Onderzoek naar technologie op atomisch en moleculair niveau groeit wereldwijd. Er wordt luidop nagedacht over beloftevolle toepassingen in de geneeskunde, de productie en de communicatie, gaande van nieuwe medicijnen tot het opkuisen en voorkomen van vervuiling, het ontwikkelen van sterkere en lichtere materialen en nieuwe manieren voor het opslaan, opvragen en verspreiden van data.

Nanotechnologie is een van de snelst groeiende technologieën. Alle experts zijn het erover eens dat - net zoals nucleaire technologie, biotechnologie, genetische technologie en informatietechnologie eerder - nanotechnologie binnenkort een enorme impact zal hebben op onze samenlevingen en op het menselijk leven. Verwacht wordt zelfs dat de impact nog groter zal zijn omdat nanotechnologie eerdere technologieën combineert en toepassingen vindt in veel facetten van het leven en onze activiteiten. Nu we aan het begin staan van een nieuwe technologische revolutie, is het belangrijk dat we ons buigen over de mogelijke ethische implicaties ervan. Niet in het minst omdat er bij de publieke opinie nu reeds verdeeldheid bestaat omtrent nanotechnologie, tussen zij die hun hoop stellen op de beloftevolle nieuwe toepassingen ervan en zij die vrezen voor schadelijke gevolgen voor mens en milieu.

Natuurlijk is het moeilijk te voorspellen hoe wetenschap en technologie zullen evolueren en vaak voelen ethische beschouwen aan als vijgen na Pasen, net omwille van de snelle ontwikkelingen maar desalniettemin moeten we de kans aangrijpen om een prospectieve (in plaats van de gebruikelijke retrospectieve) ethische reflectie aan te vatten over nanotechnologie. Een dergelijke reflectie kan richtinggevend zijn terwijl de technologie verder ontwikkeld wordt en ervoor zorgen dat deze ontwikkelingen gebeuren op een manier die bepaalde menselijke waarden respecteert en met de bedoeling om bij te dragen tot de oplossing van een aantal fundamentele globale problemen.

Het zou fout zijn te veronderstellen dat de ethische reflectie over nanotechnologie niet relevant is op wereldschaal. Landen als China, India, Brazilië, Zuid-Afrika en Mexico hebben intensieve onderzoeksprogramma's lopen. Bij een snelle groei van nanotechnologie bestaat het gevaar dat de kloof tussen meer- en minder-ontwikkelde landen groter wordt en dat de verschillen ook van aard veranderen. Zoals elke nieuwe technologie moet ook nanotechnologie voordelen bieden voor alle mensen, waar ze ook wonen. Alle landen moeten dus betrokken worden bij de ontwikkeling zodat ze ook van de voordelen kunnen genieten. Hierbij bestaat wel het gevaar dat ontwikkelingslanden enkel als testgebied gebruikt worden waardoor ze niet zozeer van de voordelen kunnen genieten maar wel met alle nadelen ervan te maken krijgen.

Een belangrijke overweging bij de ontwikkeling van wetenschap en technologie, is hoe er voor gezorgd kan worden dat de ontwikkeling gestuurd wordt in de richting van een oplossing voor globale problemen zoals armoede, milieuverloedering, geweld en ziekte. Dit is een belangrijke bekommernis van de UNESCO, vandaar dat de Organisatie zich aanbiedt als forum voor de ethische reflectie over de ontwikkeling en de impact van nanotechnologie. Dit boek wil daartoe een eerste stap zijn, door enerzijds de huidige stand van zaken op te meten en anderzijds door aandacht te besteden aan de keuzes die beleidsmakers moeten maken.


U kan het boek rechtstreeks bestellen via Unesco Publishing: bestel hier