UNESCO Platform Vlaanderen, thema "milieubescherming"http://unesco-vlaanderen.be2014-12-06T22:42:44Het UNESCO Platform Vlaanderen legt zich in de eerste plaats toe op het zo breed mogelijk verspreiden van informatie over de activiteiten en programma’s van UNESCO. Dat doet ze onder meer via het driemaandelijks tijdschrift UNESCO info, door het uitgeven van brochures rond specifieke UNESCO-prioriteiten en door het runnen van een informatie- en documentatiecentrum waar mensen kunnen aankloppen met vragen die verband houden met UNESCO.http://unesco-vlaanderen.be/media/html/unesco_platform_vlaanderen_logo.pngUNESCO Platform Vlaanderen, thema "milieubescherming"http://unesco-vlaanderen.benlUnesco ondersteunt groene scheikundigenhttp://unesco-vlaanderen.be/2013/12/20/unesco-ondersteunt-groene-scheikundigenFri, 20 Dec 2013 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2013/12/20/unesco-ondersteunt-groene-scheikundigenEen nieuw project van Unesco en PhosAgro reikt onderzoeksbeurzen uit aan jonge wetenschappers met innovatieve projecten in de groene chemie.

Unesco ondersteunt groene scheikundigenGroene chemie is uitgegroeid tot een van de speerpunten van grensverleggend onderzoek naar duurzame technologieën. Deze kunnen de productie en het gebruik van gevaarlijke stoffen in de mijnbouw en in het ontwerp, de fabricage en de toepassing van chemische producten verminderen (of zelfs elimineren). Nieuwe technologieën kunnen ook leiden tot energiebesparing, een beter milieu en een hoger algemeen niveau van volksgezondheid.

Onderzoek in de groene chemie en aanverwante gebieden in de biochemie, geochemie, biotechnologie, ecologie en gezondheidszorg geeft jonge wetenschappers ruimschoots de gelegenheid om hun inventiviteit te tonen en levert een belangrijke bijdrage aan duurzame ontwikkeling. Met dit in het achterhoofd, lanceerde het Internationaal Programma voor Basiswetenschap van Unesco het Green Chemistry for Life Project. Dit is een gemeenschappelijk project van Unesco en het Russische PhosAgro, de grootste producent van fosfaathoudende meststoffen in Europa, in nauwe samenwerking met de Internationale Unie voor Zuivere en Toegepaste Scheikunde (IUPAC ).

Wetenschappers die niet ouder zijn dan 35 jaar en een innovatief onderzoeksproject willen uitvoeren dat de 12 principes van de groene chemie respecteert, kunnen bij het project aankloppen voor een onderzoeksbeurs. En dit voor een bedrag van maximaal 30 000 dollar. De eerste deadline om een beurs aan te vragen is 28 februari 2014.

Het project wil niet alleen jonge wetenschappers de kans bieden om hun talent ten volle te benutten om bij te dragen aan de vooruitgang van de groene chemie en de toepassingen ervan. Het wil tevens besluitvormers, beleidsmakers, industriëlen en het grote publiek bewust maken van de mogelijkheden die de groene chemie biedt om oplossingen te formuleren voor verschillende maatschappelijke uitdagingen waarmee we kampen.


]]>
Mens en milieu kunnen niet zonder proper waterhttp://unesco-vlaanderen.be/2012/9/13/mens-en-milieu-kunnen-niet-zonder-proper-waterThu, 13 Sep 2012 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2012/9/13/mens-en-milieu-kunnen-niet-zonder-proper-waterDe waterkwaliteit gaat er wereldwijd op achteruit. Een voorlichtingsfilm van UNESCO wakkert het bewustzijn aan over de noodzaak om de waterkwaliteit te verbeteren en garanderen.

Mens en milieu kunnen niet zonder proper waterUNESCO's Internationaal Hydrologisch Programma (IHP) en het ministerie van Milieu van Zuid-Korea stellen de korte voorlichtingsfilm Protecting Water Quality for People and the Environment voor die erop gericht is om een impuls te geven aan het uitbouwen van een duurzaam beleid voor waterbronnen en om het publiek bewustzijn rond water te vergroten.

Gezond en proper water is erg belangrijk voor de gezondheid van de mens, het behoud van de integriteit van de natuurlijke omgeving en het behoud van onze economie. Maar in vele delen van de wereld is water niet proper genoeg, noch voor de mens noch voor het behoud van gezonde ecosystemen. Hoe erg is die achteruitgang van de waterkwaliteit die we zien over de hele wereld? Wat moet er gedaan worden om onze schaarse waterbronnen te beschermen? Hoe kunnen we de alsmaar stijgende waterverontreiniging die een bedreiging vormt voor onze gezondheid en ecosystemen afweren? UNESCO's Internationaal Hydrologisch Programma werkt aan het antwoord op deze vragen en maakte samen met het Zuid-Koreaanse ministerie van Milieu een voorlichtingsfilm rond de problematiek.

De film gaat vooral over de kwaliteit van het water en de problemen daaromtrent, zoals het gebrek aan toegang tot gezond en proper water of toiletvoorzieningen, het inefficiënte beheer van afvalwater in veel gebieden, de waterverontreiniging die veroorzaakt is door veelvuldig watergebruik of door meststoffen en chemicaliën in de landbouw, de bedreiging van nieuwe vormen van waterverontreiniging en de economische kosten van de aantasting van de kwaliteit van het water. De hieronder te bekijken film toont aan dat het noodzakelijk is om duurzame en vernieuwende initiatieven te ondersteunen en de waterkwaliteit te beschermen om de armoede de doen dalen en om duurzame bestaansmiddelen te verzekeren. Voorbeelden van succesvolle nationale pogingen, ondernomen door partners van UNESCO om de problemen rond de kwaliteit van het water aan te pakken, worden ook getoond.


]]>
UNESCO stelt jaarverslag 2010 voorhttp://unesco-vlaanderen.be/2011/4/20/unesco-stelt-jaarverslag-2010-voorWed, 20 Apr 2011 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2011/4/20/unesco-stelt-jaarverslag-2010-voorEen nieuwe publicatie illustreert aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden hoe UNESCO in 2010 een verschil maakte in de wereld.

UNESCO 201065 jaar na haar oprichting heeft UNESCO niets aan relevantie ingeboet, wel integendeel. Dat blijkt uit de publicatie van een jaarverslag waarin de Organisatie uitlegt wat ze in 2010 realiseerde.

Het jaarverslag geeft een overzicht aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden van hoe UNESCO in 2010 een verschil maakte in de wereld. Het is opgedeeld in zeven hoofdstukken die het uitgebreide werkdomein van UNESCO omspannen:

  • UNESCO's hulp na natuurrampen
  • Werken aan de realisatie van de Millenniumontwikkelingsdoelstellingen
  • Het delen van kennis
  • Koesteren en promoten van culturele diversiteit
  • Onze planeet beschermen
  • Vrede en dialoog
  • Het verdedigen van de mensenrechten

 

Rode draad doorheen de activiteiten van UNESCO in 2010 was het nauwer aanhalen van de banden met verschillende strategische partners. Zo pleegden de vijf VN-agentschappen die betrokken zijn bij het internationale streven naar Onderwijs voor Allen, onder leiding van UNESCO, regelmatig overleg om hun respectievelijke werking beter op elkaar af te stemmen. UNESCO opende ook verbindingskantoren met de Afrikaanse Unie in Addis Ababa en met de Europese Unie in Brussel om in de toekomst meer gezamenlijke projecten op te zetten.

Internationale samenwerking tussen verschillende partners vergroot de impact op het terrein en op het dagelijkse leven van mensen over de hele wereld. Dat is aangetoond na de aardbeving in Haïti en de overstromingen in Pakistan. UNESCO kwam onmiddellijk tussen om het educatieve, wetenschappelijke en culturele weefsel van deze landen te beschermen en te herstellen. Doorheen het jaar zette UNESCO zich ook in om de aandacht voor onderwijs, wetenschappen en cultuur sterker te verankeren in het internationaal ontwikkelingsbeleid.

Alle domeinen waarop UNESCO actief is - onderwijs, wetenschappen, cultuur en communicatie - zijn voortdurend in beweging. Het internet revolutioneerde de manier waarop mensen denken over, en omgaan met, onderwijs, research, vrije meningsuiting en cultuur. De internationale diplomatie bedient zich steeds meer van onderwijs, wetenschappen en cultuur om te bouwen aan vrede. UNESCO beweegt zich bewust op de frontlijnen van deze veranderingen. Dit jaarverslag toont duidelijk aan hoe biodiversiteit en culturele diversiteit, onderwijs en nieuwe technologie, wetenschappelijk onderzoek en respect voor mensenrechten, met elkaar verbonden zijn. Net daarom zal UNESCO blijven inzetten op samenwerking om haar missie te vervullen.


