Hoewel België een van de laatste landen in Europa was dat het verdrag ondertekende in 1996, is het sindsdien een actieve rol gaan spelen in de Werelderfgoedconventie. België heeft momenteel 11 inschrijvingen op de Werelderfgoedlijst, inclusief enkele gebieden in ondervertegenwoordigde categorieën van erfgoed zoals moderne architectuur (de herenhuizen van de architect Victor Horta en het Stocletpaleis) en industrieel erfgoed (de scheepsliften van het Canal du Centre en de belangrijkste mijnsites van Wallonië).

België was ook een van de eerste landen dat voorstelde om seriële inschrijvingen aan de Werelderfgoedlijst toe te voegen, zoals de Vlaamse Begijnhoven en de Belforten van Vlaanderen en Wallonië. Die laatste inschrijving is in 2005 uitgebreid tot een transnationale site van de Belforten van België en Frankrijk.

Internationale samenwerking

Als lid van het Werelderfgoedcomité tussen 1999 en 2003 was België een grote steun om de werkmethodes van het Comité efficiënter te maken. Tot vandaag speelt het land een actieve rol in discussies over het handhaven van de geloofwaardigheid van de Conventie. België gebruikt het verdrag ook als een instrument voor internationale samenwerking. Het heeft essentiële financiële hulp ingezet voor het behoud van de werelderfgoedsites in de Democratische Republiek Congo en ondersteunt thematische programma's van de Conventie, zoals voor maritiem en stedelijk erfgoed. Daarnaast stelde het land wetenschappelijke kennis beschikbaar door de medewerking van Belgische universiteiten en researchinstellingen.

Bovenstaande zijn niet onze woorden maar deze van Kishore Rao, directeur van het UNESCO Werelderfgoedcentrum, in zijn voorwoord bij deze publicatie. De brochure presenteert het werelderfgoed dat ons land rijk is en illustreert met concrete voorbeelden hoe er vanuit verschillende beleidsniveaus van ons land internationaal wordt samengewerkt rond de uitvoering van de Werelderfgoedconventie. Ook het belang, de algemene werking en de toekomst van de Conventie komen aan bod.

Partners

De Vlaamse UNESCO Commissie nam het initiatief voor deze publicatie die is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen. Verschillende partners waren betrokken bij de invulling van de brochure: het Federaal Wetenschapsbeleid, de Federale Ontwikkelingssamenwerking, het Waals departement voor Erfgoed, het Vlaams agentschap Onroerend Erfgoed en de Directie Monumenten en Sites van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, evenals de Frans- en Duitstalige UNESCO Commissie van België. De initiatiefnemers konden rekenen op ondersteuning van de Permanente Vertegenwoordiging van België bij UNESCO en van de Vlaamse Vertegenwoordiging in Parijs.

• De brochure Unesco Werelderfgoedconventie - Belgische inspanningen voor mondiale erfgoedzorg is gratis te bestellen bij het UNESCO Platform Vlaanderen op info@unesco-vlaanderen.be

Download de brochure Unesco Werelderfgoedconventie - Belgische inspanningen voor mondiale erfgoedzorg

Download de brochure Unesco World Heritage Convention - Belgian efforts for global heritage care

Download de brochure Unesco La convetion du patrimoine mondial - Efforts belges pur la conservation du patrimoine dans le monde

UNESCO lanceert een cursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs. De cursus stelt een reeks van zes dagprogramma's voor om jongeren de oorzaken en de gevolgen van klimaatverandering te helpen begrijpen.

De cursus haalt klimaatverandering uit de lessen wetenschap en introduceert het onderwerp in andere vakken zoals ethiek, maatschappijleer, economie, politieke wetenschap enz...

Leerkrachten kunnen individueel met de cursus aan de slag om zich te bekwamen in het onderwerp en hoe het over te brengen op leerlingen. De cursus kan ook gebruikt wordt als aanvulling bij bestaand pedagogisch materiaal, bijvoorbeeld in het kader van lerarenopleidingen.

De cursus werkt op basis van Flashsoftware. Op het scherm krijg je een handboek met handige links naar relevante informatie en illustratiemateriaal.

Het initiatief past binnen UNESCO's programma voor educatie voor duurzame ontwikkeling. Daarmee zet de Organisatie in op het vergroten van het bewustzijn over klimaatverandering en op het beter beschermen van mensen voor de schadelijke gevolgen van klimaatverandering.

Climate Change in the Classroom: onlinecursus klimaatverandering voor leerkrachten secundair onderwijs

• UNESCO en klimaatverandering
• UNESCO en educatie voor duurzame ontwikkeling
• UNESCO en leerkrachten

In UNESCO info 86 lees je onder meer:

Een nieuwe aanpak bij UNESCO: Nieuwe strategie moet de werking van UNESCO beter doen inspelen op hedendaagse uitdagingen.

Op weg naar democratie: UNESCO opende een kantoor in Tunessië. In het eerste werkjaar lag de nadruk op het stimuleren en ondersteunen van de persvrijheid en de vrije meningsuiting in het land.

61 miljoen kinderen zaten nog nooit op een schoolbank: De deur tot basisonderwijs blijft dicht voor 61 miljoen kinderen. Wereldwijd is de daling van dit aantal gestopt en in Afrika stijgt het zelfs. Dat zijn de onrustwekkende conclusies van een nieuwe UNESCO-studie, gebundeld in een online-atlas.

De kracht van geletterdheid: UNESCO bundelt getuigenissen van Iraakse burgers die een nieuwe wending aan hun leven konden geven dankzij alfabetisering.

Terugblikken om meer garanties te hebben op een vreedzame toekomst: UNESCO stelt twee projecten voor ter ondersteuning van de ontwikkeling van Holocausteducatie en onderwijs over de geschiedenis en gevolgen van volkerenmoord.

We moeten onze verantwoordelijkheid nemen: De klimaatverandering stelt ons voor de moeilijkste keuze die we ooit hebben moeten maken met betrekking tot onze impact op toekomstige generaties. Een ethische benadering van dit probleem moet tegengewicht bieden aan een louter economische aanpak.

Gezondheid oceaan niet op het spel zetten: Ingrijpen in het ecosysteem van de oceaan kan voordelen opleveren maar de gevolgen op lange termijn zijn een onbekende factor. De Intergouvernementele Oceanografische Commissie van UNESCO roept daarom op tot voorzichtigheid.

Erfgoed bewaren en burgerrechten beschermen: Digitale documenten en archieven zijn steeds meer de norm. Maar zijn we wel voldoende voorbereid om de bewaring ervan op lange termijn te garanderen en misbruiken te voorkomen? UNESCO trekt het debat internationaal op gang.

