelen tussen mensen te ontwikkelen en te vergroten met het oog op het verbeteren van het wederzijds begrip" en draagt bij tot de "vrije uitwisseling van ideeën in woord en beeld" om zelfs de meest afgelegen gebieden en de meest achtergestelde mensen te bereiken met educatieve en culturele programma's.

Radio speelt een grote rol in de inspanningen van UNESCO om het concept van vrije, onafhankelijke en pluralistische media zo wijd mogelijk te verspreiden. Zo zorgt de Organisatie onder meer voor de verspreiding van eenvoudige uitzendplatforms (de zogenaamde Radio-in-a-box opstartkits met kortegolf- en satellietradio's) in afgelegen gebieden en leidt ze mensen op om ermee om te gaan. Daarbij gaat zowel aandacht naar de louter technische aspecten als naar de inhoudelijke invulling van radio-uitzendingen.

Doelstellingen van Wereldradiodag

Het was UNESCO directeur-generaal Irina Bokova die voorstelde om Werelradiodag te houden op 13 februari. Met de viering van de dag wil de Organisatie mensen en media meer bewust maken van het belang van radio, overheden aanzetten om informatie beschikbaar te maken via radio, en netwerking en samenwerking tussen radiozenders wereldwijd stimuleren.

Het concept van de Wereldradiodag is vooraf afgetoetst bij allerlei betrokken partijen zoals vakorganisaties, openbare en commerciële radio-omroepen, relevante ngo's, stichtingen, bilaterale ontwikkelingsagentschappen, de lidstaten van UNESCO en verschillende agentschappen, fondsen en programma's binnen de Verenigde Naties. Daaruit bleek dat er een breed draagvlak bestond voor de viering van een Werelradiodag waarvoor men animo wil creëren door het gebruik van sociale media, jaarlijkse overkoepelende thema's, gelegenheidsuitzendingen, enz…

• Alles over Wereldradiodag bij UNESCO
• Wereldradiodag op Facebook
• Wereldradiodag op Twitter

Educatie voor duurzame ontwikkeling kan op bijzonder veel belangstelling rekenen. Naarmate het bewustzijn groeit dat de klimaatverandering onomkeerbaar is en dat de gevolgen ervan zich steeds harder laten voelen, groeit het besef dat we allemaal ons steentje zullen moeten bijdragen willen we onze levenskwaliteit behouden en mensen in ontwikkelingslanden en opkomende economieën een uitzicht bieden op een betere toekomst.

Maar wat is educatie voor duurzame ontwikkeling? Welke onderwerpen dienen er aan bod te komen en hoe breng je de boodschap het best over zodat er daadwerkelijk gedragsverandering uit voortvloeit? Het antwoord staat te lezen op 11 kaarten die verzameld zijn in een map.

De kaarten zijn geïllustreerd met tekeningen en schilderijen die kinderen van over de hele wereld maakten rond het thema 'vrede'. Elke kaart beeldt een aspect van educatie voor duurzame ontwikkeling uit en toont hoe kinderen denken over een betere en meer eerlijke toekomst. Elke kaart bevat ook een kort woordje uitleg in verband met educatie voor duurzame ontwikkeling.

Als je de boodschap begrepen hebt, kun je de fiches als postkaart verzenden om ook kennissen te overtuigen van het belang van educatie voor duurzame ontwikkeling en om hen aan te sporen om bewuste, meer duurzame, keuzes te maken in hun consumptiepatroon en levenswijze.

De kaartenset Educatie voor duurzame ontwikkeling door kinderogen is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Het Mens- en Biosfeerprogramma van UNESCO (MAB) voert al veertig jaar lang onderzoek naar innovatieve methoden om natuurbehoud en de bescherming van biodiversiteit te verzoenen met sociale en economische ontwikkeling. Het werkte met andere woorden reeds aan duurzame ontwikkeling voor het begrip gedefinieerd was en algemeen ingang vond.

Het wereldwijd netwerk van biosfeerreservaten vormt het speerpunt van het MAB-programma. Biosfeerreservaten zijn bijzondere natuurgebieden die samen alle op aarde voorkomende ecosystemen vertegenwoordigen en waar duurzame ontwikkeling in de praktijk wordt gebracht door alle betrokkenen, gaande van wetenschappers tot de lokale bevolking.

Een fraaie poster, gepubliceerd door het UNESCO Platform Vlaanderen, biedt niet alleen een verfrissende en kleurrijke kijk op de natuurpracht van biosfeerreservaten maar vertelt ook meer over hoe ze werken en bijdragen tot de oplossing van globale problemen zoals klimaatverandering, het verlies aan biodiversiteit en de achteruitgang van ecosystemen.

De poster Biosfeerreservaten: toonbeelden van duurzame ontwikkeling (85 x 59 cm) is gratis te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Vandaag neemt minister-president Kris Peeters deel aan de Algemene Conferentie van UNESCO in Parijs waar hij België vertegenwoordigt tijdens het algemeen beleidsdebat. Aangezien de actieterreinen van UNESCO voornamelijk gewest- en gemeenschapsbevoegdheden betreffen, bestaat er in België een beurtrolsysteem tussen de Vlaamse en Franstalige ministers voor de vertegenwoordiging van België. De minister-president zal zijn steun betuigen aan de hervormingsplannen van UNESCO directeur-generaal Irina Bokova, om deze voor Vlaanderen prioritaire organisatie meer efficiënt en slagkrachtig te maken.