Download het jaarverslag UNESCO 2010 (Engels)

Download het jaarverslag UNESCO 2010 (Frans)

]]>
UNESCO info 80http://unesco-vlaanderen.be/2011/4/7/unesco-info-80Thu, 07 Apr 2011 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2011/4/7/unesco-info-80O.a. aandacht voor invloed van falend onderwijs op Arabische crisis, bescherming van cultuurgoederen bij gewapende conflicten, het Internationaal Jaar van de Bossen, waarschuwingssysteem voor aardbevingen…

UNESCO info 80In UNESCO info 80 lees je onder meer:

Falend onderwijs wakkert Arabisch vuur aan: De politieke crisis die het Midden-Oosten en Noord-Afrika in zijn greep houdt, is het gevolg van jaren van wanbeheer door zelfingenomen regimes die zich niet bekommerden om de behoeften van jongeren en het potentieel van het onderwijs.

Het verborgen slachtoffer van conflicten: Kinderen die gewapende conflicten meemaken blijven vaak verstoken van onderwijs, een gemis dat zich nog generaties lang kan laten voelen na het uitdoven van het geweld.

Het Internationaal Jaar van de Bossen: De Verenigde Naties vestigen de aandacht op het grote belang van de bossen en hopen zo te inspireren tot een betere bescherming van deze kostbare ecosystemen.

De interne keuken van een vernieuwde website: Het UNESCO Platform Vlaanderen gaf zijn website een grondige makeover. De site is meer dan ooit de bron bij uitstek voor nieuws en achtergrond over de werking van UNESCO.

Lokale radio voor duurzame ontwikkeling: Een met steun van UNESCO opgerichte lokale radiozender moet de bevolking van Cap Rouge in Haïti helpen om te werken aan de ontwikkeling van hun gemeenschap.

Bescherming van cultuurgoederen bij gewapend conflict: België ratificeert het tweede protocol van Den Haag en kan daardoor zowel nationaal als internationaal bijdragen tot een betere bescherming van cultureel erfgoed.

Herdenking van de Holocaust: UNESCO zet zich in om de herinnering aan de slachtoffers van de Holocaust levendig te houden en om racisme en xenofobie te bestrijden via het onderwijs.

Nieuwe zusterorganisatie voor UNESCO: De Verenigde Naties lanceren een nieuwe organisatie om vrouwenrechten beter te beschermen en gendergelijkheid te propageren: UN Women.

Waarschuwingssysteem voor aardbevingen in Nepal: Geologen verwachten dat Nepal in de nabije toekomst zal getroffen worden door een aardbeving die tien keer krachtiger is dan deze die recent Haïti trof. UNESCO zal er een systeem uitbouwen voor de voorspelling van aardbevingen.

Download UNESCO info 80


UNESCO info verschijnt vier keer per jaar. Abonnementen lopen per kalenderjaar. Voor 10 euro valt het tijdschrift bij je in de bus. Bestellen kan via info@unesco-vlaanderen.be

]]>
Atlas mondial des grands singes et de leur conservationhttp://unesco-vlaanderen.be/2010/5/31/atlas-mondial-des-grands-singes-et-de-leur-conservationMon, 31 May 2010 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2010/5/31/atlas-mondial-des-grands-singes-et-de-leur-conservationAtlas+mondial+des+grands+singes+et+de+leur+conservationDit rijkelijk geïllustreerd boek telt meer dan 200 foto's van mensapen en hun omgeving en is meer dan een atlas in de geografische zin. Het bevat weliswaar talrijke kaarten die worden gebruikt om aan te geven waar de soorten verspreid zitten, hoe het gesteld is met de dichtheid van de wouden waar ze wonen en waar de grenzen liggen van beschermde gebieden, maar het biedt ook een overzicht van de huidige kennis over de zes soorten mensapen.

Na een overzicht van de evolutie van deze primaten en de geschiedenis van hun ontmoetingen met de mensheid, biedt het een gedetailleerde beschrijving van het gedrag en de ecologie van elke soort, van de toestand van hun habitat, van hun plaats in ecosystemen, en van de mogelijke gevolgen van hun achteruitgang. Ook de pogingen tot de instandhouding van de soorten mensapen komen aan bod, evenals de specifieke noden van elke soort in hun respectievelijk leefgebied.

Verschillende partners werkten samen aan de realisatie van het boek dat bedoeld is om de publieke opinie en de beleidsmakers te sensibiliseren voor de situatie van mensapen en de noodzaak om de soorten beter te beschermen. Er werken vertegenwoordigers aan mee van VN-organisaties, regeringen, stichtingen, ngo's en de privésector.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Caribbean Marine Atlashttp://unesco-vlaanderen.be/2009/8/1/caribbean-marine-atlasSat, 01 Aug 2009 03:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2009/8/1/caribbean-marine-atlasEen project voor het bevorderen van een duurzaam kust- en marien beheer in de Caraïben, alsook de risico's van aan de oceaan verwante gevaren te verminderen, gebaseerd op correcte wetenschappelijke kennis.

De Caraïben staan onder een stijgende druk vanuit een combinatie van antropogene (door de mens veroorzaakte) en natuurlijke bedreigingen. Een belangrijke beperking voor het efficiënt en geïntegreerd beheer van deze gebieden is de beperkte beschikbaarheid van gegevens en informatie evenals van noodzakelijke informatiehulpmiddelen.

Duurzaam beheer

Het algemeen doel van dit project is het bevorderen van een duurzaam kust- en marien beheer, alsook de risico's van aan de oceaan verwante gevaren te verminderen, gebaseerd op correcte wetenschappelijke kennis. Daartoe zal het Caribbean Marine Atlas (CMA) project zich toeleggen op het identificeren van de beschikbare geo-gerefereerde datasets en op het verzamelen en organiseren ervan in een atlas van milieuthema's voor het Caraïbisch gebied, ondersteund door de International Oceanographic Data Exchange (IODE) en Integrated Coastal Area Management (ICAM) programma's van de Intergouvernementele Oceanografische Commissie (IOC). CMA zal hiervoor gegevens uit nationale en regionale projecten en programma's opnemen. De atlas zal als interactief instrument worden ontwikkeld voor het ondersteunen van een duurzaam en geïntegreerd beheer van kust- en mariene gebieden in de Caraïbische regio.

De ontwikkeling van de CMA zal ook een belangrijk hulpmiddel zijn in het bevorderen van de samenwerking in de regio. Hierbij wordt beroep gedaan op nationale expertise om belangrijke aandachtspunten te identificeren, aangewezen indicatoren te bepalen en datasets op te sporen die in de atlas kunnen worden gebruikt. Bovendien kunnen ook ontbrekende gegevens worden geïdentificeerd. Als deel van de ontwikkeling van de atlas, zal het IODE programma instaan voor de noodzakelijke opleiding van relevante personen van elk land. CMA zal werken op basis van 'open source' technologieën, rekening houdend met internationale normen en standaarden om de uitwisseling van technologische kennis en gegevenbronnen toe te laten. De atlas zal de brede verspreiding van belangrijke datasets nastreven door de zichtbaarheid van, en toegang tot, deze gegevens te bevorderen.

Veelomvattend digitaal instrument

CMA zal een digitale atlas zijn, bestaande uit gemakkelijk downloadbare gegevens over verschillende belangrijke thema's met betrekking tot het mariene en kustmilieu van de Caraïben. Deze thema's zijn onder meer kusthabitat, visserij, milieukwaliteit, klimaatverandering en hieraan gekoppelde zeespiegelstijging, oceanografie, alsook gegevens over de hieraan verbonden sociaal-economische aspecten. De atlas zal ook beschrijvingen van datasets (meta-gegevens) en verbindingen naar de brongegevens bevatten. Het is de bedoeling om deze datasets toegankelijk te maken voor wetenschappers, technici betrokken bij het kustzonebeheer en beheerders van de natuurlijke rijkdommen uit de zee. CMA zal ook bijdragen tot de ontwikkeling van een systeem ter ondersteuning van besluitvorming, gebaseerd op geo-gerefereerde informatie.

De atlas zal op twee verschillende schaalniveaus worden uitgewerkt: het nationaal/lokaal niveau en het regionaal niveau. De nationale atlassen worden ontwikkeld en up-to-date gehouden zodat deze voor de ondersteuning van de besluitvorming op het nationaal niveau kunnen gebruikt worden. De regionale atlas zal worden gebruikt om uitdagingen op regionale schaal te behandelen.

Het project zal ook instaan voor opleidingen op regionale schaal over het ontsluiten en beheren van gegevens, en over beeldtechnologie en het zal de nationale coördinatie van data- en informatieleveranciers bevorderen.

]]>
Environmental Ethics and International Policyhttp://unesco-vlaanderen.be/2009/4/2/environmental-ethics-and-international-policyThu, 02 Apr 2009 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2009/4/2/environmental-ethics-and-international-policyEnvironmental+Ethics+and+International+PolicyNaar aan het milieu gerelateerde thema's gaat veel aandacht uit binnen de Verenigde Naties en zeker binnen de UNESCO. Koppel dat aan de ethische en normerende rol die eveneens eigen is aan de UNESCO en het hoeft niet te verwonderen dat de Organisatie met dit boek de discussie wil aanzwengelen over de ethische principes die op het spel staan bij het wetenschappelijk onderzoek en het beheer van het milieu.