Natuurherstel in Centraal-Afrika: Vlaamse studente die stage liep bij het UNESCO Werelderfgoedcentrum, belicht enkele programma's voor de bescherming en duurzame ontwikkeling van natuurlijk erfgoed in Afrika.

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

De effecten van kusterosie tengevolge van het stijgen van het zeeniveau in de buurt van inhammen, zoals riviermonden, is tot nu toe dramatisch onderschat. Dat melden onderzoekers van het Instituut voor Watereducatie (UNESCO-IHE), de Technische Universiteit Delft (TU Delft) en het Deltares instituut. Zij hebben een meer nauwkeurige voorspellingen kunnen maken door gebruik te maken van een nieuw model dat ontwikkeld werd door wetenschapper Rosh Ranasinghe en zijn collega's.

De voorziene stijging van het zeeniveau tengevolge van de klimaatverandering zou resulteren in kustlijnen die overal ter wereld sterk teruglopen door de erosie. Het is een bekend fenomeen dat in principe kan voorspeld worden op basis van een eerder bepaalde stijging van de zeespiegel, door middel van het zogenaamde Bruun-effect.

Maar de dingen zijn ingewikkelder voor wat betreft de kustlijnen in de buurt van inhammen, zoals riviermondingen, lagunes en estuaria. Dit zijn plaatsen die onder invloed staan van nog andere factoren zoals de veranderingen in de regenval veroorzaakt door de klimaatverandering en bepaalde compenserende effecten (opvulling van het stroomgebied).

Een nieuw model

Tot nu toe ontbrak het de wetenschap aan een model dat met deze effecten kon rekening houden bij voorspellingen over de evolutie van een kustlijn. De meerderheid van de kustlijndiagnoses was enkel gebaseerd op het Bruun effect. Rosh Ranasinghe, verbonden aan het UNESCO-IHE en aan de TU Delft, is er nu in geslaagd om een nieuw model te ontwerpen dat meer nauwkeurige prognoses kan maken. Hij deed dit in samenwerking met de onderzoekers van de afdeling watertechnieken van het UNESCO-IHE, de faculteit Burgerlijk Ingenieur en Geowetenschappen van TU Delft en het kennisinstituut Deltares. Met dit model is het mogelijk om snel accurate voorspellingen te maken, binnen een paar minuten, van hoe een kustlijn zal evalueren in de buurt van inhammen als gevolg van het stijgende zeeniveau.

Het nieuwe model werd reeds toegepast op vier verschillende, representatieve, kustgebieden in Vietnam en Australië. Het onderzoek wees uit dat slechts 25% tot 50% van de verwachte verandering van de kustlijn in deze gebieden aangetoond kan worden op basis het Bruun-effect. De andere processen die optreden in de buurt van inhammen zijn minstens even belangrijk en de verandering van de kustlijn in deze gebieden als gevolg van het stijgende zeeniveau is tot nu toe sterk onderschat.

Het model maakt het mogelijk om een duidelijk verbeterde prognose te maken van de kusterosie als gevolg van een stijgend zeeniveau. Kustprojecten die binnenkort gelanceerd zullen worden, zullen voordeel kunnen halen uit dit model, wat wil zeggen dat het model een waardevolle bijdrage kan leven aan het kustbeheer en de kustplanning in de praktijk.

• Het volledige onderzoek dat het nieuwe model opleverde om kusterosie te voorspellen, is gepubliceerd in de onlineversie van 'Nature Climate Change' van zondag 2 september 2012
• Het UNESCO Instituut voor Watereducatie
• Het Waterportaal van UNESCO

De VN-Conferentie over duurzame ontwikkeling (Rio+20) biedt de wereld een unieke kans om duurzame ontwikkeling nogmaals bovenaan op de agenda te zetten. De drie belangrijkste doelstellingen van deze conferentie zijn: een hernieuwd politiek engagement voor duurzame ontwikkeling garanderen, de resultaten en hiaten van de overeengekomen afspraken evalueren, en nieuwe uitdagingen aangaan. De twee thema's van de conferentie zijn: groene economie in het kader van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding, en een institutioneel raamwerk voor duurzame ontwikkeling. Rio+20 vindt plaats van 20-22 juni 2012 in Rio de Janeiro, Brazilië.

We hoeven niet van nul te beginnen. De principes die zijn vastgelegd in de Agenda 21 tijdens de wereldtop in Rio twintig jaar geleden, blijven van kracht. De context is wel veranderd: er zijn nieuwe uitdagingen ontstaan en nieuwe gevaren gerezen. Denken we maar aan de toenemende sociale ongelijkheid, de bevolkingsgroei, de voortschrijdende klimaatverandering, de toenemende milieuvervuiling, het niet-duurzame gebruik van zoetwater, het leegvissen van de zeeën en het toenemende aantal rampen veroorzaakt door de natuur en door de mens.

De armste, kwetsbaarste en meest gemarginaliseerde samenlevingen krijgen de hardste klappen. Ze hebben bovendien het meest te lijden onder de financiële, energie-, voedsel- en milieucrisis. Dit alles doet serieuze twijfels rijzen over de betrouwbaarheid van de huidige ontwikkelingsmodellen.

We hebben een ontwikkelingsmodel nodig dat uitgaat van individuele waardigheid, dat gericht is op menselijke groei en dat overtuigende antwoorden biedt op de complexe sociale, economische en milieuvraagstukken die we nu het hoofd moeten bieden. We hebben nieuwe indicatoren nodig om ons te leiden en nieuwe maatregelen om vooruitgang te boeken. Echt duurzame groei is inclusief, is gericht op sociale gelijkheid en heeft respect voor natuur en milieu. De mantra "eerst groeien, later de rommel opruimen" houdt niet langer stand - niet voor rijke landen en niet voor arme landen. De tijd dat we moeilijke beslissingen voor ons uit konden schuiven, is voorbij. Er zijn geen sluipwegen meer, we moeten recht op ons doel af.

We moeten werken aan een inclusieve, groene samenleving en economie door te investeren in menselijke ontwikkeling en sociaal kapitaal. Nieuwe uitdagingen vereisen vernieuwende oplossingen die ook gebruikmaken van inheemse kennis voor duurzame ontwikkeling. Deze zullen voortspruiten uit een andere manier van denken en handelen van mensen van alle leeftijden en levensbeschouwingen. Geen enkele samenleving mag mensen aan de kant laten staan. In een groene samenleving krijgen mannen en vrouwen gelijke kansen om een bijdrage te leveren aan een duurzamere toekomst. We hebben dus een verandering van cultuur nodig om de klimaatverandering aan te kunnen pakken.

