Gepubliceerd op 25/02/2026
Het nieuwe rapport 'Re|Shaping Policies for Creativity' van UNESCO analyseert hoe landen wereldwijd cultuurbeleid vormgeven en uitvoeren, twintig jaar na de 2005-conventie over culturele diversiteit. Daarmee wijst UNESCO ook op urgente uitdagingen zoals digitale transformatie en AI, en de nood om culturele diversiteit en artistieke vrijheid te beschermen in een snel veranderende context.
1. Er is vooruitgang. Wereldwijd ondersteunen steeds meer beleidsmaatregelen werkgelegenheid, sociale bescherming, opleiding, vakbonden en wettelijke garanties voor artistieke vrijheid. Samenwerking tussen cultuurministeries en andere beleidsdomeinen neemt toe.
2. De waardering voor de economische bijdrage van cultuur neemt toe. Na onderwijs zijn handel, financiën en economische departementen vandaag de belangrijkste partners van cultuurministeries. Samenwerking met innovatie, gezondheid, burgerschap, gelijkheid en milieu blijft daarbij achter. Cultuur wordt vaker gezien als motor van economische resultaten, terwijl sociale verwachtingen stabiel blijven en milieudoelstellingen aan belang verliezen.
3. Tegelijk blijft de wereldwijde investering in cultuur laag, met minder dan 0,6% van het bbp. Ontwikkelingslanden verhoogden hun overheidsuitgaven voor cultuur sinds 2018, terwijl deze in ontwikkelde landen sinds 2014 stagneren of dalen. Recente besparingen treffen programma’s van het maatschappelijk middenveld rond mensenrechten, gendergelijkheid en inclusie.
4. Indirecte overheidsuitgaven, zoals fiscale stimulansen, worden een steeds belangrijker beleidsinstrument. In sommige landen overtreffen deze indirecte uitgaven inmiddels de kernfinanciering van nationale cultuurministeries. Dat roept een fundamentele vraag op: wordt cultuur behandeld als een publiek goed of als een marktgerichte sector?
5. De digitale transformatie domineert de beleidsagenda's.
UNESCO werkt momenteel aan een AI Readiness Assessment (RAM) voor Vlaanderen. Het RAM-proces biedt Vlaanderen een kader om:
De kernvraag is niet of AI cultuur zal veranderen, maar of culturele waarden mee de ontwikkeling van AI zullen sturen. Het RAM-traject bevestigt dat AI een versneller is van digitale transformatie in cultuur en erfgoed. Tegelijk groeit een structurele zorg: AI-systemen bepalen steeds vaker hoe cultureel erfgoed wordt gevonden, geïnterpreteerd en hergebruikt.