Milieu-ethiek stelt zich vragen zoals: wat is de morele waarde van het milieu, welk onderdeel van de natuur is het waard om beschermd en gerespecteerd te worden, wat betekent globale duurzaamheid, hoeveel belang moeten we hechten aan de belangen van toekomstige generaties, wat zijn de implicaties van rechtsprincipes bij beleidsbeslissingen die te maken hebben met het milieu?

Acht vooraanstaande experts inzake milieu-ethiek laten in dit werk hun licht schijnen over deze en andere vragen. Samen bieden ze een mooi overzicht van de stand van zaken in het relatief nieuwe domein van de toegepaste ethiek die milieu-ethiek heet. Ze formuleren ook een aantal voorstellen over hoe internationaal beleid kan bijdragen tot de ethische reflectie over het milieu en hopen daarmee de voorzet te geven tot een diepgaand debat. Ze beschouwen ethische reflectie als een hefboom tot het opstellen van een meer efficiënt milieubeleid.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
UNESCO-experts bevestigen benarde situatie Galapagoseilandenhttp://unesco-vlaanderen.be/2007/4/17/unesco-experts-bevestigen-benarde-situatie-galapagoseilandenTue, 17 Apr 2007 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2007/4/17/unesco-experts-bevestigen-benarde-situatie-galapagoseilandenDe wereldberoemde Galapagoseilanden dreigen hun unieke karakter te verliezen door de gevolgen van ongebreideld toerisme en migratie. UNESCO-experts+bevestigen+benarde+situatie+GalapagoseilandenEen team van experts van de UNESCO en de Wereldunie voor de Bewaring van de Natuur (IUCN) dat de Galapagoseilanden bezocht van 8 tot 13 april 2007, bevestigt eerdere alarmerende berichten over het in gevaar zijn van de werelderfgoedsite en steunt de maatregelen die de Ecuadoraanse autoriteiten aankondigden om het voortbestaan van de site te verzekeren.

Het grootste gevaar voor de Galapagoseilanden komt vooral van het steeds vaker voorkomen van vreemde planten- en diersoorten, het toenemend aantal mensen dat zich (illegaal) op het eiland vestigt, de ongecontroleerde ontwikkeling van het toerisme, vervuiling en het falen van verschillende instellingen en agentschappen om aan deze bedreigingen het hoofd te bieden.

De experts zullen uitgebreid verslag uitbrengen van hun bevindingen tijdens de volgende bijeenkomst van het Werelderfgoedcomité die van 23 juni tot 2 juli plaatsvindt in Christchurch (Nieuw-Zeeland). Op basis daarvan zal het comité aanbevelingen formuleren die het behoud van de werelderfgoedsite op lange termijn moeten helpen verzekeren. Het is niet ondenkbaar dat het comité de site zal toevoegen aan de Lijst van het bedreigd werelderfgoed zodat een extra impuls aan de bescherming van de site kan gegeven worden.

Tijdens het bezoek zaten de experts rond de tafel met talrijke beleidsmensen en andere betrokkenen bij het beheer en de ontwikkeling van de Galapagoseilanden. Ze juichten alvast de maatregelen toe die president Rafael Correa van Ecuador aankondigde ter bescherming van de unieke eilandengroep, waaronder het beperken van het vliegverkeer, het toerisme en de migratie naar de eilanden.

De Galapagoseilanden is een groep van dertien grote en meer dan veertig kleine eilanden, waarvan er vijf bewoond worden. De archipel ligt 970 km ten westen van de kust van Ecuador in de Grote Oceaan.

]]>
20 jaar na kernramp Tsjernobyl blijft UNESCO in de regio actiefhttp://unesco-vlaanderen.be/2006/4/26/20-jaar-na-kernramp-tsjernobyl-blijft-unesco-in-de-regio-actiefWed, 26 Apr 2006 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2006/4/26/20-jaar-na-kernramp-tsjernobyl-blijft-unesco-in-de-regio-actiefDe UNESCO blijft zich inzetten om de gevolgen te verlichten van de grootste kernramp uit de geschiedenis. 20+jaar+na+kernramp+Tsjernobyl+blijft+UNESCO+in+de+regio+actiefNaar aanleiding van de 20ste verjaardag van de nucleaire ramp die zich op 26 april 1986 voltrok in Tsjernobyl, herbevestigt de directeur-generaal van de UNESCO, Koïchiro Matsuura, het engagement van de Organisatie om te helpen bij het verlichten van de gevolgen van rampen en herhaalt hij dat de UNESCO het werk blijft steunen om om te gaan met de gevolgen van de grootste kernramp uit de geschiedenis.

"De UNESCO blijft werken aan mechanismen om de gevolgen van rampen te verlichten," zegt Matsuura. "We blijven de regeringen van Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland bijstaan in hun werk om het hoofd te bieden aan de gevolgen van deze ramp die reeds veel levens eiste en zich tot op de dag van vandaag laat voelen."

"Het is duidelijk dat internationale samenwerking noodzakelijk is, de gevolgen van de ramp in Tsjernobyl zullen immers nog decennia lang merkbaar zijn," aldus Matsuura. "De UNESCO wil een rol blijven spelen in de inspanningen van de VN om te helpen bij het terugdringen van de gevolgen van de ramp, zoals de Organisatie ook deed in het eerste decennium na de ramp met het opzetten van centra voor psychologische en sociale hulp in de getroffen gebieden."

De Algemene Conferentie van de UNESCO besliste vorig jaar om financiering ter beschikking te stellen voor het opstarten van wetenschappelijk onderzoek door de nationale Wetenschapsacademies van Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland om te analyseren welke de lange-termijngevolgen zijn van chronische blootstelling aan straling, zowel voor mensen als voor fauna en flora.

De verklaring van de directeur-generaal komt aan de vooravond van de lancering van een tweejarig project om een grensoverschrijdend Unesco-biosfeerreservaat en een regionaal ecologisch netwerk op te richten in Polesië (een natuurgebied dat zich uitstrekt over delen van het grondgebied van Oekraïne, Polen, Rusland en Wit-Rusland). Japan financiert het project waaraan Oekraïne, Polen en Wit-Rusland zullen samenwerken. Het zal nieuwe wetenschappelijke kennis opleveren en bijdragen tot het behoud van waterhulpbronnen en biodiversiteit in Polesië. Daarnaast zal het mogelijkheden bieden voor economische ontwikkeling, vooral in Oekraïne en Wit-Rusland waar grote delen land ongeschikt zijn voor landbouw tengevolge van radioactieve neerslag van Tsjernobyl.

]]>
Biosphere Reserves, Special Places for People and Naturehttp://unesco-vlaanderen.be/2006/4/26/biosphere-reserves,-special-places-for-people-and-natureWed, 26 Apr 2006 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2006/4/26/biosphere-reserves,-special-places-for-people-and-natureBiosphere+Reserves%2c+Special+Places+for+People+and+NatureHalverwege de jaren 1970 lanceerde de UNESCO het concept van de biosfeerreservaten in het kader van haar Mens en Biosfeerprogramma (MAB). Sindsdien evolueerde en ontwikkelde het concept zich tot een praktische benadering om op het terrein het behoud van de biologische diversiteit te combineren met de behoeften van duurzame ontwikkeling. De eerste biosfeerreservaten werden in 1976 voorgesteld, vandaag telt het wereldwijde netwerk 409 reservaten in 94 landen. Op hun best, zijn biosfeerreservaten laboratoria waar men studies uitvoert -en implementeert- naar hoe we conservatie en duurzame ontwikkeling met elkaar kunnen verzoenen op regionale schaal.

Het boek concentreert zich vooral op het bespreken van het huidige concept en de manier waarop het in de praktijk werkt. Toch is er ook aandacht voor het ontstaan en de ontwikkeling van het concept. Het geeft een overzicht van een aantal verwezenlijkingen en van de impact die de biosfeerreservaten hebben, maar staat eveneens stil bij de moeilijkheden die moesten overwonnen worden bij het in de praktijk brengen van het concept in verschillende sociale, culturele, economische en biogeografische contexten en omgevingen.

In tien hoofdstukken bekijkt het boek het concept, de functies, de praktijk en de toekomst van de biosfeerreservaten. Daarenboven geeft het de tekst weer van de Strategie van Sevilla voor Biosfeerreservaten: het document dat de richtlijnen uitzet voor de verdere ontwikkeling van het wereldwijde netwerk.

Hoewel dit werk zich in de eerste plaats richt tot mensen die rechtstreeks betrokken zijn bij biosfeerreservaten, zoals beheerders, onderzoekers en verenigingen die verbonden zijn aan een bepaald reservaat, biedt het interessant leesvoer voor iedereen die geïnteresseerd is in de vraag hoe we de bescherming van onze biodiversiteit hand in hand kunnen doen gaan met onze behoefte aan duurzame ontwikkeling.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Forest Biodiversity. Research, Monitoring and Modelling.http://unesco-vlaanderen.be/2005/7/25/forest-biodiversity-research,-monitoring-and-modellingMon, 25 Jul 2005 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2005/7/25/forest-biodiversity-research,-monitoring-and-modellingForest+Biodiversity.+Research%2c+Monitoring+and+Modelling.De laatste jaren is het bewustzijn omtrent het belang van de biodiversiteit voor de mensheid gegroeid. Dat resulteerde in meer interesse en middelen voor het onderzoek naar biodiversiteit. Dit boek wil een overzicht zijn van de vooruitgang die de wetenschap op dit vlak realiseerde.