UNESCO zal tijdens Rio+20 een visie naar voren brengen voor duurzame ontwikkeling die gebaseerd is op de hervormende kracht van onderwijs, wetenschappen, cultuur en de media. Wat deze visie behelst en hoe de Organisatie zich inzet om deze in de praktijk te brengen, lees je in het rijkelijk met feiten & cijfers en praktijkvoorbeelden geïllustreerde boekje Van een groene economie naar een groene samenleving dat is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen.

Onderwijs: de eerste stap

Onderwijs is een van de beste wapens in de strijd tegen armoede en ongelijkheid. Elk jaar onderwijs verhoogt de individuele inkomsten met 10 %. In onderwijs gaat het in wezen om waarden. Het opent deuren om de wereld beter te begrijpen en om te kunnen handelen. Onderwijs voor duurzame ontwikkeling is de voedingsbodem voor houdingen en gedragingen met het oog op een nieuwe, duurzame cultuur. Via het onderwijs moeten nieuwe kennis en vaardigheden worden ontwikkeld en overgedragen. Technische en beroepsopleidingen moeten de nodige competenties en instrumenten aanreiken die nodig zijn voor een groene economie.

De wetenschap als brandstof voor groene hervormingen

De wetenschap kan antwoorden bieden op een groot aantal complexe vraagstukken. Daarom moeten we de wetenschap mobiliseren. We moeten landen helpen bij de opbouw van capaciteit, bij het uitstippelen van nationale beleidslijnen op het vlak van wetenschap, technologie en techniek, en bij het opzetten van internationale netwerken. Groene technologie en vaardigheden moeten worden gedeeld en verspreid. Hernieuwbare energie is fundamenteel. De huidige uitdagingen gaan over de grenzen van de verschillende disciplines heen en omvatten de volledige cyclus van vernieuwing - van onderzoek en kennisontwikkeling tot de toepassing ervan. Wetenschap, technologie en innovatie moeten de brandstof vormen voor ons streven naar een meer evenwichtige en duurzame ontwikkeling.

Cultuur: een drijvende kracht

Nieuwe benaderingen van duurzame ontwikkeling zullen enkel effect hebben als ze in de context worden ingebed. Cultuur moet vanaf het begin een wezenlijke rol spelen in deze ontwikkeling - het achteraf overgieten met een cultuursausje heeft geen enkele zin. Cultuur is op zich eindeloos hernieuwbaar en dus een belangrijke bron van innovatie. In 2009 zorgde cultuur voor banen en inkomsten met een waarde van 1,3 biljoen dollar. De culturele industrie groeit, maar heeft nog steun nodig om zich verder te kunnen ontwikkelen tot een krachtige hefboom voor economische ontwikkeling, sociale samenhang en milieubescherming. Dat betekent onder andere dat we traditionele kennissystemen en praktijken meer moeten waarderen en gebruiken.

Een informatierevolutie voor een groene evolutie

Groene hervormingen zullen in belangrijke mate afhangen van de media om goed onderbouwde beleidsbeslissingen mogelijk te maken. Daarom moeten we werken aan de capaciteitsopbouw van mediaprofessionals om issues in verband met duurzame ontwikkeling te onderzoeken en erover te berichten. We moeten de vrije, onafhankelijke en pluralistische media ondersteunen bij de bewustmaking van het grote publiek en het streven naar solidariteit.

Groen kan niet zonder blauw

Onze zeeën en hun rijkdommen worden vervuild en geplunderd. En het zijn juist de zeeën die onze aarde bewoonbaar maken voor mensen. Bovendien zijn ze belangrijk voor onze economie en vormen ze voor heel wat mensen een bron van inkomsten:  zee- en kustrijkdommen en de daarmee samenhangende industrieën zijn goed voor meer dan 5 % van het BBP. Om de snelle achteruitgang van onze zeeën tegen te gaan, moet Rio+20 dringend een nieuw beleid uitstippelen.

Ongeveer 80 % van de wereldbevolking leeft in gebieden waar de drinkwatervoorziening niet is gegarandeerd. Tegen 2025 zal naar schatting 60 percent van de wereldbevolking in gebieden leven waar een ernstig gebrek aan drinkwater zal zijn, en evenveel mensen zullen geen toegang hebben tot adequate sanitaire voorzieningen. Rio +20 moet een nieuwe impuls geven aan een beter en rechtvaardiger beheer van de zoetwaterbronnen op deze aarde.

We moeten de natuur koesteren en de biodiversiteit beschermen. De huidige, wereldwijde vraag naar rijkdommen van de aarde overschrijdt het natuurlijke aanbod van onze planeet met naar schatting 20 %. We moeten ons inzetten voor het behoud en dus het duurzaam gebruik van de biodiversiteit en de ecosystemen op deze aarde. Hiervoor zijn een duidelijker beleid en een betere samenwerking op nationaal en regionaal niveau noodzakelijk.

Rio+20 moet de geschiedenis in gaan als een keerpunt - als het begin van een wereldwijde groene hervorming. Dit is de visie van UNESCO en die draagt al onze inspanningen om gebruik te maken van onderwijs, wetenschap, cultuur, informatie en communicatie voor een duurzame toekomst.

Van een groene economie naar een groene samenleving (80 p.) is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en gratis te verkrijgen via info@unesco-vlaanderen.be

Download de publicatie Van een groene economie naar een groene samenleving - UNESCO's inzet voor duurzame ontwikkeling

• Overzicht van UNESCO's bijdrage aan Rio+20
• Het Team Duurzame Ontwikkeling van het Departement Diensten van het Algemeen Regeringsbeleid van de Vlaamse Overheid verzorgt een nieuwsoverzicht in de aanloop naar Rio+20
• Officiële website van Rio+20 United Nations Conference on Sustainable Development

De Vlaamse UNESCO Commissie en het Departement internationaal Vlaanderen organiseren van 25 mei tot 31 juli 2012 drie internationale tentoonstellingen in Leuven rond klimaatverandering en erfgoed.

Satellites and World Heritage Sites, Partners to Understand Climate Change

Deze tentoonstelling is ontworpen om aan te tonen hoe de gevolgen van de klimaatverandering inwerken op werelderfgoedsites. Een reeks van 25 panelen, opgesteld op het Ladeuzeplein in Leuven, gebruikt satellietbeelden om te illustreren hoe de unieke karakteristieken van waardevolle culturele en natuurlijke sites bedreigd worden door het smelten van gletsjers, het verbleken van koraalriffen, het verdwijnen van permafrost, oprukkende woestijnvorming en steeds vaker voorkomende overstromingen en zware stormen.

