Hoe kunnen we historische plekken niet alleen bewaren, maar ook als levende plekken toekomst geven? In het Brugse Begijnhof bracht vernieuwend erfgoedonderzoek de benaderingen van Werelderfgoed en levend erfgoed bewust met elkaar in gesprek. Internationale experten bouwden daarop voort in de Bruges Recommendations on Integrated Heritage Approaches.
Erfgoed bestaat niet uit afzonderlijke gebouwen, landschappen, gebruiken, kennis en gemeenschappen. In werkelijkheid zijn die nauw met elkaar verweven. Een historische plek krijgt betekenis door wat mensen er doen, weten, herinneren en doorgeven. Omgekeerd hebben levende erfgoedpraktijken plekken en ruimtes nodig om te kunnen blijven bestaan.
Hoe kunnen we die samenhang sterker meenemen in onderzoek, beheer, borging en ontwikkeling van erfgoed? Die vraag stond centraal in een gezamenlijk traject van de Vlaamse UNESCO Commissie, Stad Brugge, het Agentschap Onroerend Erfgoed, het Departement Cultuur, Jeugd en Media, KADOC-KU Leuven en Werkplaats immaterieel erfgoed.
Het Brugs Begijnhof als proeftuin
Toen Stad Brugge een nieuw masterplan voor de restauratie en herwaardering van het Werelderfgoed van het Begijnhof uitwerkte, koos de stad bewust voor een interdisciplinaire aanpak. Historisch, bouwkundig en bouwfysisch onderzoek werd verbonden met onderzoek naar het immaterieel erfgoed van de plek en naar de betekenissen en waarden die bewoners en andere betrokkenen ermee verbinden. Zo groeide het Begijnhof uit tot een proeftuin waar verschillende vormen van kennis en erfgoedzorg elkaar versterkten.
Die aanpak sluit aan bij een bredere internationale ontwikkeling. De UNESCO-Werelderfgoedconventie van 1972 en de UNESCO-Conventie voor het Borgen van Immaterieel Cultureel Erfgoed van 2003 ontwikkelden lange tijd elk hun eigen benaderingen, instrumenten en expertise. Vandaag moedigt UNESCO sterkere synergieën tussen beide conventies aan, onder meer via de Spirit of Naples, en zet de organisatie in op meer geïntegreerde en mensgerichte benaderingen van erfgoed.
Van internationale uitwisseling naar aanbevelingen
In 2026 werd de Brugse ervaring verbonden met een bredere internationale dialoog. Experten brachten inzichten samen uit onder meer Bogotá, Marrakesh en Kinderdijk in Nederland en legden die naast de ervaringen uit het Brugse pilootproject. Onderzoek, praktijkervaring, internationale uitwisseling en gezamenlijke reflectie vormden zo stap voor stap de basis voor de Bruges Recommendations on Integrated Heritage Approaches.
De aanbevelingen leggen geen vast model op. Ze bieden principes en praktische handvatten die erfgoedactoren in verschillende contexten kunnen testen, toepassen en verder ontwikkelen.
Ze gaan onder meer in op:
- de wisselwerking tussen levend erfgoed en erfgoedplekken;
- geïntegreerde waarderingsprocessen;
- multidisciplinaire samenwerking;
- betekenisvolle participatie van gemeenschappen en erfgoedbeoefenaars;
- het beter verbinden van de borging van levend erfgoed met het beheer en de ontwikkeling van erfgoedsites.