Het eerste deel schetst het theoretisch kader waarbinnen het onderzoek plaatsgrijpt. Het tweede deel beschrijft de te gebruiken technieken bij het onderzoek naar biodiversiteit. De drie afsluitende delen bevatten case-studies uit Europa, Afrika, Australië en Azië.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier

]]>
Congolees erfgoed in gevaar reddenhttp://unesco-vlaanderen.be/2004/8/19/congolees-erfgoed-in-gevaar-reddenThu, 19 Aug 2004 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2004/8/19/congolees-erfgoed-in-gevaar-reddenHet bijzonder waardevolle natuurlijke erfgoed van Congo is in zijn voortbestaan bedreigd door de gevolgen van gewapende conflicten. De UNESCO organiseert een aantal evenementen om steun voor het bedreigde werelderfgoed te verzamelen. Congolees+erfgoed+in+gevaar+reddenHet conflict dat over de regio van de Grote Meren raasde eiste talloze levens en veroorzaakte grote schade aan de uitzonderlijke biodiversiteit van Congo. De vijf natuurlijke sites van Congo, de nationale parken van Salonga, Virunga, Garamba, Kahuzi-Biega en het Okapi dierenreservaat, zijn allemaal opgenomen op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar. Het is van cruciaal belang om dit bijzonder rijke ecosysteem, dat onderdeel is van een tropisch regenwoud dat enkel het Amazonewoud in grootte moet laten voorgaan, te bewaren. Daarom slaan de UNESCO en de VN Stichting de handen in elkaar om een aantal evenementen te organiseren ter ondersteuning van het bedreigde Congolese werelderfgoed.

Werelderfgoed in tijden van oorlog

Is het mogelijk om erfgoed te beschermen terwijl er een oorlog aan de gang is? Dat was de vraag die de UNESCO en Congo in 2000 bezig hield en die uiteindelijk leidde tot een programma ter bescherming van de biodiversiteit in regio's geteisterd door gewapende conflicten. Via dit programma lobbyden de UNESCO en de VN Stichting bij de regeringen van Congo en zijn buurlanden om de bescherming van het bedreigde natuurlijke werelderfgoed te verbeteren. Binnen het kader van het project werd ook geld vrijgemaakt om parkwachters te betalen die met dagelijkse patrouilles de parken beschermen.

De vijf sites van Congo die zijn ingeschreven op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar, herbergen heel wat bedreigde diersoorten waaronder de laatste bonoboapen en veel van de laatste overlevende berggorilla's en witte neushoorns. De nationale parken liggen voornamelijk in het oosten op de grens met Rwanda, Oeganda en Soedan en deelden al flink in de klappen van de oorlog. Parkwachters riskeren er vaak hun leven in hun pogingen om de biodiversiteit van de parken te beschermen.

Steun verzamelen

Tussen 10 en 26 september stelt de UNESCO haar deuren open voor het brede publiek zodat mensen de kans krijgen om kennis te maken met de pracht van het Congolese natuurlijke werelderfgoed en om zich te vergewissen van de ernst van de bedreigingen waaraan het ten prooi valt. Daartoe worden drie evenementen georganiseerd: een tentoonstelling, een benefietconcert en een internationale donorconferentie.

De tentoonstelling Congo: Natuur & Cultuur loopt van 10 tot 26 september in de gebouwen van de UNESCO in Parijs. Het gaat om een organisatie van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren (KMMA), het belangrijkste museum en onderzoeksinstituut betreffende het Congolese erfgoed. De exhibitie richt de kijker op reuzenkaarten en een greep uit de collecties van het KMMA; zoals de bonobo, de okapi, trommels, jagersfluitjes, krachtbeelden, maskers, enz... Deze voorwerpen illustreren op een originele manier de dynamische banden tussen het milieu in al zijn diversiteit en de manieren waarop samenlevingen daarop inspelen. Veel van het getoonde zal voor het eerst te zien zijn in Parijs. Later - meer bepaald van 23 november 2004 tot 2 oktober 2005 - zal deze tentoonstelling ook bezocht kunnen worden in het museum in Tervuren.

Benefietconcert

Op 23 september zal het traditionele gegons in de wandelgangen van het Unesco-hoofdkwartier overstemd worden door de klanken van de rumba en andere Afrikaanse muziek. Een aantal grote namen van de Congolese muziek zullen de rijkdom van hun erfgoed klank bijzetten tijdens een benefietconcert. Op de affiche staan onder andere Elima de Maitre Nono, Kékélé, Makoutano, Papa Wemba, Lokua Kanza, Ray Lema, Djouna, Akademia, Bonga, Yondo Sister, Odito Reille, Isa Fleur du Congo, Sam Mangwana, Faya Tess, Abby Suria, So Kalmery, Diblo Dibala en Gina Wagina.

Naast deze evenementen voor het ruime publiek, worden er van 13 tot 17 september een reeks van technische workshops voor experts en een internationale donorconferentie georganiseerd. De workshops willen een aantal belangrijke aspecten van erfgoedconservatie bespreken zoals het gebruik van ruimtetechnologie om de bewaring van erfgoedsites op te volgen, de bescherming van erfgoed in conflictsituaties, het grensoverschrijdend beheer van werelderfgoedsites en de rol van musea bij de bevordering van erfgoedbescherming.

 

De tentoonstelling Congo: Natuur & Cultuur loopt van 10 tot 26 september in Parijs op de hoofdzetel van de UNESCO (7, place de Fontenoy) en van 23 november 2004 tot 2 oktober 2005 in het Afrikamuseum van Tervuren. Meer inlichtingen: www.africamuseum.be

Voor meer informatie over het benefietconcert van 23 september in Parijs (125 avenue de Suffren) ten voordele van de bescherming van het Congolese natuurlijke werelderfgoed kan u terecht op +33 1 45 68 05 16 of op evenements-speciaux@unesco.org

]]>
Lesbrief Speurtocht naar waterhttp://unesco-vlaanderen.be/2002/5/2/lesbrief-speurtocht-naar-waterThu, 02 May 2002 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2002/5/2/lesbrief-speurtocht-naar-waterVakoverschrijdende lesbrief over water voor de eerste graad van het secundair onderwijs.

Bij de cd-rom Speurtocht naar het water hoort een vakoverschrijdende lesbrief voor de eerste graad van het secundair onderwijs. Water is iets waar iedereen elke dag mee in contact komt en het thema is zodanig veelzijdig dat het aanknopingspunten heeft met zowat ieder vak: Nederlands, vreemde talen, wetenschappen, techniek, sport, aardrijkskunde, geschiedenis, enz… Al deze vakken komen aan bod in de lesbrief die leerkrachten concrete tips geeft over hoe het waterbewustzijn van leerlingen kan worden aangescherpt.

De lesbrief sluit voor een groot deel aan bij de cd-rom zelf, in die zin dat de kennis die leerlingen opdoen uit de cd-rom in een bepaalde les kan worden verwerkt en getoetst aan de hand van verschillende opdrachten, oefeningen en proefjes die in de lesbrief opgenomen zijn. Per vak geeft hij aanbevelingen over hoe een leerkracht zijn of haar les zou kunnen opstellen. De voorbeeldlessen beginnen eerst met de opsomming van een aantal leerdoelstellingen en vervolgens wordt elke voorbeeldles praktisch uitgewerkt.

De bedoeling van de lesbrief is dat leerlingen kennis maken met het nut van water in het dagelijkse leven en dat ze aan de hand van de kennis die ze opdoen in de verschillende vakgebieden, gaan beseffen dat ons water beschermd moet worden. In de les 'Nederlands' kunnen leerlingen bijvoorbeeld hun woordenschat over het water uitbreiden door een soort van raadspelletje te spelen waarbij ze een bepaald waterspreekwoord voor de klas moeten komen uitbeelden met een tekening op het bord, of je kan ze ook de opdracht geven om een waterkruiswoordraadsel in elkaar te steken.

Op het gebied van wetenschappen bevat de lesbrief aanwijzingen om leerlingen bijvoorbeeld zelf een waterzuiveringstation te laten maken of om de samenstelling van leidingwater te vergelijken met regenwater. Het zijn slechts enkele van de concrete tips die in de lesbrief aan bod komen.

De lesbrief bevat ook een aantal voorstellen voor een schoolproject rond water. Zo kan een school bijvoorbeeld een waterprojectweek organiseren, waarbij er dan gedurende een ganse week een aantal interessante activiteiten worden georganiseerd die elk bij een bepaald vak aansluiten. Leerlingen kunnen ook zelf een waterbesparingsplan opstellen, een fotoreportage maken, of een wateronderzoek uitvoeren. De lesbrief helpt leerkrachten er allemaal mee op weg en stelt zo een boeiende aanpak voor die leerlingen toelaat om op een actieve manier mee te werken in de les.