Dit jaar vindt - voor het eerst - ook een leidersforum plaats, dat zich buigt over de vraag hoe UNESCO kan bijdragen aan vredescultuur en duurzame ontwikkeling. Deze bijeenkomst wil de interactie tussen staatshoofden en regeringsleiders versterken en hen meer betrekken bij reflecties en discussies over de toekomstige oriëntatie van UNESCO. Minister-president Peeters zal tijdens dit forum een uitgebreid publiek van ministers en ambassadeurs toespreken, waarbij hij de nadruk zal leggen op Vlaamse prioriteiten zoals de herdenking van WO I, onderwijs voor duurzame ontwikkeling, water en biodiversiteit.

Aansluitend opent minister-president Peeters ook de UNESCO-tentoonstelling over de gevolgen van klimaatverandering op het werelderfgoed.

• Volg het verloop van de 36ste Algemene Conferentie van UNESCO.

Vertegenwoordigers van de 193 lidstaten van UNESCO komen van 25 oktober tot 10 november 2011 samen op de hoofdzetel van de Organisatie in Parijs. Deze Algemene Conferentie maakt het programma en de begroting van UNESCO voor de komende twee jaar op.

Uit het ontwerp van het programma dat de lidstaten bespreken, blijkt dat UNESCO zich in 2012 en 2013 zal focussen op duurzame ontwikkeling en vredescultuur. In haar activiteiten zal de Organisatie de nadruk leggen op de gelijkheid tussen vrouwen en mannen, Afrika, jongeren, Onderwijs voor Allen (Education for All - EFA), de minst ontwikkelde landen, kleine eilandstaten in ontwikkeling en de meest kwetsbare groepen van de samenleving.

De Algemene Conferentie zal eveneens de eerste krijtlijnen uittekenen voor de volgende middellange termijnstrategie van de Organisatie voor de periode 2014-2019.

Het hete hangijzer van deze Algemene Conferentie is het verzoek van Palestina om lid te worden van UNESCO. Eerder deze maand adviseerde de Uitvoerende Raad van UNESCO om Palestina te laten toetreden tot de Organisatie. Vooral de Verenigde Staten zijn sterk gekant tegen een toetreding van Palestina op dit moment en stellen hun verder lidmaatschap van de Organisatie openlijk in vraag.

• Volg het verloop van de 36ste Algemene Conferentie van UNESCO.

De Uitvoerende Raad van UNESCO kwam samen van 21 september tot 6 oktober 2011. De Raad boog zich onder meer over de kandidatuur van Palestina om toe te treden tot de Organisatie, over UNESCO's strategie voor Afrika en over de erkenning van twee nieuwe internationale dagen.

Lidmaatschap Palestina

Op de voorlaatste dag van de 187ste bijeenkomst van de Uitvoerende Raad stemden de 58 leden over de kandidatuur van Palestina om lid te worden van UNESCO. De 40 stemmen voor, vier tegen en 14 onthoudingen, betekenen een positief advies van de Uitvoerende Raad. Als tweederden van de leden van de Algemene Conferentie (26 oktober tot 10 november) voor het lidmaatschap van Palestina stemmen, krijgt de Organisatie er een lidstaat bij.

Prioriteit Afrika

De Uitvoerende Raad stemde ook in met de voorstellen om de strategie van UNESCO voor Afrika bij te sturen, onder meer door het netwerk van veldkantoren van UNESCO op het continent uit te breiden. "UNESCO legt sterk de nadruk op Afrikaanse prioriteiten," reageert Irina Bokova, directeur-generaal van de Organisatie. "Ik ben vastberaden om in te zetten op ons Priority Africa programma om het uit te bouwen tot een doeltreffend instrument voor het ontwikkelen van onderwijs, voor het opbouwen van competenties bij jongeren waarmee ze een job kunnen vinden, en voor het vergroten van de erkenning voor Afrikaanse cultuur."

Omstreden award

Een heikel punt op de agenda van de Uitvoerende Raad was de kwestie van de UNESCO-Obiang Nguema Mbasogo Internationale Prijs voor Onderzoek in de Biowetenschappen. De stichting van de president van Equatoriaal-Guinea wil deze prijs financieren tot grote woede van mensenrechtenorganisaties. Zij wijzen op het gebrek aan onderwijs en basisvoorzieningen voor de bevolking in het land terwijl de president en zijn familie zich in weelde wentelen. De Uitvoerende Raad besloot, na een lang debat, om een werkgroep op te richten die verder onderzoek moet verrichten teneinde in de lente van 2012, bij de volgende zitting van de Uitvoerende Raad, tot een besluit te komen.

Internationale dagen

De Uitvoerende Raad riep twee internationale dagen in het leven: Wereldradiodag en de Internationale dag van de jazz. Ze zullen respectievelijk op 13 februari en 30 april gevierd worden. Wereldradiodag wil vooral de cruciale rol van radio benadrukken voor ontwikkeling, mediapluralisme en democratisch bestuur. De Internationale dag van de jazz is een kans om jazzmuziek te vieren als een "verenigende kracht" voor de toenadering tussen culturen.

• De Uitvoerende Raad van UNESCO.
• De werking van UNESCO voor Afrika.