Het UNESCO Platform Vlaanderen en het Belgisch Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO) produceerden samen een brochure, Klimaatverandering en werelderfgoedsites onder het wakende oog van satellieten, die aansluit bij deze tentoonstelling. Ze is gratis verkrijgbaar.

Mozambique, the Rehabilitation Project of the San Sebastian Fortress

Aan de hand van een film, foto's en informatiepanelen krijgt de bezoeker een zicht op de restauratie van het San Sebastian fort en omgeving op Ihla de Moçambique in Mozambique, een site die sinds 1991 is ingeschreven op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Ihla de Moçambique is een eiland en voormalige Portugese handelspost op de route naar India. Het onderscheidt zich door een architecturale eenheid die er kwam dankzij het sinds de 16de eeuw toepassen van dezelfde bouwtechnieken, bouwmaterialen en decoratieve principes.

De restauratie gebeurde met de inbreng van Vlaamse middelen via het Flanders UNESCO Trust fund (FUT) en andere internationale partners.

Imaging the World's Forests

Deze expositie wil aantonen hoe satellietbeelden kunnen helpen bij het beheer en het behoud van de bossen op onze planeet. Ze is een gezamenlijke realisatie van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), het Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO) en de Université catholique de Louvain (UCL).

De vernissage van de drie internationale tentoonstellingen omtrent klimaatverandering en erfgoed vindt plaats in de Centrale Bibliotheek van de KU Leuven (Ladeuzeplein 21) op vrijdag 25 mei 2012 om 18u. Wie erbij wil zijn, kan zich tot 18 mei inschrijven bij pascale.boel@iv.vlaanderen.be

• Bestel of download de brochure Klimaatverandering en werelderfgoedsites onder het wakende oog van satellieten
• Satellites and World Heritage Sites, Partners to Understand Climate Change
• Mozambique, the Rehabilitation Project of the San Sebastian Fortress
• Imaging the World's Forests

Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) stelt dat 'de klimaatopwarming een ondubbelzinnig feit is' en grotendeels het gevolg is van de stijgende concentratie van broeikasgassen, waaronder de koolstofdioxide afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen.

Alle gevolgen van de klimaatopwarming, te weten minder neerslag, stijging van de temperatuur van het zeeoppervlak en van de aarde, intensere en frequentere stormen, verzuring van de oceanen en stijging van het zeeniveau, dreigen fors in te werken op werelderfgoedsites.

De bewaring van het natuurlijk en cultureel erfgoed kan door de klimaatverandering worden bedreigd. Gletsjers smelten, koraalriffen verbleken en de biodiversiteit op aarde is aangetast. De stijging van het niveau van de zeeën bedreigt heel wat bij de kust gelegen culturele sites en andere aspecten van de klimaatverandering bedreigen oude archeologische sites.

Op satellieten gevestigde sensoren kunnen essentiële variabelen van de klimaatverandering meten. De aldus verkregen gegevens zijn van grote waarde om de impact van de klimaatverandering op werelderfgoedsites in kaart te brengen. Dit bewijsmateriaal is eveneens van belang om beleidsvoerders en andere betrokkenen te mobiliseren om gepaste maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de gevolgen van klimaatverandering zo weinig mogelijk schade kunnen berokkenen aan het unieke karakter van werelderfgoedsites.

Deze brochure legt op een bevattelijke manier uit hoe satellietwaarnemingen bewijs aanleveren voor de veranderingen die de klimaatverandering teweegbracht op wereldergoedsites over de hele wereld. De uitleg wordt geïllustreerd met satellietbeelden en met foto's die tonen hoe de uitzonderlijke kenmerken van sommige werelderfgoedsites zijn aangetast door de klimaatverandering.

UNESCO werkt samen met ruim 60 partners om te komen tot een globale monitoring van de aarde met behulp van ruimtetechnologieën. Een van deze partners is Belgisch Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO). Bovendien zorgt de Organisatie ervoor dat ook ontwikkelingslanden toegang hebben tot de resultaten van deze waarnemingen zodat ze er rekening mee kunnen houden bij het uitstippelen van hun beleid, onder meer inzake erfgoedbescherming.

De brochure is de neerslag van een internationaal rondreizende tentoonstelling die is gerealiseerd met de steun van de Vlaamse Regering. De tentoonstelling Satellites and World Heritage Sites, Partners to Understand Climate Change is nog tot 24 mei 2012 te zien in Brussel aan het hekken rond het Jubelpark (langs de Galliërslaan) en is van 25 mei tot 31 juli 2012 te bezichtigen op het Ladeuzeplein in Leuven. Eerder deed de expo reeds Mexico, China, Frankrijk en Zuid-Afrika aan.

De brochure Klimaatverandering en werelderfgoedsites onder het wakende oog van satellieten is uitgegeven voor het UNESCO Platform Vlaanderen en het Belgisch Federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO). Ze is gratis en te bestellen via info@unesco-vlaanderen.be

Download de brochure Klimaatverandering en werelderfgoedsites onder het wakende oog van satellieten

• Meer over de tentoonstelling Satellites and World Heritage Sites, Partners to Understand Climate Change
• Belgisch Platform voor Aardobservatie
• EOEdu - Een kijk op onze planeet

2011 was een bewogen jaar, gekenmerkt door kansen en uitdagingen voor zowel UNESCO als haar lidstaten. De Arabische lente toonde de kracht van het verlangen naar mensenrechten een waardigheid. Maar 2011 gaat ook de geschiedenis in als het jaar van de tsunami en de zware aardbeving in Japan op 11 maart en van een droogte die de Hoorn van Afrika in zijn greep houdt. En talrijke samenlevingen over de hele wereld voelden de gevolgen van een ernstige economische crisis die het probleem van de armoede vergrootte.

In dergelijke omstandigheden is het mandaat van UNESCO meer dan ooit betekenisvol. Geen enkel land is in staat om alleen het hoofd te bieden aan de economische crisis, de impact van klimaatverandering of het verlies aan biodiversiteit. We moeten wereldwijd samenwerken. En iedereen moet erbij betrokken worden, vooral de armsten en meest achtergestelden.

In haar jaarverslag 2011 geeft UNESCO een overzicht van hoe de Organisatie haar mandaat in 2011 in de praktijk bracht. Het is opgedeeld in de volgende hoofdstukken.