Klik [hier] om de lesbrief Speurtocht naar het water te downloaden.

]]>
De achteruitgang omkerenhttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/de-achteruitgang-omkerenThu, 01 Nov 2001 04:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/de-achteruitgang-omkerenDe natuur kent geen grenzen, de ganse Arabische regio kampt met dezelfde milieuproblemen. Pas als er over de grenzen heen wordt samengewerkt kan duurzaam natuurbeheer optimaal renderen en een uitkomst bieden.

De+achteruitgang+omkerenHoe kunnen we de verhouding tussen mens en natuur op zo'n manier ontwikkelen dat we in onze basisbehoeften kunnen voorzien, ons kunnen voeden en ontplooien zonder daarbij het milieu onomkeerbare schade toe te brengen en daardoor onze toekomst in gevaar te brengen? Het is een vraag die niet zomaar te beantwoorden is in een streek waar slechts 1% van het oppervlak met plantengroei bedekt is, waar de bevolking snel aangroeit en waar specialisten menen dat de natuur beschermen gelijk is aan mensen uitsluiten. Dat is de uitdaging waar ArabMab voor staat, het recentste van de MAB regionale netwerken dat 14 Arabische landen groepeert.

Achterstand

De regio hinkt achterop ten opzichte van de rest van de wereld op het vlak van de ontwikkeling van biosfeerreservaten en de benadering van natuurbehoud. Er zijn slechts 13 biosfeerreservaten in 6 van de landen in de regio en verschillende kampen met ernstige problemen. Zo kwam het Tunesische Lake Ichkeul Biosfeerreservaat op de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed terecht omdat de toestand van het milieu er met rasse schreden achteruit ging.

"Gelukkig werd de Arabische wereld wakker geschud en kunnen we beginnen met het omkeren van de achteruitgang," zegt desertificatiespecialist Mohamed Skouri. ArabMab speelt in deze een sleutelrol en bevordert de creatie van een nieuwe generatie biosfeerreservaten.

Humane ecologie

Het Arganeraie Biosfeerreservaat aan de voet van het Atlasgebergte in Marokko bestrijkt 25.000 km2 en omvat de stad Agadir. Het is de biotoop van de argan boomsoort waaruit een dure en veelgevraagde olie geproduceerd wordt die gebruikt wordt bij het koken en in de cosmetica. De eeuwenoude argans gingen verloren aan een tempo van 600 hectaren per jaar door bevolkingsdruk en toerisme. Nu is er een project ontwikkeld in samenspraak met de plaatselijke bevolking om de bomen te beschermen en op een duurzame manier te exploiteren.

Het kleinere Dana Biosfeerreservaat (310 km2) is een al even succesvol voorbeeld van "ecologie met een menselijk gezicht." Ecotoerisme biedt er nieuwe economische kansen voor de lokale bevolking en de inwoners worden rechtstreeks betrokken bij een nieuwe manier om de natuurlijke grondstoffen te beheren. Toch zijn dergelijke voorbeelden schaars in de regio. Natuurbehoud wordt er vaak geïnterpreteerd als het afsluiten van een gebied en het omheinen met prikkeldraad.

Benadering promoten

Vandaar dat het ArabMab er een prioriteit van maakt om de kennis van zijn eigen leden te vergroten. "Hardnekkige beschermers ervan overtuigen dat mensen moeten geïntegreerd worden in natuurbehoud is een van onze grootste uitdagingen," zegt Idris Fassi, de grote bezieler van het Arganeraie Biosfeerreservaat. "Prikkeldraad opwerpen om mensen buiten te houden, zelfs tijdelijk, kan een mogelijk ecologisch herstel onomkeerbare schade berokkenen," zegt Al Hilli van het Tunesische nationaal MAB Comité. Daarom staat ook de betere samenwerking op het gebied van wetenschappelijk onderzoek hoog op de agenda van ArabMab. De "meer humanistische en aantrekkelijke" benadering van biosfeerreservaten kan tot voorbeeld dienen voor hoe de zaken moeten worden aangepakt.

"Gezien de staat van degradatie van onze natuurlijke grondstoffen hebben we geen andere keuze," besluit Idris Fassi, "dan een beroep te doen op de intelligentie van de mensen en hen te doen inzien dat hun economisch en sociaal welzijn niet langer kan bereikt worden ten koste van het milieu."

]]>
Uniek parelsnoerhttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/uniek-parelsnoerThu, 01 Nov 2001 02:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/uniek-parelsnoerUitzonderlijk natuurlijk erfgoed tussen Finland en Rusland wordt bedreigd. Een grensoverschrijdend biosfeerreservaat zou kunnen helpen om het kwetsbare ecologisch erfgoed te herstellen en de streek sociaal en economisch te ontwikkelen.

Uniek+parelsnoerKarelia is een mooie streek die zich uitstrekt over de Fins-Russische grens en gekenmerkt wordt door bossen, heuvels, meren, oude kerkjes en een rijke culturele traditie. Een groot deel van de streek die achtereenvolgens door de Vikings, de Russische Tsaren, Zweden, Finland en de Sovjet-Unie bestuurd werd, en waarvan het grootste deel vandaag op Russisch grondgebied ligt, is het onderwerp van een voorstel om er een grensoverschrijdend biosfeerreservaat van te maken.

Ongerept

De site is uniek, vooral door haar omvang: 10 miljoen hectaren woud -een territorium zo groot als Portugal- die vooral bestaan (80%) uit dennen en sparren. Bovendien zijn uitgestrekte zones nog steeds ongerepte wildernis. Onder het Sovjetregime ware grote delen langs de Finse grens geklasseerd als militaire veiligheidszone, wat betekende dat alle toegang binnen 50 km van de grens strikt verboden was. Zo ontstond een strook van 1000 km ongerepte natuur. Omdat er nauwelijks wegen waren, bleef het grootste deel van de Russische kant totaal geïsoleerd.

Nu Rusland zich echter openstelde voor de markteconomie, ontwikkelde de houtindustrie zich zeer snel langs de grens, daarbij profiterend van het Finse wegennet om het hout te exporteren. "Tijdens het Sovjettijdperk was de Groene Gordel een ononderbroken entiteit," zegt Virpi Sahi die voor het WWF de Fins-Russische samenwerking omtrent bosbeheer coördineert. "Vandaag is de gordel op sommige plaatsen onderbroken, maar we houden nog steeds een waardevol parelsnoer over van grotendeels ongerept boreaal bos. Er moeten dringend maatregelen komen om de verdere vernieling van dit unieke gebied aan zowel Russische als Finse zijde de stoppen."

Groene gordel

Plaatselijke en internationale milieuverenigingen zijn in de regio actief om de exploitatie van oude bossen langs de grens te verhinderen. De meeste grote Finse bedrijven onderschreven een moratorium om geen hout meer te kopen dat afkomstig is uit gebieden waarvan Russische milieuorganisaties vinden dat ze nood hebben aan dringende bescherming. Sinds het begin van de jaren 1990 onderhandelen Rusland, Finland en de deelstaat Karelia over de creatie van een "groene gordel" die zich zou uitstrekken van de Barendszee in het noorden tot de Golf van Finland en het Ladoga meer bij Sint-Petersburg in het zuiden. Tezelfdertijd plant Karelia een uitbreiding van het beschermd natuurgebied in de streek van 802.000 hectaren of 4,2% van het territorium tot 2.690.000 hectaren of 14,9% van de deelstaat tegen het jaar 2005.

De volgende stap zou de creatie zijn van een nieuw biosfeerreservaat, waarvan het huidige Finse Noord Karelia biosfeerreservaat deel zou uitmaken. Een dergelijk grensoverschrijdend reservaat moet bijdragen tot het herstel van het kwetsbaar ecologisch erfgoed. De samenwerking die een dergelijk biosfeerreservaat met zich meebrengt kan zowel Finland als Rusland tot voordeel dienen. "We kunnen hen helpen om de fout te vermijden die we zelf 50 of 60 jaar geleden maakten: overexploitatie van het woud. We hebben gewoon teveel omgehakt. Maar we kunnen ook van hen leren. Meren en kustzones zijn bijvoorbeeld beter beschermd in Rusland. Binnen een strook van 1 km is houthakken er verboden, in Finland geldt hetzelfde voor een strook van amper 100 meter," zegt Kari Laine van de Universiteit van Oulu.

Flexibiliteit

Aan Russische zijde zien de voorstanders van het biosfeerreservaat vooral heil in het promoten van een duurzame ontwikkeling in de streek waarbij het eenvoudiger wordt om economische belangen van exploitatie en werkgelegenheid te verzoenen met ecologische belangen zoals de bescherming van het natuurlijk erfgoed. Een biosfeerreservaat laat immers meer flexibiliteit toe dan een natuurgebied met een beschermd statuut.

