Gepubliceerd op 15/04/2026
Het UNESCO Associated Schools Network (ASPnet) is een van de grootste mondiale netwerken van scholen (basisonderwijs, secundair onderwijs en lerarenopeldiingen). Het centrale doel is door onderwijs een bijdrage te leveren aan vrede, dialoog en wederzijds begrip. Het belang ervan werd tijdens de wereldconferentie in Hainan (China) op pijnlijke wijze onderstreept door de afwezigheid van verschillende collega’s. Het conflict in het Midden-Oosten zorgde ervoor dat heel wat landen niet werden vertegenwoordigd. Uiteindelijk tekenden een veertigtal nationale coördinatoren present, waaronder ook een duodelegatie uit Vlaanderen.
Het doel van de ‘global meeting’ was om samen na te denken over en verder te bouwen aan de toekomst van het netwerk. Daarvoor werd gekozen voor sessies waarin gezamenlijke reflecties, uitwisseling en co-creatie voorop stonden, op zoek naar antwoorden op fundamentele vragen: wat betekent kwaliteitsvol onderwijs vandaag, welke rol kunnen leerlingen en leraren spelen in de samenleving van vandaag en morgen en hoe kan een wereldwijd netwerk van scholen daarin een verschil maken?
Rembert Jonckheere en Stijn Dhert stelden de werking van het Vlaamse ASPnet voor tijdens een postersessie. Vooral de thematische werking, waarbij jaarlijks één Sustainable Development Goal (SDG) centraal staat, wekte veel belangstelling. Het feit dat leerlingen zelf – in dialoog, op democratische wijze en onder begeleiding van leraren-in-opleiding – bepalen welke SDG dat wordt, werd gezien als een sterke praktijk die participatie en eigenaarschap stimuleert.
Het vanuit Leuven geïnitieerde Erasmus+-project TE_REG (bestaande uit een consortium van 6 Europese UNESCO-lerarenopleidingen) vormde mee de basis voor een peer-to-peer workshop rond (Generatieve) Artificiële Intelligentie in onderwijs. Daaruit bleek dat (Gen)AI meer is dan een tool: het is een structureel onderdeel van de onderwijscontext. Een belangrijke uitdaging ligt in complementariteit: leerlingen leren het meest wanneer leraren doen waar zij sterk in zijn, en (Gen)AI wordt ingezet waar het meerwaarde biedt. Dat vraagt om leraren die optreden als ontwerpers van doordachte leeromgevingen, én om lerenden met een stevige kennisbasis, mediawijsheid en kritisch denkvermogen.
De conferentie resulteerde in een gezamenlijke slotverklaring, waarin het belang van ASPnet als wereldwijd netwerk voor vrede, duurzame ontwikkeling en interculturele dialoog opnieuw werd bevestigd . De ambities zijn duidelijk: verdere samenwerking rond onder meer duurzame schoolontwikkeling, jongerenparticipatie, de implementatie van internationale onderwijsdoelstellingen, het vergroenen van onderwijs en het doordacht inzetten van artificiële intelligentie.
Een van de meest concrete vervolgsporen is de uitbouw van een internationaal “school twinning”-initiatief: het rechtstreeks verbinden van scholen wereldwijd om samenwerking en uitwisseling te versterken. Dit initiatief wordt opgezet als een laagdrempelig matchingproject, waarbij scholen elkaar vinden rond gedeelde interesses en gezamenlijk projecten opzetten. Vlaanderen speelde een actieve rol in het op de kaart zetten van deze aanpak, die inzet op directe samenwerking tussen scholen en het versterken van het netwerk in de praktijk .
Daarnaast werden ook het ontwikkelen van expertise rond (Gen)AI binnen het netwerk en het versterken van de rol van lerarenopleidingen naar voor geschoven cruciaal. In informele gesprekken groeide daarbij het besef dat net die lerarenopleidingen een sleutelrol kunnen spelen in het duurzaam verankeren van de ambities van ASPnet.
Wat blijft hangen na drie dagen overleg, is niet alleen een reeks concrete plannen, maar ook een fundamentele spanning. Enerzijds is er een diep geloof in de kracht van onderwijs om bij te dragen aan een meer rechtvaardige, duurzame en vredevolle wereld. Anderzijds is er de harde vaststelling dat diezelfde wereld vandaag bewust andere keuzes lijkt te maken.
Het is moeilijk om daar niet cynisch van te worden. Terwijl leraren, leerlingen en internationale netwerken zoals ASPnet dagelijks investeren in dialoog, begrip en vrede, lijken politieke en geopolitieke beslissingen die inspanningen steeds vaker en dieper te ondergraven. Alsof de lessen, structuren en idealen die na de Tweede Wereldoorlog met zoveel moeite zijn opgebouwd, opnieuw ter discussie staan.
En toch werd net tijdens deze conferentie ook gezocht naar manieren om die spanning niet te laten verlammen. Zo ontstonden er plannen om binnen het netwerk expliciet rond ‘hoop’ te werken: hoe kunnen leraren en leerlingen, ondanks alles, perspectief blijven ontwikkelen en betekenis geven aan wat ze leren en doen? Onderwijs kan de wereld niet alleen veranderen, maar het blijft een van de weinige plaatsen waar bewust wordt gewerkt aan wat samenleven betekent.
Hoop is daarbij geen vrijblijvende houding, maar een noodzakelijke voorwaarde. Zonder hoop kan een leraar geen leraar zijn, en een leerling geen leerling. Als we die hoop niet ernstig blijven nemen, mogen de boeken (en laptops) toe. Misschien begint een antwoord precies daar: in het bewust blijven voeden van hoop, ook wanneer dat moeilijk is.