• Steun aan ontluikende democratieën
• Het delen van onderwijs en kennis ten voordele van vrede en ontwikkeling
• Wetenschappen voor de planeet en de oceanen
• Cultuur en erfgoed: ons verleden, onze toekomst
• Internationale solidariteit, dialoog en mensenrechten
• De 36ste bijeenkomst van de Algemene Conferentie

De werking van UNESCO bestreek een breed terrein in 2011 - gaande van de lancering van een nieuw samenwerkingsverband ter bevordering van het onderwijs voor meisjes en vrouwen, een uitbreiding van het tsunamiwaarschuwingssysteem in de Indische Oceaan en de ondersteuning van vrije meningsuiting en erfgoedbescherming in Tunesië, Egypte en Libië. 2011 was tevens de tiende verjaardag van UNESCO's Universele Verklaring betreffende Culturele Diversiteit en de veertigste verjaardag van het Mens- en Biosfeerprogramma (MAB): twee baanbrekende initiatieven. Verder bleef Afrika een absolute prioriteit voor de Organisatie en had elk programma van UNESCO aandacht voor het propageren van gendergelijkheid.

Ten slotte was er de beslissing van de Verenigde Staten om UNESCO niet langer financieel te ondersteunen - een gevolg van het toetreden van Palestina tot de Organisatie. Spontane steun en bijdragen van lidstaten en andere actoren verlichtten de druk waaronder UNESCO kwam te staan maar konden niet verhinderen dat het navigeren in moeilijke wateren is voor de Organisatie in 2012.

Download het UNESCO Jaarverslag 2011 (ENG)

Download het UNESCO Jaarverslag 2011 (FRA)

In UNESCO info 81 lees je onder meer:

UNESCO vraagt meer hulp om het onderwijs in Zuid-Soedan op te bouwen: In het onlangs onafhankelijk geworden Zuid-Soedan, doet UNESCO beroep op de internationale gemeenschap om sneller te handelen en hulp te bieden bij het ontwikkelen van het nationale onderwijssysteem.

Zeven nieuwe inschrijvingen op Vlaamse inventaris cultureel erfgoed: Onder meer de Last Post in Ieper en onze beiaard- en bierbrouwcultuur kregen erkenning.

Paniek zaaien zet geen zoden aan de dijk: Nieuwe publicatie van UNESCO over de relatie tussen migratie en klimaatverandering plaatst het debat over een van de grootste uitdagingen van onze tijd in het juiste perspectief.

40 jaar werken aan duurzame ontwikkeling: Lang voor het begrip duurzame ontwikkeling alomtegenwoordig was, voerde het Mens en Biosfeerprogramma van UNESCO al praktijkonderzoek naar het met elkaar verzoenen van milieubehoud en socio-economische belangen.

Overal zijn jonge mensen op zoek naar hun plaats in de wereld: De Amerikaanse celebrity Monique Coleman reist de wereld rond om bewustzijn te creëren voor de problemen waarmee jongeren kampen.

Internet voor iedereen: Breedbandtechnologie is essentieel voor ontwikkeling in onze steeds meer onderling verbonden wereld. Een geïntegreerde aanpak om de digitale kloof te dichten, dringt zich op.

UNESCO@vlaanderen: Werelderfgoed

Gemeenschappelijke bescherming van natuur en cultuur: In de aanloop naar de veertigste verjaardag van de Werelderfgoedconventie, staan we stil bij het ontstaan en de ontwikkeling van dit baanbrekende verdrag en blikken we vooruit naar de voornaamste uitdagingen voor de toekomst.

Vlaamse begijnhoven: Sinds 1998 behoren Vlaamse begijnhoven tot het UNESCO -werelderfgoed. Ze onderscheiden zich niet enkel door hun materiële karakteristieken maar evenzeer omwille van een aantal immateriële factoren.

Belforten van België en Frankrijk: De inschrijving van de belforten van Vlaanderen en Wallonië in 1999 op de Werelderfgoedlijst, krijgt in 2005 een internationale dimensie na aanvulling met de belforten van Noord-Frankrijk.

De historische binnenstad van Brugge: Historische steden zijn traditioneel sterk vertegenwoordigd op de Werelderfgoedlijst. Brugge verwierf in 2000 een plaats op de prestigieuze lijst. Een eer maar ook een uitdaging om een dynamische stadsevolutie te verzoenen met de werelderfgoedstatus.

Het Complex woning-ateliers-museum Plantin-Moretus: Het kroonjuweel van de Antwerpse musea is dankzij zijn unieke voorgeschiedenis, uitstekende bewaring en rijke collecties sinds 2005 ingeschreven op de Werelderfgoedlijst.

Download UNESCO info 81

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

Hoewel doemscenario's over een vloedgolf aan klimaatvluchtelingen ongegrond zijn en averechts werken, blijkt dat klimaatsverandering in toenemende mate een belangrijke factor voor migratie wordt. Dit is de eindconclusie van deze eerste gezaghebbende studie over de relatie tussen klimaatsverandering en migratie, gepubliceerd door UNESCO en Cambridge University Press.

De studie Migration and Climate Change brengt 26 experten samen, elk een autoriteit in hun domein zoals antropologie, demografie, economie, geografie, klimatologie en recht. Aan de hand van een aantal casestudies uit Bangladesh, Brazilië, Nepal en de eilanden uit de Stille Oceaan analyseren de wetenschappers de vaak verontrustende statistische gegevens. De auteurs willen hiermee een aantal mythes doorprikken over een van de meest besproken maar minst begrepen aspecten van de klimaatverandering.

Vitale bijdrage tot een groot debat

UNESCO directeur-generaal Irina Bokova hecht veel belang aan deze problematiek. Sinds 1 juli 2011 is ze voorzitter van de Global Migration Group, een samenwerking tussen 16 intergouvernementele organisaties actief op het domein van internationale migratie. "Deze nieuwe publicatie is een belangrijke bijdrage aan een van de grootste debatten van onze tijd. We lezen allemaal de schrikwekkende krantenkoppen die ons waarschuwen voor de tientallen miljoenen mensen die zullen verhuizen tengevolge van klimaatverandering. Dit boek gaat op zoek naar de bewijzen voor deze stelling en toont ons wat op het spel staat, zeker op het vlak van de mensenrechten. De auteurs geven een aantal waardevolle richtlijnen mee voor lokale, nationale en internationale beleidsmakers," aldus Bokova.

Een probleem met vele oorzaken

In de studie wordt benadrukt dat, hoewel het belang ervan stijgt, klimaatverandering slechts één van de factoren is die mensen er toe drijft hun huis of land te verlaten. Het negeren van de andere oorzaken is de reden waarom het publieke en politieke debat vervormd en gepolariseerd is. "De doemscenario's van milieubeschermers hebben waarschijnlijk meer bijgedragen aan het brandmerken van migranten en vluchtelingen en het rechtvaardigen van repressieve maatregelen door de overheid, dan aan het milieubewustzijn zelf." Dit besluit Stephen Castles, medeauteur van de studie en codirecteur van het International Migration Institute van de universiteit van Oxford. Toch erkennen de auteurs dat tropische cyclonen, zware regenval en overstromingen, droogte en woestijnvorming en de stijging van de zeespiegel in aanzienlijke mate migratie beïnvloeden. Maar de 26 experten benadrukken dat naast meer onderzoek ook actie in het veld, op alle niveaus, belangrijk is.

