Unesco Vlaanderen Unesco Vlaanderen

Cultuur

Het beschermen van erfgoed en het koesteren van culturele diversiteit zijn prioriteiten voor Unesco. Ze stelde verschillende verdragen op die landen ertoe verbindt om daar werk van te maken.

Unesco is een fervent pleitbezorger van de rol die cultuur kan spelen bij het bevorderen van ontwikkeling. Ze dringt er bij de internationale gemeenschap op aan om daarmee rekening te houden bij het uitwerken van ontwikkelingsstrategieën.


Cultuur & duurzame ontwikkeling

Voor Unesco is het duidelijk: zonder cultuur is er geen sprake van duurzame ontwikkeling.

Cultureel erfgoed en culturele en creatieve industrieën kunnen zowel een stimulans als een motor zijn van de economische, sociale en ecologische dimensies van duurzame ontwikkeling.

Unesco zet zich in om ervoor te zorgen dat cultuur ingezet wordt bij het werken aan verschillende Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (ook bekend als de Sustainable Development Goals of SDG’s). Meer bepaald deze over kwaliteitsonderwijs (SDG4), duurzame steden (SDG11), het milieu (SDG 15), economische groei (SDG 8), duurzame consumptie- en productiepatronen (SDG 9), vreedzame en inclusieve samenlevingen (SDG16), gendergelijkheid (SDG 5) en voedselzekerheid (SDG 2).

In Vlaanderen biedt Pulse Transitienetwerk inspiratie om in de cultuur-, jeugd- en mediasector concreet aan het werk te gaan met de SDG's en duurzaamheid in het algemeen.


Cultuurconventies

Unesco heeft een hele reeks culturele conventies opgesteld. De gekendste zijn deze voor het Werelderfgoed en voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. Er zijn er echter ook nog verschillende andere zoals deze voor de bescherming van erfgoed in gewapend conflict, voor cultureel onderwatererfgoed, voor culturele diversiteit en tegen illegale handel in cultuurgoederen.

Ste.caneva Blauw schild.jpg

Cultuur in conflict

Het Verdrag van Den Haag (1954) en zijn protocollen beschermen cultuurgoederen bij gewapend conflict. De Werkgroep Cultuurgoederen, onder auspiciën van het Belgische Interministeriële Comité voor het Humanitair Recht, ziet toe op de uitvoering van dit Verdrag met alle betrokken overheden en actoren.

Het Verdrag en het Eerste Protocol (1954, door België geratificeerd in 1960) voorzien in de opstelling van nationale registers van beschermd erfgoed, aangeduid door het blauw-wit schildje. Dit erfgoed mag niet gebruikt worden voor militaire doeleinden en moet door de strijdende partijen ontzien worden. Een dergelijk register is in ons land nog niet samengesteld. Verder voorziet het Verdrag in een bijzondere bescherming voor geregistreerde bergingsplaatsen voor erfgoed.

lees meer
Unesco Illegale handel in Palmyra Syrië.jpg

Illegale handel in cultuurgoederen

Illegale handel in cultuurgoederen is een groeiend fenomeen, dat bovendien een financieringsbron voor terrorisme vormt. De Unesco-conventie uit 1970 bestrijdt die illegale handel en stimuleert de teruggave van ontvreemde culturele objecten. België trad in 2009 toe tot dit Verdrag.

Elke dag wordt ergens in de wereld cultuurgoed gestolen of geplunderd om illegaal verkocht te worden. In 30 jaar tijd is de illegale handel van kunstwerken zorgwekkend toegenomen. De geschiedenis heeft aangetoond dat dit fenomeen erger wordt bij gewapende internationale of interne conflicten, en in het bijzonder in situaties van bezetting. De illegale handel in cultuurgoederen is bovendien een wezenlijke financieringsbron van gewapende groeperingen.

lees meer
NOAA/IFE/URI Wrak Titanic.jpg

Bescherming van onderwatererfgoed

De Algemene Conferentie van Unesco nam in 2001 de Conventie voor de bescherming van cultureel onderwatererfgoed aan. Het was een reactie op de toenemende plunderingen van scheepswrakken door commerciële schattenjagers en op andere vernielingen veroorzaakt door industriële activiteit. De Conventie getuigt ook van een toegenomen bewustzijn over de noodzaak van een degelijke bescherming van onderwatererfgoed, zoals dat al veel langer gebeurt voor onroerend erfgoed aan land.

De Conventie omschrijft onderwatererfgoed als alle sporen van menselijk bestaan met een culturele, historische of archeologische waarde die – geheel of gedeeltelijk – onder water liggen gedurende minstens 100 jaar.

lees meer
Wouter Rawoens OdeGand.jpg

Diversiteit van cultuuruitingen bevorderen

De Conventie voor de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen bestaat sinds 2005. Het erkent het recht van landen om een eigen cultuurbeleid te voeren en daarbij de diversiteit van cultuuruitingen te beschermen en te promoten. Bijna 150 landen zijn partij bij het Verdrag. België sloot erbij aan in 2013.

De Conventie heeft de volgende doelen:

  • een lacune in het internationaal recht opvullen door het soevereine recht van Staten te erkennen om een cultureel beleid voor het bevorderen van de diversiteit van cultuuruitingen te voeren;
  • de specifieke aard van culturele activiteiten, goederen en diensten erkennen als dragers van identiteiten, waarden en betekenissen;
lees meer

In Vlaanderen


In de kijker