"Karelia heeft geen alternatief voor het gebruik van zijn boshulpbron," zegt Eugeny Ieshko, een van de wetenschappers die aan de basis ligt van het voorstel om een biosfeerreservaat op te richten. "In de huidige economische crisis zou het verhinderen van het economische gebruik van grote gebieden om ze te beschermen een serieuze weerslag hebben op de levensomstandigheden van de inwoners."

Lokaal

Het verbieden van de houtindustrie is niet aan de orde. In 1994 hakten de Russen slechts 5,7 miljoen m3 van de toegestane 8,7 miljoen m3. De regionale industrie draait slechts op 40% van haar capaciteit. Probleem is echter dat het niet de plaatselijke bevolking is die door de houthakkersnijverheid tewerkgesteld wordt. "Het hakken gebeurt meestal door buitenlanders met grote machines," verklaart Virpi Sahi. "De plaatselijke bevolking vraagt zich af waar al het geld naartoe gaat van het omhakken van grote delen van het woud." Ze benadrukt het belang om op lokaal vlak jobs te creëren en dorpen hun eigen inkomsten te laten genereren door traditioneel vakmanschap in eer te herstellen en bepaalde traditionele gebruiken voor het verwerken van paddestoelen, bessen en andere nuttige planten te verfijnen.

De uitdaging ligt dus aan Russische zijde om natuurbescherming te integreren in een nieuwe socio-economische aanpak die ook oog heeft voor toerisme en recreatie. "We moeten de vruchten leren plukken van natuurbescherming door een nieuw beheersysteem te ontwikkelen gericht op het duurzaam gebruik van natuurlijke grondstoffen en het verbeteren van de omgeving van de inwoners van Karelia," zegt Eugeny Ieshko.

Toerisme

Toerisme kan een belangrijke rol spelen in het geplande biosfeerreservaat. Het Ladoga meer is al langer een populaire recreatieplaats voor de inwoners uit de omgeving van Sint-Petersburg. De deelstaat Karelia lanceerde zelfs al een website in het Engels waar ze de natuurlijke en toeristische aantrekkingskracht van de streek promoot.

"Het toekomstige biosfeerreservaat kan als voorbeeld dienen voor milieubeheer in andere delen van Rusland," zegt Kari Laine. Finland kan er ook een deel van zijn verloren Kareliaanse cultuur door terugwinnen. "Deze mensen kunnen ons waardevolle vaardigheden leren die wij vergeten zijn, zoals mechanische houtverwerking of het cultiveren en raffineren van bepaald voedsel," zegt Ritta Nykänen die verantwoordelijk is voor de voorbereiding van het Finse deel van het grensoverschrijdende project. Na jaren van scheiding, kunnen de Kareliaanse broertjes herenigd worden en zullen ze hun herinneringen, projecten en geheimen met elkaar kunnen uitwisselen.

]]>
Verleden, heden en toekomst hand in handhttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/verleden,-heden-en-toekomst-hand-in-handThu, 01 Nov 2001 01:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/verleden,-heden-en-toekomst-hand-in-hand's Werelds eerste natuurreservaat groeide uit tot een typevoorbeeld van hoe ecologische en economische belangen met elkaar verzoend worden in een biosfeerreservaat.

Verleden%2c+heden+en+toekomst+hand+in+handHistorisch gezien danken we het behoud van mooie natuurlijke sites aan kunstenaars. Het was immers in 1853 dat een aantal Franse schilders zich in Barbizon groepeerden om het bijzondere landschap te beschermen door een "artistiek reservaat" op te richten in het bos van Fontainebleau. 's Werelds eerste natuurreservaat was een feit. Ter vergelijking: de Verenigde Staten riepen Yellowstone pas in 1870 tot natuurpark uit.

Uitgestrekt

Sinds eind 1998 prijkt Fontainebleau op de lijst van biosfeerreservaten. Met een oppervlakte van ongeveer 69.000 hectaren omvat het biosfeerreservaat een onbewoond biologisch reservaat van zo'n 3.900 hectaren, een bufferzone van 13.500 hectaren met een honderdtal inwoners en een gebied van 50.000 hectaren met daarin Fontainebleau, Avon, Barbizon, Milly-la-Forêt en een dertigtal andere gemeenten, samen goed voor 60.000 inwoners.

"Voor Fontainebleau betekent de inschrijving als biosfeerreservaat vooral een erkenning voor de reeds geleverde inspanningen op het vlak van bescherming," meent Patrick Falcone van het Office national français des forêts (ONF). Het statuut als Koninklijk Jachtdomein sinds de 11e eeuw beschermde het bos al. In de 18e eeuw was het omwille van zijn biologische rijkdom en nabijheid bij Parijs het onderwerp van de eerste studies van de naturalisten Jussieu en Buffon en het bleef sindsdien een belangrijke rol vervullen in de wetenschappelijke observatie van dieren- en plantenleven.

Diversiteit

De site ligt als het ware op een "biogeografisch kruispunt": zowel continentale, oceanografische en mediterrane invloeden laten er zich voelen. Het beslaat verschillende hoogtes en bevat aangezette mariene grond uit de tertiaire periode. Het omvat verschillende landschappen: eik, beuk en naaldwouden, zanderige heiden, moerassen en rotsformaties. De bijzondere fauna en flora is goed voor meer dan 6.600 diersoorten en 5.700 plantensoorten, waarvan 1.300 bloemenvariëteiten. Het bos telt zo'n 1.200 herten van verschillende soorten en 300 everzwijnen, maar ook zeldzame orchideeën.

Een wetenschappelijk comité en een beheerscomité coördineren het beleid in het reservaat in samenspraak met de andere actoren zoals daar zijn: het ONF, het regionaal park Gatinais, de gemeenten en verschillende verenigingen zoals de Amis de la forêt de Fontainbleau en de Naturalistes de la vallée du Loing die zeer actief zijn op het gebied van bescherming en ontwikkeling van de site. "Een van de voorwaarden voor de oprichting van het biosfeerreservaat was de lokale vraag," zegt Catherine Cibien, wetenschappelijk secretaris van het Franse MAB Comité. "Het initiatief kon rekenen op sterke steun van plaatselijke besturen, wetenschappelijke partners en verenigingen," weet Thierry Moigneu van het ONF.

Verantwoordelijkheid

De inschrijving op de lijst van biosfeerreservaten is meer dan een erkenning van de waarde van dit natuurlijk erfgoed: ze impliceert dat er een ecologisch verantwoord beleid moet worden gevoerd in een gebied dat onder grote druk staat. Fontainebleau ligt immers op amper 50 km van de Franse hoofdstad en maakt deel uit van de Parijse regio met zijn 12 miljoen inwoners. Bebouwing verdringt private bossen en het verkeer neemt toe op de zuidelijke snelweg die het bos doorkruist.

Het regenwater dat van de drukke snelweg loopt en spat, vervuilt het gebied. Bovendien wordt het bos jaarlijks door zo'n 13 miljoen mensen bezocht, waardoor bepaalde plaatsten te kampen krijgen met erosie en achteruitgang van de vegetatie. "Ook het gebruik van het bos veranderde," merkt Moigneu op. "Twintig jaar geleden picknickten gezinnen op de parkeerterreinen, naast hun auto. Nu trekking en mountainbiken populair zijn, dringen ze steeds dieper door in het bos."

Evenwicht

Ondanks deze bedreigingen, "is het ecosysteem niet echt verstoord," zegt Cibien. Er bleef een evenwicht tussen de landelijke en bosgebieden ten westen van de stad Fontainebleau en de meer stedelijke en industriële zones aan de oevers van de Seine in het oosten. Het gebied huisvest gelukkig ook heel wat onderzoekscentra die zich toeleggen op milieuwetenschappen. Fontainebleau, waar de World Conservation Union werd gesticht in 1948, draagt het label van "ecopool".

Een groeiend aantal biosfeerreservaten zijn gelegen in de buurt van grote steden. Algemeen wordt aangenomen dat "stedelijke systemen onlosmakelijk verbonden zijn met hun natuurlijke omgeving," zegt Philippe Jamet, directeur van het Institut supérieur d'ingénierie et de gestion de l'environnement. Door hun inschrijving binnen metropolitische gebieden, bewijzen deze reservaten dat duurzame ontwikkeling, die respect voor het milieu en de natuur verzoent met economische ontwikkeling en de plaatselijke cultuur, geen holle slogan is.

Erfgoed

"We proberen om de geest, het culturele en historische, en het natuurlijke erfgoed van elke site te bewaren," zegt Jean-Marc Gougis van het ONF. "In het bos van Fointainebleau jagen mensen nog steeds met hond en hoorn, net als de Franse koningen eeuwen geleden. Ook dat maakt deel uit van ons erfgoed, net zoals ook de zeldzame orchideeën en wilde herten niet mogen verdwijnen in het aanschijn van de verstedelijking."