Een duidelijke boodschap

Volgens de auteurs betekent de gebrekkige vooruitgang in internationale onderhandelingen dat "het te laat zal zijn voor strategieën om onomkeerbare veranderingen in klimaat af te remmen of te voorkomen." Bovendien moeten de grootste vervuilers dringend "wereldwijd samenwerken om de aanpassing aan de klimaatverandering financieel, wetenschappelijk en logistiek te ondersteunen." In de studie worden daarom een aantal voorstellen gedaan. Naast economische diversifiëring pleit men ook voor een andere aanpak van de overheid rond grensoverschrijdende en platteland-stadsmigratie: van beperking en bestraffing naar hulp aan hen die in veilige en menswaardige omstandigheden willen leven. Verder is ook samenwerking op alle niveau's en tussen verschillende partijen noodzakelijk wil men de echte uitdagingen begrijpen en oplossingen vinden.

• Bestel de studie Migration and Climate Change
• Global Migration Group

De rampzalige overstromingen die Pakistan in juli 2010 troffen, tonen aan dat het land meer expertise nodig heeft om extreme klimaatverschijnselen zoals droogte en overstromingen beter te voorspellen en om beter voorbereid te zijn op het reageren op uitzonderlijk weer. Daarom organiseert UNESCO van 24 tot 26 januari 2011 een reeks workshops aan de Nationale Universiteit voor Wetenschap en Technologie in Islamabad.

Hydrologische experts uit UNESCO's internationale netwerk, waaronder vertegenwoordigers van het Nederlandse UNESCO Water Education Institute, zullen samen met experts van Pakistaanse onderwijsinstellingen instaan voor de workshops.

Bedoeling is om een aantal voorbeeldpraktijken inzake watereducatie te identificeren en na te gaan hoe deze kunnen toegepast worden om het onderwijs in Pakistan en Zuid-Azië te verbeteren. Onderwerpen die aan bod zullen komen zijn de opleiding van beleidsmakers en andere betrokkenen bij het beheer van overstromingen en droogte; het vaststellen van de beschikbare expertise van instellingen voor watereducatie en de opleiding van weersvoorspellers; de opleiding van technici en andere specialisten die actief zijn rond waterbeheer; en het verstrekken van educatie in scholen en gemeenschappen over het omgaan met de verschillende gevaren die extreme klimaatverschijnselen met zich meebrengen.

Strategie

De workshops maken deel uit van een strategie die UNESCO uittekende in overleg met de Pakistaanse overheid om het land te helpen om beter voorbereid te zijn op overstromingen en droogte en om beter in te schatten hoe het landgebruik, de bevolking en andere factoren de waterhulpbronnen beïnvloeden.

De strategie is toegespitst op vier prioriteiten: het voorspellen en beheren van overstromingsgevaar; het in kaart brengen van risico's zoals landverschuivingen; het identificeren, ontwikkelen en beschermen van grondwatervoorraden die veilig kunnen gebruikt worden in noodsituaties; en educatie, met inbegrip van de opleiding van experts en van voorlichting en bewustmaking van de bevolking en beleidsmakers.

UNESCO staat haar lidstaten bij om watergerelateerde problemen aan te pakken. Ze doet dat via haar Internationaal Hydrologisch Programma dat zich toelegt op wateronderzoek, waterbeheer, educatie en het vergroten van knowhow.

• Beelden van de overstromingen in Pakistan van juli 2010
• UNESCO's reactie op de overstromingen in Pakistan
• UNESCO's International Hydrological Programme
• UNESCO's Water Education Institute in Delft

In UNESCO info 78 lees je onder meer:

Erfgoedbeleid Brugge wordt bijgestuurd: Zoals bekend heeft een UNESCO/ ICOMOS-missie in het voorjaar een uitgebreid bezoek gebracht aan Brugge om de zogenaamde 'State of Conservation' van de als werelderfgoed erkende binnenstad na te gaan. Inmiddels heeft het Werelderfgoedcomité de aanbevelingen van de missie omgezet in een formele beslissing. Brugge en Vlaanderen worden gevraagd om tegen 2012 een eerste keer te rapporteren over de omzetting van de aanbevelingen.

De strijd tegen klimaatverandering heeft baat bij een rijke biodiversiteit: Door de waarde van biodiversiteit in geld uit te drukken, worden beleidsmakers zich beter bewust van het belang ervan. De daaruit volgende betere bescherming van de biodiversiteit kan helpen in de strijd tegen klimaatverandering.

Mobiele bibliotheken voor Haïti: Als onderdeel van haar inspanningen om te helpen bij de heropbouw van Haïti, lanceerde UNESCO een programma om kinderen aan het lezen te krijgen en de alfabetisering in het land te ondersteunen.

Mediaontwikkeling in de Balkan: Een door UNESCO ondersteund netwerk van openbare omroepen dat zijn tiende verjaardag viert, droeg zowel bij tot de professionalisering van de mediasector als tot het verzoeningsproces in de regio.

Water, recht en een veranderend klimaat: Veranderen het recht op water en waterrecht mee met het veranderende klimaat? Verslag van een bijeenkomst in het kader van 30 jaar University for Peace.

Is plannen maken zinvol? Sommige auteurs stellen dat grote ontwikkelingsplannen altijd gedoemd zijn om te falen in het realiseren van hun mooie doelstellingen. Maar stellen dat dergelijke plannen maken bijgevolg zinloos is, gaat te kort door de bocht.

Herstelplan voor onderwijs in Irak: UNESCO draagt bij tot een herstelplan dat het onderwijs en de alfabetisering in Irak terug op het juiste spoor wil zetten.

Zeegerichte toekomst voor Europa: Zeewetenschappers uit gans Europa kwamen bijeen in Oostende ter gelegenheid van de EurOCEAN 2010 Conferentie. Uit het einddocument, de 'Ostend Declaration', blijkt alvast hoe de grote uitdagingen en kansen van het maritieme continent Europa optimaal kunnen worden benut in de volgende decennia.

Media als katalysator voor andere aanpak hiv/aids: Een pilootproject onderzoekt in welke mate journalisten beter kunnen voorbereid worden om het maatschappelijk debat en de aanpak van hiv/aids in Afrika in positieve zin te beïnvloeden.

