De Wijers zet koers naar UNESCO-erkenning als nieuw Mens- en Biosfeergebied

De Vlaamse UNESCO Commissie heeft de kandidatuur van De Wijers als UNESCO Mens- en Biosfeergebied (MAB) goedgekeurd. De Commissie zal het nominatie­dossier namens De Wijers formeel indienen bij UNESCO. Daarmee zet De Wijers een belangrijke stap richting een mogelijke erkenning als UNESCO-biosfeergebied.

De kandidatuur is het resultaat van een breed en langdurig samenwerkingstraject. De afgelopen jaren werkten lokale besturen, de provincie Limburg, Vlaamse diensten, natuur- en landschapsorganisaties, waterbeheerders, kennisinstellingen, ondernemers, landbouwers, terreinbeheerders, vrijwilligers en bewoners samen aan het dossier en aan een gedeelde toekomstvisie voor de streek. De stuurgroep van De Wijers keurde het nominatie­dossier eerder goed.

UNESCO zal het dossier beoordelen binnen het kader van het UNESCO Mens- en Biosfeerprogramma. Tegen de zomer van 2027 wordt verwacht dat duidelijk is of De Wijers de internationale erkenning als biosfeergebied ontvangt.

Een landschap waar mens en natuur samenkomen

De Wijers is het grootste aaneengesloten vijvergebied van België en een bijzonder waterrijk cultuurlandschap in het hart van Limburg. Meer dan duizend vijvers, beekvalleien, natte natuur, heide, bossen en erfgoedsites vormen samen een landschap dat door eeuwen van viskweek, landbouw, waterbeheer en ontginning mee door mensen is gevormd.

Net die wisselwerking tussen mens en natuur staat centraal in het UNESCO Mens- en Biosfeerprogramma. Biosfeergebieden zijn gebieden waar natuurbehoud, duurzame ontwikkeling, onderzoek, educatie en samenwerking samenkomen. Ze fungeren als plaatsen waar kennis en ervaringen worden ontwikkeld en gedeeld over hoe mens en natuur duurzaam kunnen samengaan.

“Met de goedkeuring van de kandidatuur zet De Wijers een belangrijke stap naar een internationale erkenning die nauw aansluit bij de manier waarop de streek vandaag al werkt”, zegt Reinhilde Weyns, voorzitter van de Vlaamse UNESCO Commissie. “De kracht van deze kandidatuur zit in de brede samenwerking en in de ambitie om natuur, water, erfgoed en duurzame ontwikkeling met elkaar te verbinden. Als UNESCO-biosfeergebied kan De Wijers die samenwerking verder verdiepen en tegelijk ervaringen delen met een wereldwijd netwerk van biosfeergebieden.”

Een erkenning die verder kijkt dan natuurbehoud

De kandidatuur komt op een moment waarop De Wijers voor grote uitdagingen staat. Klimaatverandering, de druk op biodiversiteit en open ruimte, de toekomst van landbouw en ondernemerschap en de groeiende vraag naar duurzame recreatie en toerisme vragen om oplossingen die verschillende belangen en kennis samenbrengen.

Het voorgestelde biosfeergebied wil daarom niet alleen waardevolle natuur beschermen, maar ook ruimte bieden voor duurzame ontwikkeling en experiment. Onderzoek, monitoring, educatie en demonstratieprojecten kunnen helpen om nieuwe inzichten in de praktijk te brengen en ervaringen met anderen te delen.

Een erkenning als UNESCO-biosfeergebied zou De Wijers bovendien verbinden met het wereldwijde netwerk van UNESCO-biosfeergebieden. Dat netwerk biedt mogelijkheden voor internationale kennisuitwisseling en samenwerking rond thema's zoals biodiversiteit, klimaat, waterbeheer, duurzame landbouw, erfgoed en lokale ontwikkeling.

“Een erkenning als UNESCO-biosfeergebied is geen eindpunt”, benadrukt Dries Desloover national focal point MAB en de coördinator van het Vlaamse MAB comité in de schoot van de VUC, “Het is een uitnodiging om verder te leren, samen te werken en innovatieve oplossingen uit te testen. De kandidatuur geeft erkenning aan wat in De Wijers al gebeurt en biedt tegelijk een kader om de streek verder toekomstgericht te ontwikkelen.”

Als zeer urbane regio is Vlaanderen een interessante case die de internationale gemeenschap kan inspireren. We kunnen praktijkvoorbeelden aanreiken over hoe we in die verstedelijkte context kostbare ecologie beschermen en tegelijk ook welvaart bieden voor de inwoners.

Over De Wijers

De Wijers ligt in het hart van Limburg en omvat meer dan 25.000 hectare op het grondgebied van Hasselt, Genk, Diepenbeek, Houthalen-Helchteren, Heusden-Zolder en Zonhoven. Het gebied telt meer dan 1.000 vijvers en combineert waterrijke natuur met heide, beekvalleien, bossen, erfgoed en een levendige woon- en werkomgeving. Meer dan twintig partners werken samen aan de ontwikkeling van de streek.

Biosfeergebieden zijn niet enkel ecologische parels, maar toch vooral ook het verhaal van een lokale gemeenschap. Hoe inwoners, ondernemers, aanwezige milieu-organisaties,… de ontwikkeling van De Wijers tot biosfeergebied ervaren kom je te weten aan de hand van 11 getuigenissen hier.