]]>
Biosfeerreservaten: Duurzame ontwikkeling van de natuurhttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/biosfeerreservaten-duurzame-ontwikkeling-van-de-natuurThu, 01 Nov 2001 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/biosfeerreservaten-duurzame-ontwikkeling-van-de-natuurHet Mens en Biosfeer (MAB)-programma van de UNESCO bestaat 30 jaar in november. Binnen de natuur- en sociale wetenschappen ontwikkelt het de basis voor het duurzaam gebruik en behoud van de biologische diversiteit en voor de verbetering van de relatie tussen de mens en zijn omgeving.

Het MAB-programma stimuleert interdisciplinair onderzoek en onderwijs omtrent het beheer van natuurlijke grondstoffen. Dat leidt niet enkel tot een beter begrip van het milieu, maar ook tot meer betrokkenheid van de wetenschap en wetenschappers bij het opstellen van beleidsmaatregelen gericht op het verstandig gebruik van onze biologische diversiteit.

De komende decennia zal het MAB-programma zich vooral inzetten voor duurzame ontwikkeling door het promoten van conservatie en verstandig gebruik van de biologische diversiteit. Gebruikmakend van de transdisciplinaire en interculturele mogelijkheden die het mandaat van de UNESCO biedt op het vlak van onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie, promoot het MAB-programma zowel wetenschappelijk onderzoek als het leren uit de traditionele kennis met betrekking tot het gebruik van grondstoffen. Het draagt bij tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Conventie over Biologische Diversiteit en van Agenda 21 die voortvloeien uit de VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling van 1992 (Rio de Janeiro).

Wereldwijd zijn het vooral de zogenaamde biosfeerreservaten die het gezicht van het MAB-programma vormen. Dat zijn gebieden aan de kust of in het binnenland waarvan de ecosystemen internationaal zijn erkend als bevoorrechte sites waar een evenwichtige relatie tussen mens en natuur wordt bevordert. Dergelijk reservaten staan voor een innoverende vorm van natuurbeheer en -behoud waarbij ecologische, economische en sociale belangen met elkaar worden verzoend. Het betreft een doeltreffend en dynamisch concept ter bevordering van de duurzame ontwikkeling van onze biologische diversiteit, zoals blijkt uit onderstaand dossier.

Wie meer informatie wil over het concept en de werking van biosfeerreservaten kan gratis de nieuwe publicatie van het Unesco Platform UNESCO@vlaanderen bestellen. Meer daarover in de rubriek "Eigen Publicaties" onder "Extra"

]]>
Horizonten verbredenhttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/horizonten-verbredenThu, 01 Nov 2001 00:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/11/1/horizonten-verbredenTerwijl globalisering de wereld kleiner lijkt te maken en nationale grenzen veranderen en vervagen, worden de biosfeerreservaten steeds groter en democratischer. Horizonten+verbredenEcosystemen en milieuproblemen houden geen rekening met grenzen. Uit de evolutie van het wereldwijd netwerk van biosfeerreservaten blijkt dat die simpele waarheid algemeen aanvaard wordt. Twee belangrijke trends van de laatste jaren illustreren dit: biosfeerreservaten worden steeds groter en bestrijken soms een gebied dat zich over twee of meer landen uitstrekt, en steeds meer actoren worden bij het beheer ervan betrokken.

Wereldwijd

Zo'n 30 van de 393 biosfeerreservaten in 94 landen omvatten een gebied van een miljoen hectaren of meer. Het Mata Atlantica Biosfeerreservaat in Brazilië bestrijkt meer dan 30 miljoen hectaren, Air and Tenere in Niger beslaat 24 miljoen hectaren en Tonle Sap in Cambodja ongeveer 2 miljoen. Zes reservaten zijn "internationaal": hun territorium strekt zich uit over twee of meer landen. Zo is er bijvoorbeeld het 300.000 hectaren grote Vosges du Nord en Pfälzerwald reservaat op de Frans-Duitse grens waar zo'n 245.000 mensen wonen. Er zijn plannen om in de toekomst nog meer dergelijke internationale biosfeerreservaten op te richten, niet alleen in Europa (waar de huidige internationale reservaten bestaan) maar ook in Azië, Latijns-Amerika en Afrika.

Deze schaalverandering kwam er na een nieuwe visie op conservatie die vorm kreeg op een internationale conferentie voor biosfeerreservaatbeheerders in Sevilla (Spanje) in 1995 en die zich laat samenvatten als: het gaat niet langer om het "bevriezen van ongerepte natuur". Integendeel, de nadruk ligt nu vooral op het in stand houden van de evolutieve capaciteit van ecosystemen en zij die erin leven. Die visie plaatste de bewoners en hun gemeenschappen terug op de voorgrond en benadrukt hun rol als beheerders van hun omgeving en leefmilieu. En dat is de essentie van "duurzaam beheer".

Samenwerking

Uiteraard is het niet altijd eenvoudig om de vaak tegenstrijdige belangen te beheren die de verschillende activiteiten van de menselijke bevolking in om het even welk gebied met zich meebrengen. De laatste jaren werden er dan ook aanzienlijke inspanningen geleverd om de plaatselijke bevolking te betrekken in het beheer en de ontwikkeling van biosfeerreservaten. Het Mananara Biosfeerreservaat in Madagaskar is een mooi voorbeeld. Het oude gewoonterecht is nog sterk ingeburgerd in deze staat in de Indische Oceaan. Het gecentraliseerd beheer van de staat en nationale wetten stipuleerden dat onbewoond of onontgonnen land aan de staat toebehoort, wat wrijvingen veroorzaakte met de plaatselijke volken. Het leidde zelfs tot een verdere degradatie van beschermde gebieden omdat in veel gevallen, traditionele gebruiken vroeger het milieu beschermden.

Deze vaststelling leidde tot een nieuwe aanpak in Mananara, waarbij de overheid een contractuele overeenkomst afsloot met de lokale volken om hun omgeving te beheren, te ontwikkelen en te beschermen. De communicatie tussen beide groepen wordt bevorderd door "milieuonderhandelaars": wetenschappers en ingenieurs met een goede kennis van de plattelandsomgeving, milieubescherming en ecologie. De aanpak bleek zo succesvol dat de regering het systeem over gans het eiland toepast. Gelijkaardige projecten worden ook op het getouw gezet door de FAO, wetenschappers en ngo's met betrekking tot veeteelt en visserij in Niger en Mali.

Coördinatie

Op een ruimere schaal gebeurt de coördinatie via regionale netwerken van biosfeerreservaatbeheerders en comités. Dergelijke netwerken vormen de motor van het MAB-programma van de UNESCO. Het Afrikaans MAB Netwerk, bijvoorbeeld, is opgericht in 1966 en verbindt alle Afrikaanse biosfeerreservaten zodat een gezamenlijk beleid kan gevoerd worden dat de duurzame ontwikkeling van de ganse regio ten goede komt. In de andere regio's van de wereld zijn gelijkaardige netwerken actief.

Door het dynamisme dat biosfeerreservaten aan de dag weten te leggen, blijft het concept actueel en doeltreffend, ook 30 jaar na het ontstaan van het MAB-programma. Biosfeerreservaten slagen erin om een groot aantal mensen van verschillende landen en achtergronden te verenigen rond een belangrijk thema als milieubescherming. Mensen die zich inzetten om de ecologische en biologische rijkdom van onze planeet te vrijwaren en daarbij niet blind blijven voor andere belangrijke aspecten van ons leven zoals duurzame sociale en economische ontwikkeling. Voorwaar, geen verwaarloosbare verwezenlijking.

]]>
De koraalrifbewakershttp://unesco-vlaanderen.be/2001/3/1/de-koraalrifbewakersThu, 01 Mar 2001 04:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/2001/3/1/de-koraalrifbewakersHet bewaken en beschermen van koraalriffen is een zaak van het volk. Voorlopig moet de technologie het nog afleggen tegen het mensenoog.

Wat hebben Samoaanse dorpelingen, duikliefhebbers en de Amerikaanse acteur Leonardo DiCaprio gemeen? Ze zijn allemaal betrokken bij 's werelds grootste koraalriffenonderzoek. Het Global Coral Reef Monitoring Network van de Intergouvernementele Oceanografische Commissie (IOC) van de UNESCO steunt op duizenden menselijke waarnemers, en niet op een of ander alziend oog in de ruimte.

Rapport

"Satellietbeelden zijn voor koraalriffen nutteloos, want ze bevinden zich onder water," verklaart Dr. Clive Wilkinson van het Australische Instituut voor Mariene Wetenschappen. Wilkinsons instituut verzamelde gegevens over de gezondheid van de koraalriffen uit 60 landen, voor een rapport van het Netwerk dat op 23 oktober 2000 aan het Negende Internationale Koraalrifsymposium in Bali (Indonesië) is voorgelegd.

Miljoenen mensen hangen voor hun levensonderhoud af van koraalriffen. Vissen hebben er hun broedplaatsen en koraalriffen houden kusterosie tegen. Toen het Netwerk in 1995 door de IOC en zijn partners (o.a. het VN Milieuprogramma, de Wereldbank en de Wereldconserveringsunie) werd opgericht, was naar schatting al 10% van de koraalriffen verloren gegaan en zag het er naar uit dat nog eens 60% zou verloren gaan in de volgende 40 jaar.