Download UNESCO info 78

UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

Vele inheemse bevolkingsgroepen bevinden zich op de frontlijnen van de klimaatverandering: in het poolgebied, in het hooggebergte, aan de rand van de woestijn of op een klein eilandje voelen zij als eerste de gevolgen omdat zij voor hun levensonderhoud op de natuur zijn aangewezen en hun leefgebieden vaak bijzonder kwetsbaar zijn.

Deze gemeenschappen weten dus als eerste wat de gevolgen van de klimaatverandering zijn en hoe zij daar op kunnen inspelen, door hun eeuwenoude kennis over, en hun betrokkenheid bij, hun natuurlijke omgeving.

Ondanks de wijdverbreide erkenning van hun precaire positie en van hun unieke kennis en ervaring, werd er lange tijd niet naar hun geluisterd. UNESCO wilde daar verandering in brengen en startte daarom een project om deze kwetsbare groepen een stem te geven in het mondiale debat.

Climate Frontlines is een wereldwijd onlineforum voor ervaringen met klimaatverandering op lokaal niveau. Het biedt een platform voor het delen van waarnemingen, bezorgdheden en aanpassingsstrategieën.  Daarnaast werkt het aan de opbouw van een netwerk van lokale projecten.

Deze brochure bundelt een aantal unieke getuigenissen van mensen die de gevolgen van de klimaatverandering aan de lijve ondervinden. Mensen die door de klimaatverandering gedwongen worden om hun levenswijze aan te passen of zelfs te verhuizen omdat hun omgeving niet langer leefbaar is.

Uit de verhalen blijkt dat sommige beschermingsmaatregelen, ook deze die door de Verenigde Naties aangestuurd worden, te weinig rekening houden met de culturele waarde van natuurgebieden en met het welzijn van lokale bevolkingsgroepen. Op die manier vormen de getuigenissen niet enkel een barometer die de ernst van de gevolgen van klimaatverandering aangeeft maar ook een waardevolle bijdrage aan het internationale debat dat volop aan de gang is.

Climate Frontlines is uitgegeven door het UNESCO Platform Vlaanderen en is gratis te verkrijgen via info@unesco-vlaanderen.be

Klik [hier] om de brochure Climate Frontlines te downloaden.

UNESCO belegde op 12 november 2010 een expertenbijeenkomst in Parijs over geoengineering, een relatief nieuw wetenschappelijk concept dat erop gericht is om het klimaat op aarde op grote schaal te manipuleren om een antwoord te bieden op de klimaatverandering. De Organisatie wou op die manier een breed debat op gang brengen tussen wetenschappers en beleidsmakers over de wenselijkheid en het potentieel van een dergelijke aanpak. Vertegenwoordigers van verschillende academische, non-profit, gouvernementele en intergouvernementele instellingen uit zo'n dozijn landen namen aan de bijeenkomst deel.

De experts waren het er over eens dat we voortaan twee takken moeten onderscheiden in geoengineering: solar geoengineering en carbon geoengineering. De eerste tak wil de zonnestraling verminderen die door het klimaatsysteem op aarde geabsorbeerd wordt. Dat kan bijvoorbeeld door reflecterende deeltjes zoals zwaveldioxide te injecteren in de atmosfeer om zodoende de gemiddelde globale temperatuur te verlagen. De tweede tak concentreert zich op het zuiveren van koolstofdioxide uit de atmosfeer met behulp van technische innovaties of door bepaalde ecosysteemprocessen te versnellen om aldus de schadelijke gevolgen van de aanwezigheid van broeikasgassen in de atmosfeer te beperken.

De bijeengekomen deskundigen pleitten eveneens voor de oprichting van een nieuw internationaal onderzoeksprogramma, vergelijkbaar met het Wereldklimaatonderzoekprogramma gesteund door de Internationale Wetenschapsraad, de Wereld Meteorologische Organisatie, de Intergouvernementele Oceanografische Commissie en UNESCO.

Het nieuwe programma zou de technische en wetenschappelijke uitdagingen die verband houden met geoengineering kunnen aanpakken en verzekeren dat er legitiem wetenschappelijk onderzoek gevoerd wordt naar de controversieel concept. Dit strookt met de verklaring van de Conventie voor Biologische Diversiteit die experimenten met geoengineering op kleine schaal toelaat zolang er voldoende controlemechanismen worden ingebouwd.

Maar om de ingrijpende aard van de gevolgen van klimaatverandering te begrijpen en de complexiteit van de aanpassing eraan, is een interdisciplinaire aanpak vereist. UNESCO is uniek binnen het systeem van de Verenigde Naties omdat het de domeinen van de natuurwetenschappen, sociale wetenschappen, cultuur, onderwijs en communicatie combineert. Dit brede mandaat zorgt ervoor dat UNESCO een lans breekt voor de geïntegreerde aanpak van de monitoring van, en aanpassing aan, de klimaatverandering in het Noordpoolgebied, en voor het bevorderen van de dialoog tussen wetenschappers, circumpolaire gemeenschappen en beleidsmakers.

Dit boek bundelt de kennis, de bekommernissen en de visies van vooraanstaande wetenschappers gespecialiseerd in het Noordpoolgebied. Het gaat om vorsers uit de natuur- en sociale wetenschappen, om prominente inheemse leiders van volken als de Chukchi, Even, Inuit en Saami en om internationale experts op het gebied van onderwijs, gezondheid en ethiek. Ze benadrukken de dringende noodzaak voor een duurzame, interdisciplinaire benadering onder leiding van alle betrokkenen, van het toezicht, het beheer van, en het reageren op, klimaatverandering in het Noordpoolgebied.

U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

Dit jaar staat de Werelddag van de Oceanen in het teken van het leven in de oceanen. Leven dat bedreigd wordt door vervuiling, overbevissing en overconsumptie. De achteruitgang van de soorten die in de oceanen leven, brengt de gezondheid van de oceanen in het gedrang. En dit zal niet zonder gevolgen blijven als deze evolutie onverminderd verder gaat.

We zijn met zijn allen afhankelijk van de oceanen, aangezien ze zorgen voor de meeste zuurstof die we inademen, een belangrijke voedselbron zijn en soorten en stoffen bevatten die de geneeskunde kunnen vooruithelpen.

De oceanen zorgen ook voor miljoenen banen en zijn een recreatieve trekpleister. Maar wie zal er nog toe aangetrokken zijn om te snorkelen, duiken of pleziervaren als de diversiteit van het leven in de oceanen drastisch vermindert?

En tot slot mogen we niet vergeten dat de oceanen van grote invloed zijn op ons klimaat. Hoe groter de diversiteit van leven in de oceanen, des te gezonder de oceanen zijn, des te beter ze hun rol kunnen vervullen om ons klimaat op peil te houden en des te meer ze van dienst kunnen zijn om ons te helpen om ons aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.

Klik hier voor meer informatie over de Werelddag van de Oceanen 2010.

"De oceanen slaan meer warmte op dan ze afgeven," aldus John Lyman, de oceanograaf van de NOAA die het internationaal onderzoeksteam leidde dat gegevens analyseerde over de bovenste lagen van de oceanen van 1993 tot 2008. "De oceanen vormen het grootste warmtereservoir van ons klimaatsysteem," zegt John Wills, een oceanograaf van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA die meewerkte aan het onderzoek. "Naarmate de planeet opwarmt, komt 80 tot 90% van de extra hitte terecht in de oceanen."

Het opwarmen van de oceanen is een directe oorzaak van het wereldwijd stijgen van de zeespiegel. Als zeewater opwarmt, zet het uit en neemt het dus meer plaats in. De opwarming is op die manier verantwoordelijk voor een derde tot de helft van de mondiale zeespiegelstijging.

De onderzoekers beschikten over data uit verschillende bronnen over de bovenste laag van de oceanen - van de oppervlakte tot ongeveer 600 m diep - waaruit ze concludeerden dat de oceanen al verschillende jaren aan het opwarmen zijn. Dit bleek zowel uit de data van de Argo-boeien (autonome boeien die verschillende data verzamelen en doorseinen, waaronder temperatuur) en van de zogenaamde XBT's, kleine temperatuurmeters die door schepen worden uitgezet.

Inzicht in de effecten van verstedelijking op de stedelijke waterkringloop en het beheer van de bijbehorende gezondheidsrisico's vergen adequate strategieën en maatregelen. Gezondheidsrisico's in verband met de stedelijke watersystemen en -diensten omvatten de microbiologische en chemische verontreiniging van stedelijke wateren en uitbraak van watergerelateerde ziekten, voornamelijk als gevolg van een slechte water- en sanitaire voorzieningen in stedelijke gebieden, en van het lozen van onvoldoende behandeld of onbehandeld, industrieel en huishoudelijk afvalwater. Klimaatverandering verergert deze problemen nog, en dus moet er rekening gehouden worden met alternatieve scenario's in het stedelijk water risicobeheer.

Urban Water Security: Managing Risks is het resultaat van een project dat onderdeel is van UNESCO's Internationaal Hydrologisch programma en behandelt vraagstukken omtrent de problematiek van het stedelijk waterbeheer. Het eerste deel beschrijft de risico's die samenhangen met de stedelijke watersystemen en -diensten. Vervolgens wordt het concept van het risicobeheer voor stedelijk water besproken en worden verschillende benaderingen van het beheer en de beheersing van het stedelijk waterrisico's verkend. Een afsluitend hoofdstuk bevat casestudies over het beheer van stedelijk waterrisico's.

U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

Water is essentieel om te voldoen aan onze fundamentele behoeften en stijgende levensstandaard en voor het behoud van onze fragiele ecosystemen. De druk op water als hulpbron neemt toe door een groeiende en mobiele bevolking, sociale en culturele verandering, economische ontwikkeling en technologische veranderingen. De problematiek is des te complexer doordat klimaatverandering niet alleen impact heeft op water als hulpbron maar eveneens op de factoren die druk uitoefenen op deze hulpbron.

De uitdagingen, hoewel aanzienlijk, niet onoverkomelijk. Het derde Wereldwaterrapport laat zien hoe sommige landen hebben gereageerd. Op het vlak van voorziening van drinkwater is de vooruitgang bemoedigend, in de meeste regio's zijn we op goede weg om de millenniumdoelstelling voor deze kwestie te behalen. Maar in andere domeinen zijn er minder resultaten geboekt en zullen de problemen alleen maar groter worden als er geen bijkomende inspanningen komen.

Leiders in de watersector kunnen besluitvorming buiten hun domein sturen via informatie en de watervoorraden beheren op een manier die afgesproken sociaal-economische doelstellingen helpt bereiken en de milieu-integriteit bewaart. Leiders in de regering, de privé-sector en de civiele maatschappij bepalen deze doelstellingen en wijzen de middelen toe om eraan te kunnen voldoen. Het rapport roept alle betrokkenen op om hun verantwoordelijkheid te nemen en om nu te handelen.

U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

"Gedurende de laatste 15 jaar ontwikkelde het VN-Raamverdrag inzake klimaatverandering (UNFCCC) een alomvattende aanpak voor het beperken van de oorzaken van het verschijnsel, om te zoeken naar alternatieve oplossingen, en kwam het met een globaal plan om de samenleving te helpen het hoofd te bieden aan de vele effecten van de klimaatverandering. Kopenhagen slaagde er echter niet in om bindende doelstellingen vast te leggen voor de uitstoot van broeikasgassen. Er kwam enkel een politieke verklaring, vooral onderhandeld tussen de VS en de grote opkomende economieën.

De noodzakelijke maatschappelijke veranderingen die we moeten doorvoeren om een beschaving, gebouwd op een op fossiele brandstoffen gebaseerde economie, om te vormen tot om het even welk alternatief, brengen veel onzekerheden en grote economische gevolgen met zich mee en vereisen dus een sterk politiek engagement. De wereld was er blijkbaar nog niet klaar voor.

Het is duidelijk dat het politieke proces een deel van het probleem vormt. Jarenlang bleven de algemene politieke kringen in vele landen geïsoleerd van de onderhandelingen van het UNFCCC. En burgers kregen sporadische, en tegenstrijdige, informatie en bleven sceptisch over de relevantie van een onbekend fenomeen met verre of onzekere gevolgen voor hun dagelijks leven. Op dat vlak was Kopenhagen een keerpunt.

Klimaatverandering is niet langer een milieuprobleem. Het is eindelijk erkend als een maatschappelijk probleem, waar geen enkel aspect van het sociale leven los van staat. Het zou bijvoorbeeld volstrekt onaanvaardbaar zijn om bij het oplossen van het klimaatvraagstuk tezelfdertijd het armoedeprobleem in grote delen van de wereld te verergeren.

Voortbouwend op de fundamentele en belangrijke politieke consensus die ten grondslag ligt van het inclusieve universele proces in het kader van de Verenigde Naties en het UNFCCC, vereist de volgende fase een meer omvattende en participatieve aanpak. In deze context kunnen de inspanningen van UNESCO om de kennis te vergroten en om te werken aan een universele verklaring over de ethische beginselen van de klimaatverandering uitgroeien tot een essentiële maatstaf voor de verplichtingen en verbintenissen die zullen (moeten) worden aangenomen in de toekomst."