Krachten bundelen

Om die aantasting te stoppen en meer te weten te komen over de koraalriffen, wilde het Netwerk duizenden gemeenschappen mobiliseren. Er zou gewerkt worden met waarnemers op nationaal en lokaal niveau. "Ik ging er van uit dat, hoe meer ogen je hebt, des te groter de kans is dat je dingen opmerkt die anders over het hoofd zouden zijn gezien," licht Wilkinson toe.

Samoa in de Stille Oceaan, een van de laatste aan het Netwerk toegevoegde staten, leidde zo'n 500 observatoren -waaronder vissers en vrouwen uit zo'n 20 dorpen- op om de riffen in de gaten te houden. In Sri Lanka zorgt de lokale Netwerk coördinator Emma Whittingham voor de opleiding van veldwerkers uit Sri Lanka, India en de Malediven. Ze leren rifstudies opstellen en socio-economische rapporten over kustgemeenschappen schrijven. "Het leidt tot een aanzienlijke verbetering van de controlecapaciteit, maar de cruciale band tussen observatie en beheer blijft voorlopig nog zwak," zegt Whittingham.

Duikliefhebbers

In 1997 stelde de Amerikaanse mariene bioloog Dr. Gregor Hodgson op zijn website 'Reef Check' een eenvoudige manier voor waarop recreatieduikers de gezondheid van koraalrif kunnen vaststellen. Ze werden gevraagd om secties van 50 meter koraalrif te bekijken, er de vissen te tellen, een schatting te maken tussen de verhouding tussen levend en dood koraal, gruis, zand en rots. Hodgson is vanaf dat moment in het Netwerk gaan meedraaien en draagt rapporten aan van duizenden duikers uit wel vijftig landen. Onder hen, Leonardo DiCaprio die daartoe een opleiding genoot tijdens de opnamen van de film The Beach op locatie in Thailand. Hodgsons rapporten tonen aan dat voortdurende menselijke druk de riffen beschadigt en de visgronden uitput: "Vispraktijken met cyanide hebben nu al de meeste riffen in de Filippijnen en Indonesië van eersteklas vis beroofd." Volgens schattingen van deskundigen, verbleekten El Niño's relatief warme wateren in 1997/98 zo'n veertig tot vijftig procent van 's werelds koraalrif. Toch zijn de atollen van de Stille Oceaan nog in ongerepte staat. Hij hoopt dat uiteindelijk ook andere plaatselijke bevolkingsgroepen het voorbeeld van de Samoaanse dorpelingen zullen volgen en de zorg voor hun eigen stukje van het Great Barrier Reef op zich gaan nemen.

"Wie het rif controleert, komt in de dagen na de inspectie in direct contact met een tiental mensen, wat al gauw neerkomt op een indirect contact met zo'n 100 personen. Zo krijg je overal oplettende ogen en kan je komen tot een algemene waakzaamheid over heel Australië."

]]>
Het mariene erfgoed bewarenhttp://unesco-vlaanderen.be/1999/4/1/het-mariene-erfgoed-bewarenThu, 01 Apr 1999 03:00:00 GMThttp://unesco-vlaanderen.be/1999/4/1/het-mariene-erfgoed-bewarenHet mariene milieu van Samoa betaalt de prijs van de vooruitgang. Een door UNESCO gesponsord project loopt niet in de val van het eco-kolonialisme en beperkt de schade door met de plaatselijke bevolking samen te werken.

«Toen de missionarissen in Samoa aankwamen, waren ze volledig aangekleed, terwijl de lokale bevolking er volledig naakt bijliep. De eersten verplichtten de laatsten om hun lichaam volledig te bedekken, tot ze tot het besef kwamen dat het er wel zeer warm was. Dus deden ze kleren uit. Vandaag zijn de missionarissen in Samoa half gekleed en is de inheemse bevolking volledig aangekleed.»

Dat verhaal, vertelt door Peter Varghese van Samoa's Onderwijs Departement en coördinator van het door UNESCO gefinancierde Saanapu-Sataoa project, illustreert de omwenteling die Samoa doormaakte de laatste tweehonderd jaar. De introductie van vreemde waarden veranderde het vreedzame bestaan en de sociale structuur van de inwoners. De traditionele waarden worden geconfronteerd met een drang naar hogere winsten en meer productie. Het mariene mileu krijgt de rekening voorgeschoteld.

Peter Varghese legt uit hoe het eilandleven, met zijn afhankelijkheid van toerisme en zelfvoorzienende landbouw, veranderd is.

Peter Varghese: Het gros van Samoa's 165.000 inwoners leeft op de twee hoofdeilanden van de archipel: Upolu en Savai'i. Van hen, wonen er 60.000 in de steden. Monocultuur, markteconomie en winstpotentieel -een term die 20 jaar geleden niet eens voorkwam in de woordenschat van Samoa- veroorzaakten een grondige mentaliteitsverandering en menig conflict.

Hoe lijdde het mariene milieu daaronder?

Traditioneel gemeenschappelijk vissen voor het ganse dorp wordt steeds zeldzamer. De zeeworm 'palolo' die vroeger werd weggegeven, wordt nu verkocht. Mangrove moerassen staan droog. Traditionele vismethoden behoren tot het verleden. Vissen met behulp van dynamiet scheert hoge, en gevaarlijke, toppen. Er is gewoon geen gezond mariene milieu meer in Samoa, er is dringend nood aan duurzaam beheer voor hernieuwbare natuurlijke rijkdommen.

Wanneer besefte je dat er iets moest worden gedaan?

De cyclonen van 1990 en 91 verwoestten de economie van het land. De visvoorraad ging er drastisch op achteruit. De regering stemde daarop een wet die steunt op de technische ondersteuning van de dorpen. De inwoners stellen zelf hun regels op, en kunnen inbreuken vervolgen. Er werden ook mariene reservaten, waar vissen volledig verboden is, ingericht. Al deze maatregelen moesten de visvoorraad er terug bovenop helpen.

Je organiseert een pilootproject in samenwerking met UNESCO's Platform voor Milieu en Ontwikkeling in Kuststreken en Kleine Eilanden (CSI). Wat houdt het project in?

Ons project heet 'Saanapu-Sataoa', genoemd naar twee dorpen in het hart van een mangrove zone die werd uitgekozen om haar relatieve onbezoedeldheid. Om de uitputting van natuurlijke rijkdommen te voorkomen, besloten we ons toe te leggen op de noodzaak om het mariene milieu te beschermen en te bewaren. Dat zullen we doen via opleiding en sensibilisering, maar ook door de dorpelingen direct bij het project te betrekken.

Wat zijn de voornaamste doelstellingen?

We zullen gegevens inzamelen over de lokale ecosystemen en de mate van vervuiling waaronder ze lijden, maar we gaan ook de traditionele kennis en de plaatselijke ideeën over de ecosystemen opnemen. We zullen de bedreigingen voor het milieu identificeren, en de lokale gemeenschappen aanmoedigen om er duurzame oplossingen voor te formuleren. We willen informatie over onze bevindingen publiceren die kan worden gebruikt in het onderwijs. We willen opleidingsprogramma's aanbieden aan de lokale bevolking en jongerengroeperingen om een beter en duurzaam beheer van het milieu te stimuleren. We willen de studenten ook de kans bieden hun verworven kennis uit te dragen naar anderen, en hen stimuleren om mee te werken aan veldonderzoek.

Als je het vissen controleert, zullen de vissers het moeilijker hebben om van hun stiel te leven. Heb je nagedacht over alternatieve activiteiten?

Ja. We zullen alternatieve inkomensbronnen aanbrengen, en de gemeenschappen helpen om ze in de praktijk te brengen. De projectzone kan bijvoorbeeld door scholen worden bezocht, waarvoor ze een inkomstgeld moeten betalen. Dat is een nieuwe bron van inkomsten. Ook toeristen kunnen een tochtje in de zone maken, met een gids en tegen betaling. Uiteraard wordt er op toegezien dat de bezoekers de natuur niet verstoren.

Hoe past de educatieve aanpak in dit plaatje?

We richten ons op twee basisscholen (die deel uitmaken van het Geassocieerde Scholen netwerk) en humaniorastudenten die we zullen aanmoedigen om uitstappen en onderzoeken te organiseren naar het mangrove ecosysteem. Het doel is hen te leren hoe ze de biodiversiteit van de zone kunnen beschermen, en zo hun natuurlijke erfgoed bewaren. We hopen ook de culturele identiteit te stimuleren door de inheemse kennis en gebruiken te erkennen en toe te passen. Zo helpen we de gemeenschap om de symptomen en oorzaken van ecologische problemen te herkennen, en er door kritisch nadenken oplossingen voor te vinden.

In Samoa worden sommige ngo's ervan beticht dat ze hun eigen opvattingen over milieubescherming opdringen aan de plaatselijke bevolking. Houdt dit project rekening met dat risico?

Wij hebben hoegenaamd geen problemen met eco-kolonialisme aangezien de plaatselijke bevolking direct bij het project betrokken is. Zij doen het werk, en we onderhouden steeds contact.

]]>